Sham Loan Hiding a Business Bought Through Thai Nominee Shareholders: Void, and the Money Irrecoverable สัญญากู้อำพรางการซื้อกิจการโดยให้คนไทยถือหุ้นแทน เป็นโมฆะ และเรียกเงินคืนไม่ได้
⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ
Where a loan agreement is a simulated act concealing another transaction, the concealed transaction governs under CCC section 155 paragraph two, and a court that has so found must go on to decide any plea that the concealed transaction is unlawful; the party pleading illegality bears the burden and loses if it cannot prove it. A foreigner's purchase of the whole business of a Thai company, structured so that Thai nationals hold shares in name only while the foreigner and his son are the real owners of more than half, makes the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act B.E. 2542 and is a sale whose object is to evade that Act. Its object is expressly prohibited by law and it is void under section 150. A buyer who knew from the outset that he was breaking the law cannot argue that the company could have applied for a foreign business licence, because that route is open only to an honest foreign juristic person. Money paid under the void sale, though papered as a loan, is a payment made in breach of a legal prohibition and cannot be recovered under section 411.
เมื่อสัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางนิติกรรมอื่น ต้องบังคับตามนิติกรรมที่ถูกอำพรางตาม ป.พ.พ. มาตรา 155 วรรคสอง และศาลที่ฟังเช่นนั้นต้องวินิจฉัยต่อไปว่านิติกรรมที่ถูกอำพรางมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ตามที่มีการต่อสู้ไว้ ฝ่ายที่ยกข้อต่อสู้มีภาระการพิสูจน์ หากพิสูจน์ไม่ได้ก็เป็นฝ่ายแพ้คดี การที่คนต่างด้าวซื้อกิจการทั้งหมดของบริษัทไทยโดยให้คนไทยมีชื่อถือหุ้นแต่เพียงในนาม ส่วนตนกับบุตรเป็นเจ้าของหุ้นที่แท้จริงเกินกึ่งหนึ่ง ย่อมทำให้บริษัทเป็นคนต่างด้าวตามมาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 สัญญาซื้อขายกิจการที่ทำขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายดังกล่าวจึงมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายและเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ซื้อที่รู้อยู่แต่ต้นว่าฝ่าฝืนกฎหมายจะอ้างว่าบริษัทอาจขออนุญาตประกอบธุรกิจได้ไม่ได้ เพราะกรณีเช่นนั้นต้องเป็นนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริตเท่านั้น เงินที่ชำระตามสัญญาซื้อขายที่เป็นโมฆะ แม้ทำเป็นรูปเงินกู้ เป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย เรียกคืนไม่ได้ตามมาตรา 411
Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร
The plaintiff, a Japanese national, sued V.A.S. Tech Company Limited on a written loan agreement of 25 January 2013 (B.E. 2556) for 19,500,000 baht, paid over on 28 January 2013, with the second defendant, a director, as guarantor. He claimed the principal, 1,041,859.80 baht of interest to the date of filing and 15 per cent a year thereafter. Both defendants admitted the document but pleaded that it was a simulated act concealing the plaintiff's purchase of the whole business of the company, dressed as a loan so that the company would not fall under the restrictions of the Foreign Business Act B.E. 2542. Chonburi Provincial Court dismissed the claim; the Court of Appeal Region 2 reversed and ordered the defendants to pay 19,500,000 baht with 7.5 per cent interest from 28 January 2013, reasoning that the concealed sale governed under section 155 paragraph two, that the evidence did not allow it to decide whether that sale was unlawful, and that the company was in breach. The Supreme Court reversed and dismissed the claim. Having found the loan to be a simulated act, the Court of Appeal was bound to decide the illegality issue the defendants had pleaded; they bore the burden of proving it and would simply have lost had they failed. Deciding it, the Supreme Court found from the company's own witness that the transaction was the purchase of the business, that the plaintiff knew a Japanese buyer could not hold all the shares of a Thai company and so used the loan form, and that in March 2013 he sent the new list of directors and shareholders: 10,600 shares to himself, 9,000 to his son and 20,400 to six Thai nationals, 49 to 51 on paper. An email of 17 December 2012 from his son to the second defendant spoke of ways around Thai law, proposing that the company's president buy all the shares and then sell them all on. The plaintiff was the real buyer of the whole business and the real transferee of all the shares, the six Thais held theirs in name only, and with the plaintiff and his son truly owning more than half the company was a foreigner under section 4 (3)(a) and (4) of the Act and barred from the businesses in its Lists One to Three, on pain of imprisonment. A sale arranged to evade that law by having Thai nationals hold shares in name only has an object expressly prohibited by law and is void under section 150. The plaintiff knew from the outset that he was breaking the law, so he could not say the company might have applied for a licence: only an honest foreign juristic person can. The money he called a loan was in truth the price paid under that void sale, a payment made in breach of a legal prohibition that cannot be recovered under section 411. Who had broken the sale contract therefore did not matter. Costs in all three courts were left to lie where they fell.
โจทก์ชาวญี่ปุ่นฟ้องบริษัท วี.เอ.เอส.เทค จำกัด ตามสัญญากู้ยืมเงินลงวันที่ 25 มกราคม 2556 จำนวน 19,500,000 บาท ซึ่งรับเงินแล้ววันที่ 28 มกราคม 2556 โดยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการเป็นผู้ค้ำประกัน เรียกต้นเงิน ดอกเบี้ยถึงวันฟ้อง 1,041,859.80 บาท และดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี จำเลยทั้งสองรับว่าทำสัญญากู้จริง แต่ต่อสู้ว่าเป็นนิติกรรมอำพรางการที่โจทก์ซื้อกิจการทั้งหมดของจำเลยที่ 1 โดยทำในรูปเงินกู้ เพื่อหลีกเลี่ยงมิให้จำเลยที่ 1 ถูกจำกัดสิทธิตาม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ศาลจังหวัดชลบุรียกฟ้อง ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้จำเลยทั้งสองชำระ 19,500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 นับแต่วันที่ 28 มกราคม 2556 โดยเห็นว่าต้องบังคับตามสัญญาซื้อขายกิจการที่ถูกอำพรางตามมาตรา 155 วรรคสอง แต่พยานหลักฐานไม่พอวินิจฉัยว่าสัญญานั้นต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ และจำเลยที่ 1 เป็นฝ่ายผิดสัญญา ศาลฎีกาพิพากษากลับให้ยกฟ้อง เมื่อฟังว่าสัญญากู้เป็นนิติกรรมอำพราง ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ต้องวินิจฉัยประเด็นที่จำเลยต่อสู้ว่าสัญญาซื้อขายกิจการมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามหรือไม่ จำเลยมีภาระการพิสูจน์และหากพิสูจน์ไม่ได้ก็ต้องแพ้คดี ศาลฎีกาวินิจฉัยเองว่า ข้อตกลงเป็นการซื้อขายกิจการ โจทก์ทราบว่าคนญี่ปุ่นซื้อหุ้นบริษัทไทยทั้งหมดไม่ได้จึงทำเป็นสัญญากู้ ต้นเดือนมีนาคม 2556 โจทก์ส่งรายชื่อกรรมการและผู้ถือหุ้นใหม่ให้จำเลยที่ 2 โดยโจทก์ถือ 10,600 หุ้น บุตรโจทก์ 9,000 หุ้น และคนไทย 6 รายถือรวม 20,400 หุ้น จาก 40,000 หุ้น คือ 49 ต่อ 51 ตามทะเบียน จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ของบุตรโจทก์ลงวันที่ 17 ธันวาคม 2555 กล่าวถึงการหลบหลีกกฎหมายไทยโดยให้ประธานบริษัทซื้อหุ้นทั้งหมดไว้ก่อนแล้วขายต่อ ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์เป็นผู้ซื้อกิจการทั้งหมดและผู้รับโอนหุ้นทั้งหมดตามความเป็นจริง คนไทย 6 รายเป็นเพียงผู้มีชื่อถือหุ้นแทน เมื่อโจทก์กับบุตรเป็นเจ้าของหุ้นที่แท้จริงเกินกึ่งหนึ่ง จำเลยที่ 1 จึงเป็นคนต่างด้าวตามมาตรา 4 (3) (ก) (4) แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว และถูกจำกัดสิทธิประกอบธุรกิจตามบัญชีหนึ่งถึงสาม ฝ่าฝืนมีโทษจำคุก สัญญาซื้อขายกิจการที่ทำขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายด้วยการให้คนไทยถือหุ้นแต่เพียงในนามจึงเป็นโมฆะตามมาตรา 150 โจทก์รู้อยู่แต่ต้นว่าฝ่าฝืนกฎหมาย จะอ้างว่านิติบุคคลต่างด้าวอาจขออนุญาตได้ไม่ได้ เพราะต้องเป็นนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริตเท่านั้น เงินที่อ้างว่าให้กู้แท้จริงเป็นค่าซื้อกิจการตามสัญญาที่เป็นโมฆะ เป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย เรียกคืนไม่ได้ตามมาตรา 411 ประเด็นว่าฝ่ายใดผิดสัญญาจึงไม่ต้องวินิจฉัย ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ
Facts of the Case ข้อเท็จจริง
V.A.S. Tech Company Limited was a Thai company whose authorised directors were the second defendant and a Ms Supawan. The plaintiff, a Japanese national, and his son agreed with the second defendant to buy the whole business. On 25 January 2013 the company signed a loan agreement for 19,500,000 baht from the plaintiff, the second defendant signed as guarantor, and the money was received on 28 January 2013. The company's own witness explained that the deal was the purchase of the business, and that because a Japanese buyer could not take all the shares of a company registered in Thailand the agreement was written as a loan. In early March 2013 the plaintiff sent the second defendant the list of the people who were to become directors and shareholders, and the company's personnel manager was told to amend the share register and change the directors' powers accordingly: 10,600 shares to the plaintiff, 9,000 to his son and 20,400 to six Thai nationals, out of 40,000, so 49 per cent foreign and 51 per cent Thai on paper. An email of 17 December 2012 from the plaintiff's son to the second defendant, which the plaintiff accepted at trial, said that Thai law was understood to have ways around it and asked whether the company's president could buy all the shares first and then sell all of them on. The plaintiff later sued on the loan agreement for 19,500,000 baht, 1,041,859.80 baht of interest to filing and 15 per cent a year thereafter. Chonburi Provincial Court dismissed the claim and awarded the defendants 50,000 baht in attorney fees. The Court of Appeal Region 2 reversed and ordered the defendants to pay 19,500,000 baht with 7.5 per cent interest from 28 January 2013 and 80,000 baht in fees. The defendants appealed to the Supreme Court.
จำเลยที่ 1 เป็นบริษัทจำกัด มีจำเลยที่ 2 และนางศุภวรรณเป็นกรรมการผู้มีอำนาจ โจทก์ชาวญี่ปุ่นกับบุตรตกลงกับจำเลยที่ 2 ซื้อกิจการทั้งหมด วันที่ 25 มกราคม 2556 จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้ยืมเงินโจทก์ 19,500,000 บาท จำเลยที่ 2 ค้ำประกัน รับเงินวันที่ 28 มกราคม 2556 พยานของจำเลยที่ 1 เบิกความว่าเป็นเรื่องซื้อขายกิจการ และเพราะคนญี่ปุ่นซื้อหุ้นบริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทยทั้งหมดไม่ได้จึงทำสัญญาในรูปเงินกู้ ต้นเดือนมีนาคม 2556 โจทก์ส่งรายชื่อผู้จะเป็นกรรมการและผู้ถือหุ้นใหม่ให้จำเลยที่ 2 และผู้จัดการฝ่ายบุคคลได้รับคำสั่งให้แก้บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นและเปลี่ยนอำนาจกรรมการ โดยโจทก์ถือ 10,600 หุ้น บุตรโจทก์ 9,000 หุ้น คนไทย 6 รายถือรวม 20,400 หุ้น จาก 40,000 หุ้น คือร้อยละ 49 ต่อ 51 ตามทะเบียน จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ของบุตรโจทก์ถึงจำเลยที่ 2 ลงวันที่ 17 ธันวาคม 2555 ซึ่งโจทก์รับในชั้นพิจารณา กล่าวว่ากฎหมายไทยมีการหลบหลีกให้บรรลุเป้าหมายได้ และขอให้ประธานบริษัทซื้อหุ้นทั้งหมดไว้ก่อนแล้วจึงซื้อขายหุ้นทั้งหมดจากประธาน ต่อมาโจทก์ฟ้องตามสัญญากู้เรียก 19,500,000 บาท ดอกเบี้ยถึงวันฟ้อง 1,041,859.80 บาท และดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี ศาลจังหวัดชลบุรียกฟ้องและให้โจทก์ใช้ค่าทนายความ 50,000 บาท ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้จำเลยทั้งสองชำระ 19,500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 นับแต่วันที่ 28 มกราคม 2556 และค่าทนายความ 80,000 บาท จำเลยทั้งสองฎีกา
Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)
Where a loan agreement is a simulated act concealing another transaction, the concealed transaction governs under CCC section 155 paragraph two, and a court that has so found must go on to decide any plea that the concealed transaction is unlawful; the party pleading illegality bears the burden and loses if it cannot prove it. A foreigner's purchase of the whole business of a Thai company, structured so that Thai nationals hold shares in name only while the foreigner and his son are the real owners of more than half, makes the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act B.E. 2542 and is a sale whose object is to evade that Act. Its object is expressly prohibited by law and it is void under section 150. A buyer who knew from the outset that he was breaking the law cannot argue that the company could have applied for a foreign business licence, because that route is open only to an honest foreign juristic person. Money paid under the void sale, though papered as a loan, is a payment made in breach of a legal prohibition and cannot be recovered under section 411.
เมื่อสัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางนิติกรรมอื่น ต้องบังคับตามนิติกรรมที่ถูกอำพรางตาม ป.พ.พ. มาตรา 155 วรรคสอง และศาลที่ฟังเช่นนั้นต้องวินิจฉัยต่อไปว่านิติกรรมที่ถูกอำพรางมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ตามที่มีการต่อสู้ไว้ ฝ่ายที่ยกข้อต่อสู้มีภาระการพิสูจน์ หากพิสูจน์ไม่ได้ก็เป็นฝ่ายแพ้คดี การที่คนต่างด้าวซื้อกิจการทั้งหมดของบริษัทไทยโดยให้คนไทยมีชื่อถือหุ้นแต่เพียงในนาม ส่วนตนกับบุตรเป็นเจ้าของหุ้นที่แท้จริงเกินกึ่งหนึ่ง ย่อมทำให้บริษัทเป็นคนต่างด้าวตามมาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 สัญญาซื้อขายกิจการที่ทำขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายดังกล่าวจึงมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายและเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ซื้อที่รู้อยู่แต่ต้นว่าฝ่าฝืนกฎหมายจะอ้างว่าบริษัทอาจขออนุญาตประกอบธุรกิจได้ไม่ได้ เพราะกรณีเช่นนั้นต้องเป็นนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริตเท่านั้น เงินที่ชำระตามสัญญาซื้อขายที่เป็นโมฆะ แม้ทำเป็นรูปเงินกู้ เป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย เรียกคืนไม่ได้ตามมาตรา 411
Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย
The Court of Appeal had found the loan to be a simulated act and then stopped: it applied the concealed sale under section 155 paragraph two, said the evidence did not allow it to decide whether that sale was unlawful, and gave the plaintiff back his price as damages for the company's breach. The Supreme Court held that stopping there was an error. Once the concealed transaction governs, a pleaded defence that it is unlawful is a live issue the court must decide, and the party raising it carries the burden; the correct consequence of thin evidence is that the pleader loses, not that the issue goes unanswered. On the evidence the Court then found the defence proved. It did not stop at the share register, which showed 49 per cent foreign and 51 per cent Thai. It asked who had really bought the business and who really owned the shares, and answered from the company witness's account, the payment of the whole price by the plaintiff, and the son's email about ways around Thai law: the plaintiff and his son were the true owners of all of them and the six Thai shareholders held in name only. Real foreign ownership above half made the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act, restricted from the businesses in the Act's three Lists under criminal penalty, so a sale designed to produce that result through nominee holders had an object expressly prohibited by law and was void under section 150. The plaintiff's answer that a foreign company could have applied for a licence was rejected: that route exists for an honest foreign juristic person, not one that set out to evade the Act from the start. The sting is section 411. Because the 19,500,000 baht was in truth the price paid under a void and knowingly unlawful sale, it was a payment made in breach of a legal prohibition and could not be recovered, so the loan document that papered it gave the plaintiff no claim at all. The footer also lists section 653, the writing requirement for a loan of money, which is the provision the plaintiff sued on. What the case does not hold is that every nominee shareholding is itself void: the Court struck down the sale contract and left the buyer without his money; it convicted nobody, and the Act's penal provisions do not appear in the judgment, which is a civil court's business.
ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังว่าสัญญากู้เป็นนิติกรรมอำพรางแล้วหยุดอยู่เพียงนั้น คือบังคับตามสัญญาซื้อขายที่ถูกอำพรางตามมาตรา 155 วรรคสอง เห็นว่าพยานหลักฐานไม่พอวินิจฉัยว่าสัญญานั้นต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ และให้โจทก์ได้เงินคืนฐานจำเลยที่ 1 ผิดสัญญา ศาลฎีกาเห็นว่าไม่ชอบ เมื่อต้องบังคับตามนิติกรรมที่ถูกอำพราง ข้อต่อสู้ว่านิติกรรมนั้นต้องห้ามตามกฎหมายเป็นประเด็นที่ศาลต้องวินิจฉัย ฝ่ายที่ยกข้อต่อสู้มีภาระการพิสูจน์ หากพยานหลักฐานไม่พอผลคือฝ่ายนั้นแพ้คดี มิใช่ไม่วินิจฉัย และเมื่อวินิจฉัยเองศาลฎีกาเห็นว่าข้อต่อสู้ฟังขึ้น ศาลไม่ได้หยุดที่ทะเบียนผู้ถือหุ้นซึ่งแสดงร้อยละ 49 ต่อ 51 แต่พิจารณาว่าผู้ใดซื้อกิจการและเป็นเจ้าของหุ้นตามความเป็นจริง จากคำเบิกความของพยานจำเลยที่ 1 การที่โจทก์ชำระราคาทั้งหมด และจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ของบุตรโจทก์เรื่องการหลบหลีกกฎหมายไทย ฟังได้ว่าโจทก์กับบุตรเป็นเจ้าของหุ้นทั้งหมดที่แท้จริง คนไทย 6 รายถือหุ้นแต่เพียงในนาม เมื่อคนต่างด้าวเป็นเจ้าของที่แท้จริงเกินกึ่งหนึ่ง จำเลยที่ 1 จึงเป็นคนต่างด้าวตามมาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ถูกจำกัดสิทธิประกอบธุรกิจตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัติและมีโทษอาญา สัญญาซื้อขายที่มุ่งให้เกิดผลเช่นนั้นโดยใช้ผู้ถือหุ้นแทนจึงมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งและเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ข้ออ้างว่านิติบุคคลต่างด้าวอาจขออนุญาตได้ฟังไม่ขึ้น เพราะช่องทางนั้นมีไว้สำหรับนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริต มิใช่ผู้ที่ตั้งใจหลีกเลี่ยงกฎหมายมาแต่ต้น ผลที่หนักที่สุดคือมาตรา 411 เงิน 19,500,000 บาท แท้จริงเป็นราคาที่ชำระตามสัญญาซื้อขายที่เป็นโมฆะและฝ่าฝืนกฎหมายโดยรู้อยู่ จึงเป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายและเรียกคืนไม่ได้ สัญญากู้ที่ใช้อำพรางจึงไม่ก่อสิทธิใดแก่โจทก์ กฎหมายที่เกี่ยวข้องตามท้ายคำพิพากษายังระบุมาตรา 653 คือแบบของสัญญากู้ยืมเงินที่โจทก์ใช้ฟ้อง สิ่งที่คดีนี้ไม่ได้วินิจฉัยคือการถือหุ้นแทนทุกกรณีเป็นโมฆะในตัวเอง ศาลเพิกถอนสัญญาซื้อขายและให้ผู้ซื้อเสียเงินไป ไม่ได้ลงโทษผู้ใดและไม่ได้กล่าวถึงบทกำหนดโทษของพระราชบัญญัติ ซึ่งเป็นเรื่องของศาลอาญา
English Summary คำพิพากษาฉบับเต็ม
The following is an English-language summary of Supreme Court Decision No. 5457/2560, not a translation of the full judgment. The authoritative text is the Thai judgment, which this page carries in full: switch this page to Thai to read it. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5457/2560 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th
SUPREME COURT DECISION No. 5457/2560
Year: 2017 (B.E. 2560)
Relevant Code Sections: CCC, Section(s) 150, 155, 411, 653
SUMMARY
The plaintiff, a Japanese national, sued V.A.S. Tech Company Limited on a written loan agreement of 25 January 2013 (B.E. 2556) for 19,500,000 baht, paid over on 28 January 2013, with the second defendant, a director, as guarantor. He claimed the principal, 1,041,859.80 baht of interest to the date of filing and 15 per cent a year thereafter. Both defendants admitted the document but pleaded that it was a simulated act concealing the plaintiff's purchase of the whole business of the company, dressed as a loan so that the company would not fall under the restrictions of the Foreign Business Act B.E. 2542. Chonburi Provincial Court dismissed the claim; the Court of Appeal Region 2 reversed and ordered the defendants to pay 19,500,000 baht with 7.5 per cent interest from 28 January 2013, reasoning that the concealed sale governed under section 155 paragraph two, that the evidence did not allow it to decide whether that sale was unlawful, and that the company was in breach. The Supreme Court reversed and dismissed the claim. Having found the loan to be a simulated act, the Court of Appeal was bound to decide the illegality issue the defendants had pleaded; they bore the burden of proving it and would simply have lost had they failed. Deciding it, the Supreme Court found from the company's own witness that the transaction was the purchase of the business, that the plaintiff knew a Japanese buyer could not hold all the shares of a Thai company and so used the loan form, and that in March 2013 he sent the new list of directors and shareholders: 10,600 shares to himself, 9,000 to his son and 20,400 to six Thai nationals, 49 to 51 on paper. An email of 17 December 2012 from his son to the second defendant spoke of ways around Thai law, proposing that the company's president buy all the shares and then sell them all on. The plaintiff was the real buyer of the whole business and the real transferee of all the shares, the six Thais held theirs in name only, and with the plaintiff and his son truly owning more than half the company was a foreigner under section 4 (3)(a) and (4) of the Act and barred from the businesses in its Lists One to Three, on pain of imprisonment. A sale arranged to evade that law by having Thai nationals hold shares in name only has an object expressly prohibited by law and is void under section 150. The plaintiff knew from the outset that he was breaking the law, so he could not say the company might have applied for a licence: only an honest foreign juristic person can. The money he called a loan was in truth the price paid under that void sale, a payment made in breach of a legal prohibition that cannot be recovered under section 411. Who had broken the sale contract therefore did not matter. Costs in all three courts were left to lie where they fell.
FACTS OF THE CASE
V.A.S. Tech Company Limited was a Thai company whose authorised directors were the second defendant and a Ms Supawan. The plaintiff, a Japanese national, and his son agreed with the second defendant to buy the whole business. On 25 January 2013 the company signed a loan agreement for 19,500,000 baht from the plaintiff, the second defendant signed as guarantor, and the money was received on 28 January 2013. The company's own witness explained that the deal was the purchase of the business, and that because a Japanese buyer could not take all the shares of a company registered in Thailand the agreement was written as a loan. In early March 2013 the plaintiff sent the second defendant the list of the people who were to become directors and shareholders, and the company's personnel manager was told to amend the share register and change the directors' powers accordingly: 10,600 shares to the plaintiff, 9,000 to his son and 20,400 to six Thai nationals, out of 40,000, so 49 per cent foreign and 51 per cent Thai on paper. An email of 17 December 2012 from the plaintiff's son to the second defendant, which the plaintiff accepted at trial, said that Thai law was understood to have ways around it and asked whether the company's president could buy all the shares first and then sell all of them on. The plaintiff later sued on the loan agreement for 19,500,000 baht, 1,041,859.80 baht of interest to filing and 15 per cent a year thereafter. Chonburi Provincial Court dismissed the claim and awarded the defendants 50,000 baht in attorney fees. The Court of Appeal Region 2 reversed and ordered the defendants to pay 19,500,000 baht with 7.5 per cent interest from 28 January 2013 and 80,000 baht in fees. The defendants appealed to the Supreme Court.
COURT'S HOLDING
Where a loan agreement is a simulated act concealing another transaction, the concealed transaction governs under CCC section 155 paragraph two, and a court that has so found must go on to decide any plea that the concealed transaction is unlawful; the party pleading illegality bears the burden and loses if it cannot prove it. A foreigner's purchase of the whole business of a Thai company, structured so that Thai nationals hold shares in name only while the foreigner and his son are the real owners of more than half, makes the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act B.E. 2542 and is a sale whose object is to evade that Act. Its object is expressly prohibited by law and it is void under section 150. A buyer who knew from the outset that he was breaking the law cannot argue that the company could have applied for a foreign business licence, because that route is open only to an honest foreign juristic person. Money paid under the void sale, though papered as a loan, is a payment made in breach of a legal prohibition and cannot be recovered under section 411.
LEGAL ANALYSIS
The Court of Appeal had found the loan to be a simulated act and then stopped: it applied the concealed sale under section 155 paragraph two, said the evidence did not allow it to decide whether that sale was unlawful, and gave the plaintiff back his price as damages for the company's breach. The Supreme Court held that stopping there was an error. Once the concealed transaction governs, a pleaded defence that it is unlawful is a live issue the court must decide, and the party raising it carries the burden; the correct consequence of thin evidence is that the pleader loses, not that the issue goes unanswered. On the evidence the Court then found the defence proved. It did not stop at the share register, which showed 49 per cent foreign and 51 per cent Thai. It asked who had really bought the business and who really owned the shares, and answered from the company witness's account, the payment of the whole price by the plaintiff, and the son's email about ways around Thai law: the plaintiff and his son were the true owners of all of them and the six Thai shareholders held in name only. Real foreign ownership above half made the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act, restricted from the businesses in the Act's three Lists under criminal penalty, so a sale designed to produce that result through nominee holders had an object expressly prohibited by law and was void under section 150. The plaintiff's answer that a foreign company could have applied for a licence was rejected: that route exists for an honest foreign juristic person, not one that set out to evade the Act from the start. The sting is section 411. Because the 19,500,000 baht was in truth the price paid under a void and knowingly unlawful sale, it was a payment made in breach of a legal prohibition and could not be recovered, so the loan document that papered it gave the plaintiff no claim at all. The footer also lists section 653, the writing requirement for a loan of money, which is the provision the plaintiff sued on. What the case does not hold is that every nominee shareholding is itself void: the Court struck down the sale contract and left the buyer without his money; it convicted nobody, and the Act's penal provisions do not appear in the judgment, which is a civil court's business.
PRACTICAL IMPLICATIONS
Read this case before you agree to buy a Thai business through a 49 to 51 structure. The Supreme Court did not ask what the register said; it asked who paid and who really owned the shares, and it used the buyer's own family emails about ways around Thai law to answer. The result was the worst one available: the sale was void, the loan paper that disguised it gave no claim, and section 411 barred recovery of the 19,500,000 baht because the buyer had known from the start that the arrangement was unlawful. The argument that a licence could have been sought afterwards failed for the same reason. If the business you want falls under the Foreign Business Act's Lists, use a route that is lawful on its face: a foreign business licence applied for honestly, a BOI promotion, a Treaty of Amity company for United States nationals, or a joint venture in which the Thai shareholders genuinely own and pay for their shares. This is a civil decision about a void contract and lost money; it did not convict anyone under the Act's penal sections.
---
Note: This is an English-language summary of the Thai original judgment.
For the authoritative Thai text, please refer to the Thai version above
or visit deka.supremecourt.or.th.
Year: 2017 (B.E. 2560)
Relevant Code Sections: CCC, Section(s) 150, 155, 411, 653
SUMMARY
The plaintiff, a Japanese national, sued V.A.S. Tech Company Limited on a written loan agreement of 25 January 2013 (B.E. 2556) for 19,500,000 baht, paid over on 28 January 2013, with the second defendant, a director, as guarantor. He claimed the principal, 1,041,859.80 baht of interest to the date of filing and 15 per cent a year thereafter. Both defendants admitted the document but pleaded that it was a simulated act concealing the plaintiff's purchase of the whole business of the company, dressed as a loan so that the company would not fall under the restrictions of the Foreign Business Act B.E. 2542. Chonburi Provincial Court dismissed the claim; the Court of Appeal Region 2 reversed and ordered the defendants to pay 19,500,000 baht with 7.5 per cent interest from 28 January 2013, reasoning that the concealed sale governed under section 155 paragraph two, that the evidence did not allow it to decide whether that sale was unlawful, and that the company was in breach. The Supreme Court reversed and dismissed the claim. Having found the loan to be a simulated act, the Court of Appeal was bound to decide the illegality issue the defendants had pleaded; they bore the burden of proving it and would simply have lost had they failed. Deciding it, the Supreme Court found from the company's own witness that the transaction was the purchase of the business, that the plaintiff knew a Japanese buyer could not hold all the shares of a Thai company and so used the loan form, and that in March 2013 he sent the new list of directors and shareholders: 10,600 shares to himself, 9,000 to his son and 20,400 to six Thai nationals, 49 to 51 on paper. An email of 17 December 2012 from his son to the second defendant spoke of ways around Thai law, proposing that the company's president buy all the shares and then sell them all on. The plaintiff was the real buyer of the whole business and the real transferee of all the shares, the six Thais held theirs in name only, and with the plaintiff and his son truly owning more than half the company was a foreigner under section 4 (3)(a) and (4) of the Act and barred from the businesses in its Lists One to Three, on pain of imprisonment. A sale arranged to evade that law by having Thai nationals hold shares in name only has an object expressly prohibited by law and is void under section 150. The plaintiff knew from the outset that he was breaking the law, so he could not say the company might have applied for a licence: only an honest foreign juristic person can. The money he called a loan was in truth the price paid under that void sale, a payment made in breach of a legal prohibition that cannot be recovered under section 411. Who had broken the sale contract therefore did not matter. Costs in all three courts were left to lie where they fell.
FACTS OF THE CASE
V.A.S. Tech Company Limited was a Thai company whose authorised directors were the second defendant and a Ms Supawan. The plaintiff, a Japanese national, and his son agreed with the second defendant to buy the whole business. On 25 January 2013 the company signed a loan agreement for 19,500,000 baht from the plaintiff, the second defendant signed as guarantor, and the money was received on 28 January 2013. The company's own witness explained that the deal was the purchase of the business, and that because a Japanese buyer could not take all the shares of a company registered in Thailand the agreement was written as a loan. In early March 2013 the plaintiff sent the second defendant the list of the people who were to become directors and shareholders, and the company's personnel manager was told to amend the share register and change the directors' powers accordingly: 10,600 shares to the plaintiff, 9,000 to his son and 20,400 to six Thai nationals, out of 40,000, so 49 per cent foreign and 51 per cent Thai on paper. An email of 17 December 2012 from the plaintiff's son to the second defendant, which the plaintiff accepted at trial, said that Thai law was understood to have ways around it and asked whether the company's president could buy all the shares first and then sell all of them on. The plaintiff later sued on the loan agreement for 19,500,000 baht, 1,041,859.80 baht of interest to filing and 15 per cent a year thereafter. Chonburi Provincial Court dismissed the claim and awarded the defendants 50,000 baht in attorney fees. The Court of Appeal Region 2 reversed and ordered the defendants to pay 19,500,000 baht with 7.5 per cent interest from 28 January 2013 and 80,000 baht in fees. The defendants appealed to the Supreme Court.
COURT'S HOLDING
Where a loan agreement is a simulated act concealing another transaction, the concealed transaction governs under CCC section 155 paragraph two, and a court that has so found must go on to decide any plea that the concealed transaction is unlawful; the party pleading illegality bears the burden and loses if it cannot prove it. A foreigner's purchase of the whole business of a Thai company, structured so that Thai nationals hold shares in name only while the foreigner and his son are the real owners of more than half, makes the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act B.E. 2542 and is a sale whose object is to evade that Act. Its object is expressly prohibited by law and it is void under section 150. A buyer who knew from the outset that he was breaking the law cannot argue that the company could have applied for a foreign business licence, because that route is open only to an honest foreign juristic person. Money paid under the void sale, though papered as a loan, is a payment made in breach of a legal prohibition and cannot be recovered under section 411.
LEGAL ANALYSIS
The Court of Appeal had found the loan to be a simulated act and then stopped: it applied the concealed sale under section 155 paragraph two, said the evidence did not allow it to decide whether that sale was unlawful, and gave the plaintiff back his price as damages for the company's breach. The Supreme Court held that stopping there was an error. Once the concealed transaction governs, a pleaded defence that it is unlawful is a live issue the court must decide, and the party raising it carries the burden; the correct consequence of thin evidence is that the pleader loses, not that the issue goes unanswered. On the evidence the Court then found the defence proved. It did not stop at the share register, which showed 49 per cent foreign and 51 per cent Thai. It asked who had really bought the business and who really owned the shares, and answered from the company witness's account, the payment of the whole price by the plaintiff, and the son's email about ways around Thai law: the plaintiff and his son were the true owners of all of them and the six Thai shareholders held in name only. Real foreign ownership above half made the company a foreigner under section 4 of the Foreign Business Act, restricted from the businesses in the Act's three Lists under criminal penalty, so a sale designed to produce that result through nominee holders had an object expressly prohibited by law and was void under section 150. The plaintiff's answer that a foreign company could have applied for a licence was rejected: that route exists for an honest foreign juristic person, not one that set out to evade the Act from the start. The sting is section 411. Because the 19,500,000 baht was in truth the price paid under a void and knowingly unlawful sale, it was a payment made in breach of a legal prohibition and could not be recovered, so the loan document that papered it gave the plaintiff no claim at all. The footer also lists section 653, the writing requirement for a loan of money, which is the provision the plaintiff sued on. What the case does not hold is that every nominee shareholding is itself void: the Court struck down the sale contract and left the buyer without his money; it convicted nobody, and the Act's penal provisions do not appear in the judgment, which is a civil court's business.
PRACTICAL IMPLICATIONS
Read this case before you agree to buy a Thai business through a 49 to 51 structure. The Supreme Court did not ask what the register said; it asked who paid and who really owned the shares, and it used the buyer's own family emails about ways around Thai law to answer. The result was the worst one available: the sale was void, the loan paper that disguised it gave no claim, and section 411 barred recovery of the 19,500,000 baht because the buyer had known from the start that the arrangement was unlawful. The argument that a licence could have been sought afterwards failed for the same reason. If the business you want falls under the Foreign Business Act's Lists, use a route that is lawful on its face: a foreign business licence applied for honestly, a BOI promotion, a Treaty of Amity company for United States nationals, or a joint venture in which the Thai shareholders genuinely own and pay for their shares. This is a civil decision about a void contract and lost money; it did not convict anyone under the Act's penal sections.
---
Note: This is an English-language summary of the Thai original judgment.
For the authoritative Thai text, please refer to the Thai version above
or visit deka.supremecourt.or.th.
โจทก์ฟ้องให้จำเลยที่ 1 รับผิดตามสัญญากู้ยืมเงินและจำเลยที่ 2 รับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้ค้ำประกัน จำเลยทั้งสองต่างให้การรับว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้ยืมเงินกับโจทก์และยกข้อต่อสู้ว่า สัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางการซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 เพื่อหลีกเลี่ยงมิให้จำเลยที่ 1 ถูกจำกัดสิทธิบางประการตาม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542 และเมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า สัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 ดังนี้ คดีย่อมมีประเด็นข้อพิพาทที่ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ ดังที่จำเลยทั้งสองให้การต่อสู้ไว้ และเมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 ที่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ควบคุมการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวด้วยการให้ผู้มีสัญชาติไทยมีชื่อถือหุ้นแต่เพียงในนาม สัญญาดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 กรณีเป็นเรื่องโจทก์รู้อยู่ว่า การที่โจทก์ซื้อกิจการจำเลยที่ 1 ทั้งหมดและให้ผู้มีสัญชาติไทยถือหุ้นแต่เพียงในนามแทนโจทก์ที่เป็นคนต่างด้าว อันเป็นการจงใจกระทำการฝ่าฝืนและต้องห้ามตามกฎหมายมาแต่ต้น เมื่อได้ความดังนี้ เงินที่โจทก์อ้างว่าให้กู้ยืมแต่แท้ที่จริงเป็นเงินที่โจทก์ชำระหนี้ตามสัญญาซื้อกิจการจำเลยที่ 1 ย่อมเป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายและไม่อาจเรียกคืนได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 411
โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 19,500,000 บาท และดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้อง 1,041,859.80 บาท แก่โจทก์ กับดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ของต้นเงิน 19,500,000 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าชำระเสร็จ
จำเลยทั้งสองให้การทำนองเดียวกันขอให้ยกฟ้อง
ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง กับให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนจำเลยทั้งสอง โดยกำหนด ค่าทนายความ 50,000 บาท ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีให้เป็นพับ
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 19,500,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 28 มกราคม 2556 ไปจนกว่าชำระเสร็จ กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความรวม 80,000 บาท
จำเลยทั้งสองฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติตามที่คู่ความไม่โต้แย้งกันว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มีจำเลยที่ 2 และนางศุภวรรณ เป็นกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนตามหนังสือรับรอง นายมาซายูกิ เป็นบุตรโจทก์ เมื่อวันที่ 25 มกราคม 2556 จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้ยืมเงินจากโจทก์ 19,500,000 บาท มีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ทำสัญญาค้ำประกันตามสัญญากู้ยืมเงินและสัญญาค้ำประกัน จำเลยที่ 1 ได้รับเงินแล้วเมื่อวันที่ 28 มกราคม 2556
คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่า สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 เป็นโมฆะเพราะมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ ปัญหานี้ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังว่า คดีต้องบังคับตามสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 ที่ถูกอำพรางไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคสอง พยานหลักฐานในคดีไม่เพียงพอวินิจฉัยประเด็นว่าสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ และศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยที่ 1 เป็นฝ่ายผิดสัญญาซื้อขาย โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ จำเลยทั้งสองต้องร่วมกันรับผิดคืนเงินค่าซื้อขายกิจการแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองฎีกาโต้แย้งว่า คดีมีพยานหลักฐานเพียงพอให้วินิจฉัยว่าสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายแล้วนั้น พิเคราะห์แล้ว จำเลยทั้งสองต่างให้การรับว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้ยืมเงินกับโจทก์และยกข้อต่อสู้ว่าสัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 เพื่อหลีกเลี่ยงมิให้จำเลยที่ 1 ถูกจำกัดสิทธิบางประการตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542 เมื่อศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังว่าสัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 คดีย่อมมีประเด็นข้อพิพาทที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ดังที่จำเลยทั้งสองให้การต่อสู้ไว้ และเมื่อจำเลยทั้งสองเป็นฝ่ายกล่าวอ้างยกข้อต่อสู้ในปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายและข้อเท็จจริงที่นำไปสู่การวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมาย จำเลยทั้งสองจึงมีภาระการพิสูจน์ข้อเท็จจริงดังกล่าว หากนำสืบพิสูจน์ไม่ได้หรือนำสืบพยานหลักฐานไม่เพียงพอให้วินิจฉัยก็ต้องเป็นฝ่ายแพ้คดี ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ไม่วินิจฉัยปัญหานี้โดยตำหนิว่าคดียังไม่มีพยานหลักฐานเพียงพอที่จะวินิจฉัยจึงไม่ชอบ ฎีกาจำเลยทั้งสองข้อนี้ฟังขึ้น
เมื่อวินิจฉัยดังกล่าวแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาข้อนี้ไปเสียทีเดียว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำเบิกความของนายโยชิกิ พยานจำเลยที่ 1 ดังวินิจฉัยแล้วว่า ความตกลงระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 เป็นเรื่องการซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 โดยโจทก์ได้รับทราบความเรื่องการซื้อหุ้นบริษัทจดทะเบียนในประเทศไทยที่คนญี่ปุ่นไม่สามารถซื้อหุ้นได้ 100 เปอร์เซ็นต์ จึงต้องทำสัญญาในรูปการกู้ยืมเงิน แม้ได้ความตามคำเบิกความของนายรุ่งวิกรัย พยานจำเลยทั้งสองซึ่งมีตำแหน่งเป็นผู้จัดการฝ่ายบุคคลของจำเลยที่ 1 ว่า เมื่อต้นเดือนมีนาคม 2556 โจทก์ส่งมอบรายชื่อผู้จะเข้าเป็นกรรมการและผู้ถือหุ้นของจำเลยที่ 1 ไปให้จำเลยที่ 2 ทราบ จำเลยที่ 2 จึงแจ้งให้พยานดำเนินการเพื่อแก้ไขบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นและเตรียมการเพื่อเปลี่ยนแปลงอำนาจกรรมการของจำเลยที่ 1 ตามที่โจทก์แจ้ง โดยโจทก์ถือหุ้น 10,600 หุ้น นายมาซายูกิ ถือหุ้น 9,000 หุ้น นอกจากโจทก์กับบุตรโจทก์แล้ว ยังมีผู้มีสัญชาติไทยถือหุ้นอีก 6 ราย ถือหุ้นรวมกัน 20,400 หุ้น รวมหุ้นทั้งหมด 40,000 หุ้น ซึ่งคำนวณได้เท่ากับโจทก์กับบุตรถือหุ้นรวมกันเป็นร้อยละ 49 ส่วนผู้มีสัญชาติไทยอีก 6 ราย ถือหุ้นรวมกันเป็นร้อยละ 51 ของหุ้นทั้งหมดของจำเลยที่ 1 แต่ปรากฏตามจดหมายอิเล็กทรอนิกส์พร้อมคำแปล ที่โจทก์เบิกความตอบคำถามติงรับว่าเป็นจดหมายติดต่อกับจำเลยที่ 2 ฉบับลงวันที่ 17 ธันวาคม 2555 ที่นายมาซายูกิ บุตรโจทก์มีถึงจำเลยที่ 2 ระบุว่า "...ในเรื่องของตัวบทกฎหมายของประเทศไทยนั้น เท่าที่ได้ยินมาว่ามีการหลบหลีกให้สามารถบรรลุเป้าหมายได้ ในเรื่องของการซื้อขายหุ้นนั้น ถ้าเป็นไปได้ อยากจะให้ท่านประธานคุมาซาว่าทำการซื้อหุ้นทั้งหมดมาไว้กับตัว หลังจากนั้นจึงทำการซื้อขายหุ้นทั้งหมดจากท่านประธานคุมาซาว่าได้หรือไม่..." ข้อความตามจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ฉบับนี้ประกอบกับข้อเท็จจริงที่ได้ความว่า กรณีเป็นการซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 ทั้งหมดโดยโจทก์ดังวินิจฉัยแล้ว ตามพฤติการณ์เห็นได้ว่า โจทก์เป็นผู้ซื้อกิจการของจำเลยที่ 1 และเป็นผู้รับโอนหุ้นทั้งหมดตามความเป็นจริง ส่วนผู้มีสัญชาติไทยอีก 6 ราย เป็นเพียงผู้มีชื่อถือสิทธิในหุ้นแทนโจทก์เท่านั้น มีลักษณะเป็นการให้ผู้มีสัญชาติไทยถือสิทธิในหุ้นแต่เพียงในนาม เมื่อโจทก์กับบุตรเป็นเจ้าของกิจการและเป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยที่ 1 ที่แท้จริงเกินกว่ากึ่งหนึ่งของหุ้นจำเลยที่ 1 มีผลให้จำเลยที่ 1 อยู่ในฐานะเป็นคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542 มาตรา 4 (3) (ก) (4) และถูกจำกัดสิทธิในการประกอบธุรกิจบางประเภทดังบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติดังกล่าวและตามที่กำหนดไว้ในบัญชีหนึ่ง บัญชีสองและบัญชีสามท้ายพระราชบัญญัติ หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุก ดังนี้ สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 ที่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ควบคุมการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวด้วยการให้ผู้มีสัญชาติไทยมีชื่อถือหุ้นแทนแต่เพียงในนาม สัญญาดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 กรณีเป็นเรื่องโจทก์รู้อยู่ว่าการที่โจทก์ซื้อกิจการจำเลยที่ 1 ทั้งหมดและให้มีผู้ถือหุ้นสัญชาติไทยถือหุ้นแต่เพียงในนามแทนโจทก์ที่เป็นคนต่างด้าวอันเป็นการจงใจกระทำการฝ่าฝืนและต้องห้ามตามกฎหมายมาแต่ต้น หาใช่เป็นกรณีนิติบุคคลต่างด้าวอาจขออนุญาตประกอบกิจการที่กฎหมายห้ามได้ดังที่โจทก์แก้ฎีกาไม่ เพราะกรณีเช่นนั้นต้องเป็นนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริตเท่านั้น ได้ความดังนี้ เงินที่โจทก์อ้างว่าให้กู้ยืมแต่แท้ที่จริงเป็นเงินที่โจทก์ชำระหนี้ตามสัญญาซื้อกิจการจำเลยที่ 1 ย่อมเป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย และไม่อาจเรียกคืนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 411 เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้ว ปัญหาตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่าโจทก์หรือจำเลยทั้งสองเป็นฝ่ายผิดสัญญาซื้อขายจึงไม่จำต้องวินิจฉัยเพราะไม่ทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลงไป ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาให้จำเลยทั้งสองรับผิดชำระหนี้แก่โจทก์นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยทั้งสองฟังขึ้น
พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ
โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 19,500,000 บาท และดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้อง 1,041,859.80 บาท แก่โจทก์ กับดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ของต้นเงิน 19,500,000 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าชำระเสร็จ
จำเลยทั้งสองให้การทำนองเดียวกันขอให้ยกฟ้อง
ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง กับให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนจำเลยทั้งสอง โดยกำหนด ค่าทนายความ 50,000 บาท ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีให้เป็นพับ
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 19,500,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 28 มกราคม 2556 ไปจนกว่าชำระเสร็จ กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความรวม 80,000 บาท
จำเลยทั้งสองฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติตามที่คู่ความไม่โต้แย้งกันว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มีจำเลยที่ 2 และนางศุภวรรณ เป็นกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนตามหนังสือรับรอง นายมาซายูกิ เป็นบุตรโจทก์ เมื่อวันที่ 25 มกราคม 2556 จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้ยืมเงินจากโจทก์ 19,500,000 บาท มีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ทำสัญญาค้ำประกันตามสัญญากู้ยืมเงินและสัญญาค้ำประกัน จำเลยที่ 1 ได้รับเงินแล้วเมื่อวันที่ 28 มกราคม 2556
คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่า สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 เป็นโมฆะเพราะมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ ปัญหานี้ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังว่า คดีต้องบังคับตามสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 ที่ถูกอำพรางไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วรรคสอง พยานหลักฐานในคดีไม่เพียงพอวินิจฉัยประเด็นว่าสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ และศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยที่ 1 เป็นฝ่ายผิดสัญญาซื้อขาย โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ จำเลยทั้งสองต้องร่วมกันรับผิดคืนเงินค่าซื้อขายกิจการแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองฎีกาโต้แย้งว่า คดีมีพยานหลักฐานเพียงพอให้วินิจฉัยว่าสัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายแล้วนั้น พิเคราะห์แล้ว จำเลยทั้งสองต่างให้การรับว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้ยืมเงินกับโจทก์และยกข้อต่อสู้ว่าสัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 เพื่อหลีกเลี่ยงมิให้จำเลยที่ 1 ถูกจำกัดสิทธิบางประการตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542 เมื่อศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังว่าสัญญากู้ยืมเงินเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 คดีย่อมมีประเด็นข้อพิพาทที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ดังที่จำเลยทั้งสองให้การต่อสู้ไว้ และเมื่อจำเลยทั้งสองเป็นฝ่ายกล่าวอ้างยกข้อต่อสู้ในปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายและข้อเท็จจริงที่นำไปสู่การวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมาย จำเลยทั้งสองจึงมีภาระการพิสูจน์ข้อเท็จจริงดังกล่าว หากนำสืบพิสูจน์ไม่ได้หรือนำสืบพยานหลักฐานไม่เพียงพอให้วินิจฉัยก็ต้องเป็นฝ่ายแพ้คดี ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ไม่วินิจฉัยปัญหานี้โดยตำหนิว่าคดียังไม่มีพยานหลักฐานเพียงพอที่จะวินิจฉัยจึงไม่ชอบ ฎีกาจำเลยทั้งสองข้อนี้ฟังขึ้น
เมื่อวินิจฉัยดังกล่าวแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาข้อนี้ไปเสียทีเดียว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำเบิกความของนายโยชิกิ พยานจำเลยที่ 1 ดังวินิจฉัยแล้วว่า ความตกลงระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 เป็นเรื่องการซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 โดยโจทก์ได้รับทราบความเรื่องการซื้อหุ้นบริษัทจดทะเบียนในประเทศไทยที่คนญี่ปุ่นไม่สามารถซื้อหุ้นได้ 100 เปอร์เซ็นต์ จึงต้องทำสัญญาในรูปการกู้ยืมเงิน แม้ได้ความตามคำเบิกความของนายรุ่งวิกรัย พยานจำเลยทั้งสองซึ่งมีตำแหน่งเป็นผู้จัดการฝ่ายบุคคลของจำเลยที่ 1 ว่า เมื่อต้นเดือนมีนาคม 2556 โจทก์ส่งมอบรายชื่อผู้จะเข้าเป็นกรรมการและผู้ถือหุ้นของจำเลยที่ 1 ไปให้จำเลยที่ 2 ทราบ จำเลยที่ 2 จึงแจ้งให้พยานดำเนินการเพื่อแก้ไขบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นและเตรียมการเพื่อเปลี่ยนแปลงอำนาจกรรมการของจำเลยที่ 1 ตามที่โจทก์แจ้ง โดยโจทก์ถือหุ้น 10,600 หุ้น นายมาซายูกิ ถือหุ้น 9,000 หุ้น นอกจากโจทก์กับบุตรโจทก์แล้ว ยังมีผู้มีสัญชาติไทยถือหุ้นอีก 6 ราย ถือหุ้นรวมกัน 20,400 หุ้น รวมหุ้นทั้งหมด 40,000 หุ้น ซึ่งคำนวณได้เท่ากับโจทก์กับบุตรถือหุ้นรวมกันเป็นร้อยละ 49 ส่วนผู้มีสัญชาติไทยอีก 6 ราย ถือหุ้นรวมกันเป็นร้อยละ 51 ของหุ้นทั้งหมดของจำเลยที่ 1 แต่ปรากฏตามจดหมายอิเล็กทรอนิกส์พร้อมคำแปล ที่โจทก์เบิกความตอบคำถามติงรับว่าเป็นจดหมายติดต่อกับจำเลยที่ 2 ฉบับลงวันที่ 17 ธันวาคม 2555 ที่นายมาซายูกิ บุตรโจทก์มีถึงจำเลยที่ 2 ระบุว่า "...ในเรื่องของตัวบทกฎหมายของประเทศไทยนั้น เท่าที่ได้ยินมาว่ามีการหลบหลีกให้สามารถบรรลุเป้าหมายได้ ในเรื่องของการซื้อขายหุ้นนั้น ถ้าเป็นไปได้ อยากจะให้ท่านประธานคุมาซาว่าทำการซื้อหุ้นทั้งหมดมาไว้กับตัว หลังจากนั้นจึงทำการซื้อขายหุ้นทั้งหมดจากท่านประธานคุมาซาว่าได้หรือไม่..." ข้อความตามจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ฉบับนี้ประกอบกับข้อเท็จจริงที่ได้ความว่า กรณีเป็นการซื้อขายกิจการของจำเลยที่ 1 ทั้งหมดโดยโจทก์ดังวินิจฉัยแล้ว ตามพฤติการณ์เห็นได้ว่า โจทก์เป็นผู้ซื้อกิจการของจำเลยที่ 1 และเป็นผู้รับโอนหุ้นทั้งหมดตามความเป็นจริง ส่วนผู้มีสัญชาติไทยอีก 6 ราย เป็นเพียงผู้มีชื่อถือสิทธิในหุ้นแทนโจทก์เท่านั้น มีลักษณะเป็นการให้ผู้มีสัญชาติไทยถือสิทธิในหุ้นแต่เพียงในนาม เมื่อโจทก์กับบุตรเป็นเจ้าของกิจการและเป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยที่ 1 ที่แท้จริงเกินกว่ากึ่งหนึ่งของหุ้นจำเลยที่ 1 มีผลให้จำเลยที่ 1 อยู่ในฐานะเป็นคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542 มาตรา 4 (3) (ก) (4) และถูกจำกัดสิทธิในการประกอบธุรกิจบางประเภทดังบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติดังกล่าวและตามที่กำหนดไว้ในบัญชีหนึ่ง บัญชีสองและบัญชีสามท้ายพระราชบัญญัติ หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุก ดังนี้ สัญญาซื้อขายกิจการจำเลยที่ 1 ที่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ควบคุมการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวด้วยการให้ผู้มีสัญชาติไทยมีชื่อถือหุ้นแทนแต่เพียงในนาม สัญญาดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 กรณีเป็นเรื่องโจทก์รู้อยู่ว่าการที่โจทก์ซื้อกิจการจำเลยที่ 1 ทั้งหมดและให้มีผู้ถือหุ้นสัญชาติไทยถือหุ้นแต่เพียงในนามแทนโจทก์ที่เป็นคนต่างด้าวอันเป็นการจงใจกระทำการฝ่าฝืนและต้องห้ามตามกฎหมายมาแต่ต้น หาใช่เป็นกรณีนิติบุคคลต่างด้าวอาจขออนุญาตประกอบกิจการที่กฎหมายห้ามได้ดังที่โจทก์แก้ฎีกาไม่ เพราะกรณีเช่นนั้นต้องเป็นนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริตเท่านั้น ได้ความดังนี้ เงินที่โจทก์อ้างว่าให้กู้ยืมแต่แท้ที่จริงเป็นเงินที่โจทก์ชำระหนี้ตามสัญญาซื้อกิจการจำเลยที่ 1 ย่อมเป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย และไม่อาจเรียกคืนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 411 เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้ว ปัญหาตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่าโจทก์หรือจำเลยทั้งสองเป็นฝ่ายผิดสัญญาซื้อขายจึงไม่จำต้องวินิจฉัยเพราะไม่ทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลงไป ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาให้จำเลยทั้งสองรับผิดชำระหนี้แก่โจทก์นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยทั้งสองฟังขึ้น
พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ
Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง
💡 What This Means for You 💡 สิ่งที่หมายถึงสำหรับคุณ
Read this case before you agree to buy a Thai business through a 49 to 51 structure. The Supreme Court did not ask what the register said; it asked who paid and who really owned the shares, and it used the buyer's own family emails about ways around Thai law to answer. The result was the worst one available: the sale was void, the loan paper that disguised it gave no claim, and section 411 barred recovery of the 19,500,000 baht because the buyer had known from the start that the arrangement was unlawful. The argument that a licence could have been sought afterwards failed for the same reason. If the business you want falls under the Foreign Business Act's Lists, use a route that is lawful on its face: a foreign business licence applied for honestly, a BOI promotion, a Treaty of Amity company for United States nationals, or a joint venture in which the Thai shareholders genuinely own and pay for their shares. This is a civil decision about a void contract and lost money; it did not convict anyone under the Act's penal sections.
ก่อนตกลงซื้อกิจการไทยผ่านโครงสร้าง 49 ต่อ 51 ควรอ่านคดีนี้ ศาลฎีกาไม่ได้ถามว่าทะเบียนผู้ถือหุ้นระบุอย่างไร แต่ถามว่าผู้ใดชำระเงินและผู้ใดเป็นเจ้าของหุ้นที่แท้จริง และใช้จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ของครอบครัวผู้ซื้อเองเรื่องการหลบหลีกกฎหมายไทยเป็นคำตอบ ผลที่ได้เลวร้ายที่สุด สัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ เอกสารเงินกู้ที่ใช้อำพรางไม่ก่อสิทธิใด และมาตรา 411 ตัดสิทธิเรียกเงิน 19,500,000 บาทคืน เพราะผู้ซื้อรู้อยู่แต่ต้นว่าฝ่าฝืนกฎหมาย ข้ออ้างว่าอาจขออนุญาตในภายหลังได้ก็ตกไปด้วยเหตุเดียวกัน หากธุรกิจที่ต้องการอยู่ในบัญชีท้าย พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ควรใช้ช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมายโดยเปิดเผย เช่น ขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวโดยสุจริต การส่งเสริมการลงทุนจาก BOI บริษัทตามสนธิสัญญาไมตรีสำหรับคนสัญชาติอเมริกัน หรือการร่วมทุนที่ผู้ถือหุ้นไทยเป็นเจ้าของและชำระค่าหุ้นจริง คดีนี้เป็นคดีแพ่งเรื่องสัญญาที่เป็นโมฆะและเงินที่เสียไป ไม่ได้ลงโทษผู้ใดตามบทกำหนดโทษของพระราชบัญญัติ
Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย
What did Decision 5457/2560 actually decide? คำพิพากษาที่ 5457/2560 วินิจฉัยว่าอย่างไร
That a 19,500,000 baht loan agreement was a simulated act concealing a Japanese buyer's purchase of the whole business of a Thai company, arranged so that six Thai nationals held 51 per cent of the shares in name only while the buyer and his son were the real owners. That sale was void under CCC section 150 as an evasion of the Foreign Business Act, and the money paid under it could not be recovered under section 411. The lender's claim was dismissed.
สัญญากู้ยืมเงิน 19,500,000 บาท เป็นนิติกรรมอำพรางการที่ผู้ซื้อชาวญี่ปุ่นซื้อกิจการทั้งหมดของบริษัทไทย โดยให้คนไทย 6 รายมีชื่อถือหุ้นร้อยละ 51 แต่เพียงในนาม ส่วนผู้ซื้อกับบุตรเป็นเจ้าของที่แท้จริง สัญญาซื้อขายนั้นเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 เพราะหลีกเลี่ยง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว และเงินที่ชำระเรียกคืนไม่ได้ตามมาตรา 411 ศาลยกฟ้อง
Does this case say nominee shareholders are illegal in Thailand? คดีนี้วินิจฉัยว่าการถือหุ้นแทนผิดกฎหมายหรือไม่
It holds that a purchase of a Thai business structured through Thai nationals holding shares in name only, so as to evade the Foreign Business Act, is void and that the foreign buyer loses the price. The Court looked past a 49 to 51 register to real ownership. It did not hold that every nominee holding is void in itself, and it is a civil decision: nobody was convicted, and the Act's penal provisions are not mentioned in the judgment.
คดีนี้วินิจฉัยว่าการซื้อกิจการไทยโดยให้คนไทยถือหุ้นแต่เพียงในนามเพื่อหลีกเลี่ยง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวเป็นโมฆะ และผู้ซื้อต่างด้าวเสียเงินค่าซื้อไป ศาลมองข้ามทะเบียน 49 ต่อ 51 ไปถึงความเป็นเจ้าของที่แท้จริง แต่ไม่ได้วางหลักว่าการถือหุ้นแทนทุกกรณีเป็นโมฆะในตัวเอง และเป็นคดีแพ่ง ไม่มีผู้ใดถูกลงโทษ คำพิพากษาไม่ได้กล่าวถึงบทกำหนดโทษของพระราชบัญญัติ
Can the foreign buyer get the money back when the deal is void? เมื่อสัญญาเป็นโมฆะ ผู้ซื้อต่างด้าวเรียกเงินคืนได้หรือไม่
Not here. Section 411 bars recovery of a payment made in breach of a legal prohibition, and the Court found the buyer had known from the outset that the arrangement was unlawful. The 19,500,000 baht was lost, and the argument that the company could have applied for a licence failed because that route is open only to an honest foreign juristic person.
คดีนี้เรียกคืนไม่ได้ มาตรา 411 ห้ามเรียกคืนการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย และศาลฟังว่าผู้ซื้อรู้อยู่แต่ต้นว่าฝ่าฝืนกฎหมาย เงิน 19,500,000 บาทจึงสูญไป ข้ออ้างว่าบริษัทอาจขออนุญาตได้ฟังไม่ขึ้นเพราะช่องทางนั้นมีไว้สำหรับนิติบุคคลต่างด้าวที่สุจริตเท่านั้น
Who has to prove that a disguised deal was unlawful? ผู้ใดมีภาระพิสูจน์ว่านิติกรรมที่ถูกอำพรางต้องห้ามตามกฎหมาย
The party who pleads it, here the defendants. The Supreme Court held that once a court finds the loan to be a simulated act it must decide the illegality plea rather than leave it open for want of evidence; if the pleader cannot prove it, the pleader loses. Here the defendants proved it from their own witness, the payment trail and the buyer's family emails.
ฝ่ายที่ยกข้อต่อสู้ คือจำเลยในคดีนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อศาลฟังว่าสัญญากู้เป็นนิติกรรมอำพรางแล้วต้องวินิจฉัยข้อต่อสู้เรื่องความต้องห้ามตามกฎหมาย มิใช่ปล่อยไว้โดยอ้างว่าพยานหลักฐานไม่พอ หากผู้ต่อสู้พิสูจน์ไม่ได้ก็เป็นฝ่ายแพ้ คดีนี้จำเลยพิสูจน์ได้จากพยานของตน หลักฐานการชำระเงิน และจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ของครอบครัวผู้ซื้อ
📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline
Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.
Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.
ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ
ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต