A habitation right and usufruct left by will defeat the administrator's lease คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 305/2489
⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ
Habitation and usufruct are separate from ownership; with the usufruct (section 1417) the son had power to manage the property and with habitation (section 1402) the right to live there, so only he could let it, the administrator had no power to make the lease, and the son could evict the tenant.
อำนาจที่จะให้ใครเช่าอยู่แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 หามีอำนาจทำสัญญาเช่ากับจำเลยที่ 2 ไม่
Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร
A right of habitation can be granted by will and, combined with a usufruct, defeats the estate administrator's later lease.
Facts of the Case ข้อเท็จจริง
A father's will gave his son the right of habitation and the usufruct of a shophouse; the estate administrator, after handing those rights over, let the shophouse to a tenant for five more years.
Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)
Habitation and usufruct are separate from ownership; with the usufruct (section 1417) the son had power to manage the property and with habitation (section 1402) the right to live there, so only he could let it, the administrator had no power to make the lease, and the son could evict the tenant.
อำนาจที่จะให้ใครเช่าอยู่แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 หามีอำนาจทำสัญญาเช่ากับจำเลยที่ 2 ไม่
Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม
The following is the full text of Supreme Court Decision No. 305/2489. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 305/2489 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th
English translation is being prepared and will be available soon.
โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ได้รับสิทธิอาศัยและสิทธิเก็บกินในห้องแถวตามพินัยกรรมของบิดา จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกได้มอบสิทธินี้ให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยที่ 2 เป็นผู้เช่าห้องแถวรายนี้ และสัญญาเช่าสิ้นอายุแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงให้จำเลยที่ 2 เช่าต่อไปอีก5 ปีโดยไม่มีสิทธิที่จะให้เช่าได้ จึงขอให้ศาลพิพากษาว่าสัญญาเช่าระหว่างจำเลยทั้ง 2 ไม่มีผลตามกฎหมาย ให้ขับไล่จำเลยที่ 2
จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่า จำเลยมีสิทธิจัดการห้องแถวนี้ได้ตามกฎหมาย จำเลยที่ 2 ต่อสู้ว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะห้องแถวรายนี้ยังอยู่ในระหว่างจัดการมรดก ผู้จัดการมรดกผู้เดียวมีอำนาจ จำเลยได้ทำสัญญาเช่าโดยสุจริต และโจทก์ก็เคยไปเก็บค่าเช่าถือว่าโจทก์ให้สัตยาบัน
ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ขับไล่จำเลย
จำเลยทั้งสองฎีกา
ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์ได้รับสิทธิอาศัยและสิทธิเก็บกินในห้องแถวรายนี้ ในการนี้ต้องแยกสิทธิอาศัยและสิทธิเก็บกินออกต่างหากจากกรรมสิทธิ์ ในแง่กรรมสิทธิ์ห้องแถวรายนี้จะคงถือว่าอยู่ในระหว่างจัดการมรดหรือไม่ ไม่เป็นปัญหาสำหรับคดีนี้ แต่ในแง่สิทธิอาศัยและสิทธิเก็บกินแล้ว จะถือว่ายังอยู่ในระหว่างจัดการมรดกอันจำเลยอ้างเป็นเหตุว่า จำเลยที่ 1 มีอำนาจให้เช่าไม่ได้เพราะจำเลยได้มอบสิทธิทั้งสองนี้ให้แก่โจทก์แล้ว เมื่อโจทก์มีสิทธิเก็บกิน โจทก์ย่อมมีอำนาจจัดการเองได้เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1417 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินมีอำนาจจัดการทรัพย์สินนั้น นอกจากนั้นโจทก์ยังมีสิทธิอาศัยด้วย ซึ่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1402 โจทก์มีสิทธิจะเข้าอยู่ในห้องแถวรายนี้ได้เมื่อบวกสิทธิทั้งสองเข้าด้วยกันแล้วเห็นได้ชัดว่า อำนาจที่จะให้ใครเช่าอยู่แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 หามีอำนาจทำสัญญาเช่ากับจำเลยที่ 2 ไม่ ประเด็นที่ว่า จำเลยที่ 2 ได้เช่าโดยสุจริตไม่ขึ้นมาสู่ศาลนี้จึงไม่วินิจฉัย พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 305/2489
นายวิญญู ตันปิชาติ โจทก์
นายปรีโรจน์ ตันปิชาติ นายเก่งอ๋อง แซ่อ๊อง จำเลย
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง: ป.พ.พ. ม. 5 , ม. 537 , ม. 546 , ม. 1402 , ม. 1417 , ม. 1719 , ม. 1724 แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา
คู่ความ: นายวิญญู ตันปิชาติ โจทก์ นายปรีโรจน์ ตันปิชาติ นายเก่งอ๋อง แซ่อ๊อง จำเลย ป.พ.พ. ม. 5 , ม. 537 , ม. 546 , ม. 1402 , ม. 1417 , ม. 1719 , ม. 1724
องค์คณะ: (จำรูญเนติศาสตร์-ธรรมบัณฑิตสิทธิศฤงคาร-นาถปรีชา)
Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง
Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.
Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.
ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ
ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต