Buying untitled possession in a forest reserve gives no land right against the State คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 528/2569
⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ
The Supreme Court held that the Court of Appeal had to decide the damages claim regardless of the acquittal, decided it itself, and ruled that the academic formula is not a fact of common knowledge or an admitted fact under section 84(1) to (3); it restored the trial court's award of 10,000 baht per rai, 1,843,460 baht.
หาใช่เป็นข้อเท็จจริงซึ่งรู้กันอยู่ทั่วไป ข้อเท็จจริงซึ่งไม่อาจโต้แย้งได้ หรือข้อเท็จจริงที่คู่ความรับหรือถือว่ารับกันแล้วในศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 (1) (2) และ (3) ไม่
Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร
The State must prove actual environmental loss; an agency's valuation model is evidence to weigh, not a fact the court must accept.
Facts of the Case ข้อเท็จจริง
The Court of Appeal Region 8 acquitted on the National Reserved Forest Act offence and refused to decide the State's appeal for 21,874,483.80 baht in damages to natural resources, calculated from a departmental mangrove damage formula.
Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)
The Supreme Court held that the Court of Appeal had to decide the damages claim regardless of the acquittal, decided it itself, and ruled that the academic formula is not a fact of common knowledge or an admitted fact under section 84(1) to (3); it restored the trial court's award of 10,000 baht per rai, 1,843,460 baht.
หาใช่เป็นข้อเท็จจริงซึ่งรู้กันอยู่ทั่วไป ข้อเท็จจริงซึ่งไม่อาจโต้แย้งได้ หรือข้อเท็จจริงที่คู่ความรับหรือถือว่ารับกันแล้วในศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 (1) (2) และ (3) ไม่
Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย
On section 9: The Supreme Court upheld the conviction under the Forest Act and Land Code sections 9(1) and 108 bis paragraph three, with 8 years' imprisonment: a right that removes land from being forest must be recognised under land law, not merely possession transferred between private persons, so the land remained forest and state land and buying it conferred no right.
Court decision text ข้อความคำพิพากษาภาษาไทย
Recorded decision text.
Supporting source: deka.in.th (secondary reproduction)
ข้อความคำพิพากษาที่บันทึกไว้ในฐานข้อมูลนี้
เอกสารอ้างอิงประกอบ: deka.in.th (แหล่งเผยแพร่ซ้ำ)
โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 4, 5, 6, 9, 14, 26/4, 26/5, 31 พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 4, 54, 55, 72 ตรี ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 1, 2, 9, 108 ทวิ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ให้จำเลยทั้งสองกับพวก คนงาน ผู้รับจ้าง ผู้แทน และบริวารออกจากป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าว และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เป็นเงิน 21,874,483.80 บาท
จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ และขอให้ยกคำขอคดีส่วนแพ่ง
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 54 วรรคหนึ่ง72 ตรี วรรคสอง พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง, 31 วรรคสอง ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 9 (1) (2) (ที่ถูก 9 (1)), 108 ทวิ วรรคสาม ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 การกระทำของจำเลยทั้งสองเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 ซึ่งเป็นกฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุกคนละ 6 ปี ทางนำสืบของจำเลยทั้งสองเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้คนละหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกคนละ 4 ปี ให้จำเลยทั้งสองกับพวก คนงาน ผู้รับจ้าง ผู้แทน และบริวารออกจากเขตป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าว และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหาย ตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นเงิน 1,843,400 บาท
โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์ภาค 8 แผนกคดีสิ่งแวดล้อมพิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 54 วรรคหนึ่ง, 72 ตรี วรรคสอง ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 9 (1) (2) (ที่ถูก 9 (1)), 108 ทวิ วรรคสาม ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 การกระทำของจำเลยทั้งสองเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติป่าไม้ฯ ซึ่งเป็นกฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุกคนละ 12 ปี เมื่อลดโทษให้คนละหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แล้ว คงจำคุกคนละ 8 ปี ยกฟ้องโจทก์ในความผิดต่อพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง, 31 วรรคสอง และยกคำขอโจทก์ที่ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมคดีส่วนแพ่งในศาลชั้นต้นและชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ
จำเลยที่ 2 ฎีกา
ศาลฎีกาแผนกคดีสิ่งแวดล้อมวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นนี้รับฟังว่า ที่เกิดเหตุเป็นบริเวณป่าเกาะพระทอง หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะพระทอง อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ก่อนเกิดเหตุ เจ้าหน้าที่ศูนย์ปฏิบัติการบินที่ 9 ตรัง ได้บินสำรวจพื้นที่ป่าบริเวณเกาะระ – เกาะพระทอง ตำบลเกาะพระทอง พบพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติถูกบุกรุกปลูกพืชเศรษฐกิจ จึงแจ้งให้เจ้าหน้าที่สถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลนที่ 18 ออกสำรวจภาคพื้นที่ดิน ต่อมาวันที่ 8 มิถุนายน 2560 นายไพบูลย์ หัวหน้าสถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลนที่ 18 กับพวก ออกตรวจที่เกิดเหตุ พบเป็นพื้นที่ราบดินทราย น้ำท่วมไม่ถึง อยู่ห่างจากทะเลประมาณ 200 เมตร มีการปลูกปาล์มน้ำมันอายุ 1 ถึง 2 ปี เป็นแถวยาวต่อเนื่องเป็นแปลงเดียวกันจากเหนือไปใต้ประมาณ 2,700 ต้น ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ป่าชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปี 2543 ทั้งแปลง และอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติตามกฎกระทรวงฉบับที่ 951 (พ.ศ. 2524) ออกตามความในพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 ป่าเลนโครงการคุระบุรี แปลงที่ 1 และแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศ ขณะนั้นไม่พบผู้ใดอยู่ในที่เกิดเหตุ จึงได้ทำบันทึกการตรวจสอบ - ตรวจยึดไว้ และเข้าร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรคุระบุรี ให้ดำเนินคดีแก่ผู้บุกรุก ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดพังงาจึงมีคำสั่งแต่งตั้งคณะพนักงานสอบสวน ต่อมาดาบตำรวจเสวก สืบสวนหาข่าวจนทราบว่าจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับจ้างดูแลที่ดินที่เกิดเหตุให้แก่จำเลยที่ 2 ได้ค่าจ้างเดือนละ 10,000 บาท โอนผ่านธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สาขาคุระบุรี ชั้นสอบสวน พนักงานสอบสวนแจ้งข้อหาแก่จำเลยทั้งสองว่า ร่วมกันก่นสร้าง แผ้วถาง ยึดถือ ครอบครองทำประโยชน์ อันเป็นการทำให้เสื่อมเสียแก่สภาพป่าสงวนแห่งชาติ เนื้อที่เกินกว่า 25 ไร่ โดยไม่ได้รับอนุญาต หรือยึดถือครอบครองป่าเนื้อที่เกินกว่า 25 ไร่ เพื่อตนเองหรือผู้อื่น โดยไม่ได้รับอนุญาต กับร่วมกันก่นสร้าง แผ้วถางหรือกระทำด้วยประการใด อันเป็นการทำลาย หรือทำให้เสื่อมสภาพที่ดิน ที่หิน ที่กรวดหรือทรายในเขตที่ดินของรัฐ เนื้อที่เกินกว่า 50 ไร่ โดยไม่ได้รับอนุญาต จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ จำเลยที่ 1 และโจทก์ไม่ยื่นฎีกา คดีในส่วนอาญาของจำเลยที่ 1 กับกรณีที่ศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์ในความผิดต่อพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง, 31 วรรคสอง และยกคำขอโจทก์ที่ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ จึงยุติไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 8
ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ประการแรกมีว่า จำเลยที่ 2 ร่วมกับจำเลยที่ 1 กระทำความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 54 วรรคหนึ่ง, 72 ตรี วรรคสอง ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 9 (1), 108 ทวิ วรรคสาม ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 8 หรือไม่ โดยจำเลยที่ 2 ฎีกาว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 4 (1) นิยามคำว่า "ป่า" ว่า ที่ดินที่ยัง มิได้มีบุคคลได้มาตามกฎหมายที่ดิน และประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 1 นิยามคำว่า "ที่ดิน" หมายความว่า "พื้นที่ดินทั่วไปและให้หมายความรวมถึง ภูเขา ห้วย หนอง คลอง บึง บาง ลำน้ำ ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเลด้วย" และคำว่า "สิทธิในที่ดิน" หมายความว่า "กรรมสิทธิ์ และให้หมายความรวมถึงสิทธิครอบครองด้วย" มาตรา 2 บัญญัติว่า "ที่ดินซึ่งมิได้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของบุคคลหนึ่งบุคคลใด ให้ถือว่าเป็นของรัฐ" ที่เกิดเหตุป่าเลนโครงการคุระบุรี แปลงที่ 1 ยังมิได้มีการจัดทำแนวเขตหวงห้ามตามกฎหมาย ราษฎรจึงมีสิทธิและใช้ประโยชน์ทำกินในที่ดินได้ จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินที่เกิดเหตุมาโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนโดยทยอยซื้อต่อจากชาวบ้านที่เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินเป็นสัดส่วนของตนก่อนปี 2531 ต่อเนื่องมาตลอด จึงเป็นการซื้อสิทธิครอบครองที่จำเลยที่ 2 เข้าใจว่ากระทำได้โดยการส่งมอบการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1378 จึงเป็นการกระทำโดยขาดเจตนากระทำผิดทางอาญาหรือสำคัญผิด เห็นว่า การได้มาซึ่งที่ดินตามกฎหมายที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 4 (1) อันจะทำให้ที่ดินนั้น มิใช่ป่า ไม่ว่าจะเป็นกรรมสิทธิ์ สิทธิครอบครองหรือสิทธิใด ๆ ในที่ดินจะต้องเป็นสิทธิที่มีกฎหมายที่ดินรับรอง มิใช่สิทธิที่ราษฎรยกขึ้นอ้างยันต่อราษฎรกันเองตามกฎหมายเอกชน ซึ่งหากเป็นกรณีที่มีราษฎรผู้ได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินอยู่ก่อนวันที่ 1 ธันวาคม 2497 ที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ โดยไม่มีหนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน ราษฎรดังกล่าวต้องแจ้งการครอบครองต่อนายอำเภอท้องที่ตามมาตรา 5 ของพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 เพื่อดำเนินการพิสูจน์สิทธิต่อไป ที่ดินที่เกิดเหตุอยู่ในเขตพื้นที่ป่าชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปี 2543 และอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติตามกฎกระทรวงฉบับที่ 951 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อปี 2524 จำเลยที่ 2 อ้างแต่เพียงว่าผู้ขายที่ดินที่เกิดเหตุให้จำเลยที่ 2 เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินก่อนปี 2531 โดยไม่ยืนยันข้อเท็จจริงว่าเมื่อใด และไม่มีหลักฐานการได้ที่ดินตามกฎหมายที่ดินมาแสดง ข้อเท็จจริงจึงต้องรับฟังว่าที่ดินที่เกิดเหตุเป็นป่า และเป็นที่ดินของรัฐ แม้จำเลยที่ 2 จะซื้อและครอบครองต่อมาก็ไม่อาจรับโอนหรือได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์ หรือสิทธิในที่ดินตามกฎหมายที่ดิน ส่วนเรื่องการออกเอกสาร สทก. เพื่อให้ประชาชนมีสิทธิทำกินในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติตาม มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2541 กรณีรายราษฎรที่ทำกินในที่ดินก่อนปี 2545 พยานโจทก์ปากนายภัตติพงศ์ นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดพังงาเบิกความว่า พื้นที่โครงการคือป่าสงวนแห่งชาติป่าเลนโครงการอำเภอคุระบุรีแปลงที่ 1 ตำบลเกาะพระทอง ยังอยู่ในขั้นตอนการรังวัดสอบสวนสิทธิ ยังไม่มีการออกเอกสาร สทก. ให้แก่ราษฎรรายใด ที่จำเลยที่ 2 ฎีกา อ้างว่าบริเวณที่เกิดเหตุไม่มีหลักเขต และป้ายหรือเครื่องหมายอื่นแสดงแนวเขตป่านั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ไม่ได้ มีบทบัญญัติกำหนดไว้ดังเช่นพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 เมื่อขณะซื้อที่ดินจำเลยที่ 2 รู้ดีอยู่แล้วว่าผู้ขายไม่มีเอกสารสิทธิในที่ดิน จำเลยที่ 2 จึงไม่อาจยกเรื่อง ขาดเจตนาหรือสำคัญผิดในข้อเท็จจริงขึ้นอ้างให้พ้นผิดได้ ส่วนที่จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า ทางนำสืบโจทก์ที่อ้างว่านายไพบูลย์ใช้เครื่องมือหาพิกัดพื้นที่ที่บุกรุก 17 จุด แล้วนำไปคำนวณหาพื้นที่เกิดเหตุได้เนื้อที่รวม 184 ไร่เศษ นั้น ไม่น่าเชื่อถือ นายไพบูลย์ไม่ได้เป็นเจ้าหน้าที่รังวัด และไม่ได้เบิกความรับรองความถูกต้องไม่อาจรับฟังได้ นั้น เห็นว่า คดีนี้โจทก์นำสืบโดยนายไพบูลย์ เบิกความประกอบบันทึกการตรวจสอบ – ตรวจยึด ซึ่งมีข้อความระบุว่า เจ้าหน้าที่ใช้เครื่องมือตรวจวัดหาค่าพิกัดพื้นที่จากดาวเทียม (จีพีเอส) ตรวจสอบที่ตั้งโดยรอบแปลงพื้นที่ป่าที่ถูกบุกรุกแผ้วถางได้ค่าพิกัด 17 จุด แล้วนำไปถ่ายทอดลงในแผนที่ภูมิประเทศ คำนวณได้เนื้อที่ทั้งหมด 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าชายเลนโครงการคุระบุรี แปลงที่ 1 และอยู่ในเขตป่าชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปี 2543 เนื้อที่ 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา และนายภัตติพงศ์เบิกความเพิ่มเติมว่า เมื่อมีการบินสำรวจแล้วพบว่าพื้นที่ใดมีการแผ้วถาง เครื่องจีพีเอสที่ติดอยู่บนอากาศยานจะอ่านพิกัดที่ตรวจพบแล้วระบุจุดไว้ จากนั้นเจ้าหน้าที่บนอากาศยานจะส่งพิกัดที่อ่านได้ให้เจ้าหน้าที่ภาคพื้นดินเพื่อเดินสำรวจ โดยใช้เครื่องจีพีเอส ลักษณะเดียวกันแต่เป็นแบบเคลื่อนที่ได้เดินรอบแปลงตรวจสอบตามพิกัดที่ระบุจุดไว้ จำเลยที่ 2 มิได้ถามค้านหรือนำสืบหักล้างให้รับฟังข้อเท็จจริงเป็นอื่น และเมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาโดยรับฟังข้อเท็จจริงว่า ที่เกิดเหตุมีเนื้อที่ทั้งหมด 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา จำเลยทั้งสองก็มิได้อุทธรณ์โต้แย้งในประเด็นนี้ เพิ่งจะยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกา ฎีกาของจำเลยที่ 2 ส่วนนี้ จึงเป็นข้อที่ไม่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลล่าง ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225 วรรคหนึ่ง และมาตรา 252 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย ที่จำเลยที่ 2 ฎีกาต่อมาทำนองว่า มติคณะรัฐมนตรีปี 2541 และมติคณะกรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติตามเอกสารหมาย ล.1 มีเจตนารมณ์ เพื่อแก้ปัญหาราษฎรที่เข้าอยู่อาศัยทำกินในพื้นที่ก่อนประกาศเป็นเขตป่าก็ให้จัดพื้นที่ให้อยู่อาศัย แต่หากเข้าอยู่อาศัยทำกินในพื้นที่หลังประกาศเป็นเขตป่า กรมป่าไม้ต้องเคลื่อนย้ายราษฎรออกจากป่า เมื่อจำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินที่เกิดเหตุต่อจากราษฎรที่ครอบครองทำประโยชน์ช่วงปี 2531 ถึง 2534 แม้จะเป็นเวลาหลังมีการประกาศเป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติ กรมป่าไม้ก็ต้องเข้าตรวจสอบและพิสูจน์สิทธิของจำเลยที่ 2 และต้องแจ้งให้จำเลยที่ 2 ออกจากป่าที่เกิดเหตุก่อน ดำเนินคดีอาญาทันทีมิได้ แต่จากพยานหลักฐานโจทก์ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่ากรมป่าไม้ได้ดำเนินการอย่างไร การฟ้องและดำเนินคดีแก่จำเลยที่ 2 จึงขัดต่อมติคณะรัฐมนตรีและมติคณะกรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติ พนักงานสอบสวนจึงไม่มีอำนาจสอบสวนและโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า มติคณะรัฐมนตรีตามเอกสารหมาย ล.1 ดังกล่าว เป็นเพียงกรอบนโยบายหรือแนวทางปฏิบัติในการแก้ปัญหาที่ดินในพื้นที่ป่าไม้ ไม่ได้มีสถานะเป็นกฎหมาย และเมื่อสรุปสาระสำคัญตามเอกสาร ล.1 และเอกสารประกอบการพิจารณา เป็นการเห็นชอบในหลักการ มาตรการและแนวทางการแก้ปัญหาที่ดินในพื้นที่ป่าไม้และให้ดำเนินการต่อไปได้ตามมติคณะกรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติ โดยให้กรมป่าไม้รับข้อสังเกตของคณะรัฐมนตรีไปพิจารณาเกี่ยวกับปัญหาข้อพิพาทกับราษฎรเนื่องจากไม่มีแนวเขตป่าไม้ที่ชัดเจน กรมป่าไม้ควรจัดทำแนวเขตให้ชัดเจน เพื่อสะดวกในการพิสูจน์และป้องกันการรุกล้ำโดยไม่มีเจตนา โดยเน้นให้การผ่อนผันแก่ราษฎรที่เข้าอยู่กินหรือทำประโยชน์ในที่ดินมาก่อนประกาศเป็นเขตป่า ข้อเท็จจริงคดีนี้ได้ความว่า มีการประกาศให้ป่าเลนโครงการอำเภอคุระบุรีแปลงที่ 1 เป็นป่าสงวนแห่งชาติเมื่อปี 2524 จำเลยที่ 2 ทยอยซื้อที่ดินที่เกิดเหตุจากชาวบ้านหลายรายในช่วงปี 2531 ถึง 2534 ทั้ง ๆ ที่ตนเองมีภูมิลำเนาอยู่กรุงเทพมหานคร ไม่ใช่คนพื้นที่ตำบลเขาพระทอง จึงไม่อยู่ในหลักเกณฑ์พิจารณาตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว จำเลยที่ 2 เข้าทำประโยชน์ปลูกสวนปาล์มในที่ดินที่เกิดเหตุ ซึ่งตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติและเป็นที่ดินของรัฐ โดยไม่มีสิทธิใด ๆ อันจะอ้างได้ตามกฎหมาย จึงเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน และโจทก์มีอำนาจฟ้อง ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนที่จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า นับตั้งแต่ปี 2531 ถึงปี 2547 จำเลยที่ 2 ไม่เคยก่นสร้างแผ้วถางที่ดินที่เกิดเหตุ ยังคงสภาพเป็นต้นมะพร้าวและต้นมะม่วงหิมพานต์เช่นเดิม จนปลายปี 2547 เกิดคลื่นสึนามิพัดทำลาย สภาพพื้นที่จึงเสียหายเพราะภัยธรรมชาติ มิใช่จำเลยที่ 2 เป็นผู้กระทำให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติ จากนั้นจำเลยที่ 2 จึงได้ลงทุนปลูกต้นปาล์มน้ำมันเพื่อคงสภาพป่าไว้ นั้น เห็นว่า พื้นที่เกิดเหตุอยู่ในเขตป่าชายเลน ขณะตรวจสอบพบมีต้นปาล์มน้ำมันซึ่งมิใช่พืชที่พบขึ้นตามป่าชายเลนทั่วไปเรียงเป็นแนวในลักษณะปลูกคราวเดียวกันจำนวนมากถึงประมาณ 2,700 ต้น การกระทำเป็นการลงทุนเพื่อทำธุรกิจ มิใช่การอนุรักษ์สภาพป่าในพื้นที่ ทั้งเป็นการยับยั้งหรือขัดขวางการเกิดขึ้นและการเจริญเติบโตของพืชชายเลนตามธรรมชาติ ส่งผลเสียต่อระบบนิเวศป่าชายเลนโดยรวม อันเป็นการทำลาย หรือทำให้เสื่อมสภาพที่ดิน ที่หิน ที่กรวดหรือทรายในเขตที่ดินของรัฐ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น
ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ประการต่อมามีว่า กรณีมีเหตุลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษแก่จำเลยที่ 2 หรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 2 ร่วมกับจำเลยที่ 1 บุกรุกเข้าทำประโยชน์ในที่ดินที่เกิดเหตุเนื้อที่มากถึง 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา โดยปลูกต้นปาล์มน้ำมันอันเป็นพืชเศรษฐกิจในคราวเดียวกันจำนวน 2,700 กว่าต้น ในลักษณะการทำธุรกิจสวนปาล์ม อันเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่และระบบนิเวศป่าชายเลน เพียงเพื่อประโยชน์ส่วนตน โดยไม่คำนึงถึงความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นแก่ธรรมชาติโดยรอบ พฤติการณ์แห่งคดีเป็นเรื่องร้ายแรง ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 กำหนดโทษจำเลยที่ 2 จำคุก 12 ปี และลดโทษให้หนึ่งในสาม คงจำคุก 8 ปี นั้น เหมาะสมแล้ว ไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข และเมื่อกำหนดโทษเช่นนี้ จึงไม่อยู่ในหลักเกณฑ์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ที่จะรอการลงโทษจำคุกแก่จำเลยที่ 2 ได้ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ฟังไม่ขึ้น สำหรับที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องขอเสนอพยานหลักฐานใหม่ประกอบการพิจารณาคดีในระหว่างฎีกานั้น พิเคราะห์คำร้องที่จำเลยที่ 2 อ้างว่า ตนได้ครอบครองที่พิพาทต่อเนื่องจากผู้มีหลักฐานแจ้งการครอบครองตาม มาตรา 59 วรรคสาม ตามประมวลกฎหมายที่ดิน โดยอ้างเอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 1 ถึง 10 ตามคำร้องฉบับลงวันที่ 7 พฤษภาคม 2568 และเอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 1 ถึงหมายเลข 12 ตามคำร้องฉบับลงวันที่ 17 ตุลาคม 2568 นั้น เห็นว่า เอกสารที่จำเลยที่ 2 อ้างเอกสารท้ายคำร้องดังกล่าว ล้วนเป็นเอกสารที่เกิดขึ้น ในช่วงปี พ.ศ. 2553 ถึงปี พ.ศ. 2556 เป็นเอกสารที่อยู่ก่อนฟ้องคดีพิพาทเป็นคดีนี้ โดยจำเลยที่ 2 มิได้อ้างในบัญชีระบุพยานในการพิจารณของศาลชั้นต้น ทั้งพยานเอกสารท้ายคำร้องดังกล่าว โจทก์มิได้มีโอกาสตรวจสอบและโต้แย้งคัดค้านความถูกต้องของเอกสารดังกล่าวได้ กรณีไม่มีเหตุที่จะอนุญาตให้จำเลยที่ 2 เสนอพยานหลักฐานใหม่ในชั้นฎีกา ให้ยกคำร้อง
มีปัญหาต้องวินิจฉัยเป็นประการต่อไปว่า การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหาย และไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ของโจทก์ ในประเด็นค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 26/4 เป็นการชอบหรือไม่ เห็นว่า พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 26/4 เป็นเรื่องที่กฎหมายบัญญัติให้ผู้ที่กระทำหรือละเว้นการกระทำโดยประการใดโดยมิชอบด้วยกฎหมายอันเป็นการทำลาย หรือทำให้สูญหายหรือเสียหายแก่ทรัพยากรธรรมชาติในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มีหน้าที่ต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายแก่รัฐตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลาย สูญหาย หรือเสียหายไป โดยมิต้องคำนึงว่าผู้กระทำจะต้องรับผิดทางอาญาหรือไม่ ดังนั้น โจทก์จึงมีสิทธิขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติ และแม้คดีนี้ศาลอุทธรณ์ภาค 8 จะพิพากษายกฟ้องจำเลยทั้งสองในความผิดฐานยึดถือครอบครองทำประโยชน์หรือกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการเสื่อมเสียแก่สภาพป่าสงวนแห่งชาติตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14, 31 เนื่องจากเห็นว่าขาดเจตนาก็ตาม ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ก็ยังคงต้องวินิจฉัยในประเด็นค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ของโจทก์ในประเด็นค่าเสียหาย จึงเป็นการไม่ชอบ แต่เมื่อคดีขึ้นมาสู่ศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยในประเด็นดังกล่าวไปเสียทีเดียวโดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์ภาค 8 วินิจฉัยก่อน โดยโจทก์อุทธรณ์ในประเด็นค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติว่า ค่าเสียหายที่ศาลชั้นต้นกำหนดมายังต่ำเกินไป ขอให้กำหนดค่าเสียหายเต็มตามฟ้อง เห็นว่า แม้โจทก์จะมีบัญชีค่าเสียหายและหลักเกณฑ์การคิดคำนวณค่าเสียหายที่เกิดจากการทำลายพื้นที่ป่าชายเลนของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งมาแสดง แต่หลักเกณฑ์การคิดคำนวณค่าเสียหายที่เกิดจากการทำลายพื้นที่ป่าชายเลน เป็นเพียงหลักเกณฑ์ วิธีการ และแบบจำลองในการประเมินค่าเสียหายที่อ้างอิงจากการใช้ประโยชน์ไม้โกงกาง ทั้งเป็นเอกสารที่จัดทำขึ้นตามหลักวิชาการ หาใช่เป็นข้อเท็จจริงซึ่งรู้กันอยู่ทั่วไป ข้อเท็จจริงซึ่งไม่อาจโต้แย้งได้ หรือข้อเท็จจริงที่คู่ความรับหรือถือว่ารับกันแล้วในศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 (1) (2) และ (3) ไม่ จึงไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ศาลจะถือเอาเป็นข้อยุติในการคิดค่าเสียหายคดีนี้แต่อย่างใด ซึ่งในข้อนี้พยานโจทก์ปากนายไพบูลย์ ก็เบิกความยอมรับว่า พื้นที่เกิดเหตุไม่มีสภาพเป็นป่าชายเลน บัญชีค่าเสียหาย ไม่ใช่ค่าเสียหายที่แท้จริง แต่เป็นค่าเสียหายที่คำนวณตามหลักวิชาการ หลังเกิดคลื่นยักษ์สึนามิสภาพป่าชายเลนจะเป็นอย่างไร พยานไม่ทราบเพราะไม่มีการสำรวจ ทั้งเบิกความรับว่าการปลูกป่าทดแทนใช้เวลาประมาณ 3 ถึง 5 ปี ก็สามารถปล่อยให้เจริญเติบโตตามธรรมชาติจนเป็นป่าสมบูรณ์ได้ ค่าใช้จ่ายในการปลูกป่าทดแทนและการดูแลป่าจึงน่าจะคิดได้ไม่เกิน 5 ปี ที่โจทก์เรียกร้องค่าบำรุงรักษาป่าที่ปลูกทดแทนเป็นเวลา 19 ปี จึงเป็นจำนวนที่สูงเกินส่วน ทั้งปรากฏว่าขณะพยานนี้เบิกความก็ยังไม่มีการดำเนินการปลูกป่าทดแทนแต่อย่างใด ดังนั้น เมื่อโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นมานำสืบให้รับฟังได้ว่า การกระทำของจำเลยทั้งสองก่อให้เกิดความเสียหายคิดเป็นมูลค่าตามที่โจทก์เรียกร้องจริง ศาลจึงมีดุลพินิจที่จะกำหนดค่าเสียหายให้ได้สัดส่วนกับความเสียหายที่จำเลยทั้งสองเป็นผู้ก่อขึ้น ซึ่งเมื่อพิเคราะห์พยานหลักฐานโจทก์ประกอบกับพฤติการณ์การกระทำของจำเลยทั้งสองแล้ว ที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายให้ในอัตราไร่ละ 10,000 บาท รวม 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา เป็นเงินทั้งสิ้น 1,843,460 บาท เหมาะสมแล้ว อุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น
พิพากษาแก้เป็นว่า ในส่วนของค่าเสียหายให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมคดีส่วนแพ่งในชั้นฎีกาให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 8.
จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ และขอให้ยกคำขอคดีส่วนแพ่ง
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 54 วรรคหนึ่ง72 ตรี วรรคสอง พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง, 31 วรรคสอง ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 9 (1) (2) (ที่ถูก 9 (1)), 108 ทวิ วรรคสาม ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 การกระทำของจำเลยทั้งสองเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 ซึ่งเป็นกฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุกคนละ 6 ปี ทางนำสืบของจำเลยทั้งสองเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้คนละหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกคนละ 4 ปี ให้จำเลยทั้งสองกับพวก คนงาน ผู้รับจ้าง ผู้แทน และบริวารออกจากเขตป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าว และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหาย ตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นเงิน 1,843,400 บาท
โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์ภาค 8 แผนกคดีสิ่งแวดล้อมพิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 54 วรรคหนึ่ง, 72 ตรี วรรคสอง ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 9 (1) (2) (ที่ถูก 9 (1)), 108 ทวิ วรรคสาม ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 การกระทำของจำเลยทั้งสองเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติป่าไม้ฯ ซึ่งเป็นกฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุกคนละ 12 ปี เมื่อลดโทษให้คนละหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แล้ว คงจำคุกคนละ 8 ปี ยกฟ้องโจทก์ในความผิดต่อพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง, 31 วรรคสอง และยกคำขอโจทก์ที่ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมคดีส่วนแพ่งในศาลชั้นต้นและชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ
จำเลยที่ 2 ฎีกา
ศาลฎีกาแผนกคดีสิ่งแวดล้อมวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นนี้รับฟังว่า ที่เกิดเหตุเป็นบริเวณป่าเกาะพระทอง หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะพระทอง อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ก่อนเกิดเหตุ เจ้าหน้าที่ศูนย์ปฏิบัติการบินที่ 9 ตรัง ได้บินสำรวจพื้นที่ป่าบริเวณเกาะระ – เกาะพระทอง ตำบลเกาะพระทอง พบพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติถูกบุกรุกปลูกพืชเศรษฐกิจ จึงแจ้งให้เจ้าหน้าที่สถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลนที่ 18 ออกสำรวจภาคพื้นที่ดิน ต่อมาวันที่ 8 มิถุนายน 2560 นายไพบูลย์ หัวหน้าสถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลนที่ 18 กับพวก ออกตรวจที่เกิดเหตุ พบเป็นพื้นที่ราบดินทราย น้ำท่วมไม่ถึง อยู่ห่างจากทะเลประมาณ 200 เมตร มีการปลูกปาล์มน้ำมันอายุ 1 ถึง 2 ปี เป็นแถวยาวต่อเนื่องเป็นแปลงเดียวกันจากเหนือไปใต้ประมาณ 2,700 ต้น ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ป่าชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปี 2543 ทั้งแปลง และอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติตามกฎกระทรวงฉบับที่ 951 (พ.ศ. 2524) ออกตามความในพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 ป่าเลนโครงการคุระบุรี แปลงที่ 1 และแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศ ขณะนั้นไม่พบผู้ใดอยู่ในที่เกิดเหตุ จึงได้ทำบันทึกการตรวจสอบ - ตรวจยึดไว้ และเข้าร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรคุระบุรี ให้ดำเนินคดีแก่ผู้บุกรุก ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดพังงาจึงมีคำสั่งแต่งตั้งคณะพนักงานสอบสวน ต่อมาดาบตำรวจเสวก สืบสวนหาข่าวจนทราบว่าจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับจ้างดูแลที่ดินที่เกิดเหตุให้แก่จำเลยที่ 2 ได้ค่าจ้างเดือนละ 10,000 บาท โอนผ่านธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สาขาคุระบุรี ชั้นสอบสวน พนักงานสอบสวนแจ้งข้อหาแก่จำเลยทั้งสองว่า ร่วมกันก่นสร้าง แผ้วถาง ยึดถือ ครอบครองทำประโยชน์ อันเป็นการทำให้เสื่อมเสียแก่สภาพป่าสงวนแห่งชาติ เนื้อที่เกินกว่า 25 ไร่ โดยไม่ได้รับอนุญาต หรือยึดถือครอบครองป่าเนื้อที่เกินกว่า 25 ไร่ เพื่อตนเองหรือผู้อื่น โดยไม่ได้รับอนุญาต กับร่วมกันก่นสร้าง แผ้วถางหรือกระทำด้วยประการใด อันเป็นการทำลาย หรือทำให้เสื่อมสภาพที่ดิน ที่หิน ที่กรวดหรือทรายในเขตที่ดินของรัฐ เนื้อที่เกินกว่า 50 ไร่ โดยไม่ได้รับอนุญาต จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ จำเลยที่ 1 และโจทก์ไม่ยื่นฎีกา คดีในส่วนอาญาของจำเลยที่ 1 กับกรณีที่ศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์ในความผิดต่อพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 วรรคหนึ่ง, 31 วรรคสอง และยกคำขอโจทก์ที่ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ จึงยุติไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 8
ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ประการแรกมีว่า จำเลยที่ 2 ร่วมกับจำเลยที่ 1 กระทำความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 54 วรรคหนึ่ง, 72 ตรี วรรคสอง ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 9 (1), 108 ทวิ วรรคสาม ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 8 หรือไม่ โดยจำเลยที่ 2 ฎีกาว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 4 (1) นิยามคำว่า "ป่า" ว่า ที่ดินที่ยัง มิได้มีบุคคลได้มาตามกฎหมายที่ดิน และประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 1 นิยามคำว่า "ที่ดิน" หมายความว่า "พื้นที่ดินทั่วไปและให้หมายความรวมถึง ภูเขา ห้วย หนอง คลอง บึง บาง ลำน้ำ ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเลด้วย" และคำว่า "สิทธิในที่ดิน" หมายความว่า "กรรมสิทธิ์ และให้หมายความรวมถึงสิทธิครอบครองด้วย" มาตรา 2 บัญญัติว่า "ที่ดินซึ่งมิได้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของบุคคลหนึ่งบุคคลใด ให้ถือว่าเป็นของรัฐ" ที่เกิดเหตุป่าเลนโครงการคุระบุรี แปลงที่ 1 ยังมิได้มีการจัดทำแนวเขตหวงห้ามตามกฎหมาย ราษฎรจึงมีสิทธิและใช้ประโยชน์ทำกินในที่ดินได้ จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินที่เกิดเหตุมาโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนโดยทยอยซื้อต่อจากชาวบ้านที่เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินเป็นสัดส่วนของตนก่อนปี 2531 ต่อเนื่องมาตลอด จึงเป็นการซื้อสิทธิครอบครองที่จำเลยที่ 2 เข้าใจว่ากระทำได้โดยการส่งมอบการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1378 จึงเป็นการกระทำโดยขาดเจตนากระทำผิดทางอาญาหรือสำคัญผิด เห็นว่า การได้มาซึ่งที่ดินตามกฎหมายที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 4 (1) อันจะทำให้ที่ดินนั้น มิใช่ป่า ไม่ว่าจะเป็นกรรมสิทธิ์ สิทธิครอบครองหรือสิทธิใด ๆ ในที่ดินจะต้องเป็นสิทธิที่มีกฎหมายที่ดินรับรอง มิใช่สิทธิที่ราษฎรยกขึ้นอ้างยันต่อราษฎรกันเองตามกฎหมายเอกชน ซึ่งหากเป็นกรณีที่มีราษฎรผู้ได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินอยู่ก่อนวันที่ 1 ธันวาคม 2497 ที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ โดยไม่มีหนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน ราษฎรดังกล่าวต้องแจ้งการครอบครองต่อนายอำเภอท้องที่ตามมาตรา 5 ของพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 เพื่อดำเนินการพิสูจน์สิทธิต่อไป ที่ดินที่เกิดเหตุอยู่ในเขตพื้นที่ป่าชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปี 2543 และอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติตามกฎกระทรวงฉบับที่ 951 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อปี 2524 จำเลยที่ 2 อ้างแต่เพียงว่าผู้ขายที่ดินที่เกิดเหตุให้จำเลยที่ 2 เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินก่อนปี 2531 โดยไม่ยืนยันข้อเท็จจริงว่าเมื่อใด และไม่มีหลักฐานการได้ที่ดินตามกฎหมายที่ดินมาแสดง ข้อเท็จจริงจึงต้องรับฟังว่าที่ดินที่เกิดเหตุเป็นป่า และเป็นที่ดินของรัฐ แม้จำเลยที่ 2 จะซื้อและครอบครองต่อมาก็ไม่อาจรับโอนหรือได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์ หรือสิทธิในที่ดินตามกฎหมายที่ดิน ส่วนเรื่องการออกเอกสาร สทก. เพื่อให้ประชาชนมีสิทธิทำกินในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติตาม มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2541 กรณีรายราษฎรที่ทำกินในที่ดินก่อนปี 2545 พยานโจทก์ปากนายภัตติพงศ์ นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดพังงาเบิกความว่า พื้นที่โครงการคือป่าสงวนแห่งชาติป่าเลนโครงการอำเภอคุระบุรีแปลงที่ 1 ตำบลเกาะพระทอง ยังอยู่ในขั้นตอนการรังวัดสอบสวนสิทธิ ยังไม่มีการออกเอกสาร สทก. ให้แก่ราษฎรรายใด ที่จำเลยที่ 2 ฎีกา อ้างว่าบริเวณที่เกิดเหตุไม่มีหลักเขต และป้ายหรือเครื่องหมายอื่นแสดงแนวเขตป่านั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ไม่ได้ มีบทบัญญัติกำหนดไว้ดังเช่นพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 เมื่อขณะซื้อที่ดินจำเลยที่ 2 รู้ดีอยู่แล้วว่าผู้ขายไม่มีเอกสารสิทธิในที่ดิน จำเลยที่ 2 จึงไม่อาจยกเรื่อง ขาดเจตนาหรือสำคัญผิดในข้อเท็จจริงขึ้นอ้างให้พ้นผิดได้ ส่วนที่จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า ทางนำสืบโจทก์ที่อ้างว่านายไพบูลย์ใช้เครื่องมือหาพิกัดพื้นที่ที่บุกรุก 17 จุด แล้วนำไปคำนวณหาพื้นที่เกิดเหตุได้เนื้อที่รวม 184 ไร่เศษ นั้น ไม่น่าเชื่อถือ นายไพบูลย์ไม่ได้เป็นเจ้าหน้าที่รังวัด และไม่ได้เบิกความรับรองความถูกต้องไม่อาจรับฟังได้ นั้น เห็นว่า คดีนี้โจทก์นำสืบโดยนายไพบูลย์ เบิกความประกอบบันทึกการตรวจสอบ – ตรวจยึด ซึ่งมีข้อความระบุว่า เจ้าหน้าที่ใช้เครื่องมือตรวจวัดหาค่าพิกัดพื้นที่จากดาวเทียม (จีพีเอส) ตรวจสอบที่ตั้งโดยรอบแปลงพื้นที่ป่าที่ถูกบุกรุกแผ้วถางได้ค่าพิกัด 17 จุด แล้วนำไปถ่ายทอดลงในแผนที่ภูมิประเทศ คำนวณได้เนื้อที่ทั้งหมด 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าชายเลนโครงการคุระบุรี แปลงที่ 1 และอยู่ในเขตป่าชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปี 2543 เนื้อที่ 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา และนายภัตติพงศ์เบิกความเพิ่มเติมว่า เมื่อมีการบินสำรวจแล้วพบว่าพื้นที่ใดมีการแผ้วถาง เครื่องจีพีเอสที่ติดอยู่บนอากาศยานจะอ่านพิกัดที่ตรวจพบแล้วระบุจุดไว้ จากนั้นเจ้าหน้าที่บนอากาศยานจะส่งพิกัดที่อ่านได้ให้เจ้าหน้าที่ภาคพื้นดินเพื่อเดินสำรวจ โดยใช้เครื่องจีพีเอส ลักษณะเดียวกันแต่เป็นแบบเคลื่อนที่ได้เดินรอบแปลงตรวจสอบตามพิกัดที่ระบุจุดไว้ จำเลยที่ 2 มิได้ถามค้านหรือนำสืบหักล้างให้รับฟังข้อเท็จจริงเป็นอื่น และเมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาโดยรับฟังข้อเท็จจริงว่า ที่เกิดเหตุมีเนื้อที่ทั้งหมด 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา จำเลยทั้งสองก็มิได้อุทธรณ์โต้แย้งในประเด็นนี้ เพิ่งจะยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกา ฎีกาของจำเลยที่ 2 ส่วนนี้ จึงเป็นข้อที่ไม่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลล่าง ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225 วรรคหนึ่ง และมาตรา 252 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย ที่จำเลยที่ 2 ฎีกาต่อมาทำนองว่า มติคณะรัฐมนตรีปี 2541 และมติคณะกรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติตามเอกสารหมาย ล.1 มีเจตนารมณ์ เพื่อแก้ปัญหาราษฎรที่เข้าอยู่อาศัยทำกินในพื้นที่ก่อนประกาศเป็นเขตป่าก็ให้จัดพื้นที่ให้อยู่อาศัย แต่หากเข้าอยู่อาศัยทำกินในพื้นที่หลังประกาศเป็นเขตป่า กรมป่าไม้ต้องเคลื่อนย้ายราษฎรออกจากป่า เมื่อจำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินที่เกิดเหตุต่อจากราษฎรที่ครอบครองทำประโยชน์ช่วงปี 2531 ถึง 2534 แม้จะเป็นเวลาหลังมีการประกาศเป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติ กรมป่าไม้ก็ต้องเข้าตรวจสอบและพิสูจน์สิทธิของจำเลยที่ 2 และต้องแจ้งให้จำเลยที่ 2 ออกจากป่าที่เกิดเหตุก่อน ดำเนินคดีอาญาทันทีมิได้ แต่จากพยานหลักฐานโจทก์ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่ากรมป่าไม้ได้ดำเนินการอย่างไร การฟ้องและดำเนินคดีแก่จำเลยที่ 2 จึงขัดต่อมติคณะรัฐมนตรีและมติคณะกรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติ พนักงานสอบสวนจึงไม่มีอำนาจสอบสวนและโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า มติคณะรัฐมนตรีตามเอกสารหมาย ล.1 ดังกล่าว เป็นเพียงกรอบนโยบายหรือแนวทางปฏิบัติในการแก้ปัญหาที่ดินในพื้นที่ป่าไม้ ไม่ได้มีสถานะเป็นกฎหมาย และเมื่อสรุปสาระสำคัญตามเอกสาร ล.1 และเอกสารประกอบการพิจารณา เป็นการเห็นชอบในหลักการ มาตรการและแนวทางการแก้ปัญหาที่ดินในพื้นที่ป่าไม้และให้ดำเนินการต่อไปได้ตามมติคณะกรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติ โดยให้กรมป่าไม้รับข้อสังเกตของคณะรัฐมนตรีไปพิจารณาเกี่ยวกับปัญหาข้อพิพาทกับราษฎรเนื่องจากไม่มีแนวเขตป่าไม้ที่ชัดเจน กรมป่าไม้ควรจัดทำแนวเขตให้ชัดเจน เพื่อสะดวกในการพิสูจน์และป้องกันการรุกล้ำโดยไม่มีเจตนา โดยเน้นให้การผ่อนผันแก่ราษฎรที่เข้าอยู่กินหรือทำประโยชน์ในที่ดินมาก่อนประกาศเป็นเขตป่า ข้อเท็จจริงคดีนี้ได้ความว่า มีการประกาศให้ป่าเลนโครงการอำเภอคุระบุรีแปลงที่ 1 เป็นป่าสงวนแห่งชาติเมื่อปี 2524 จำเลยที่ 2 ทยอยซื้อที่ดินที่เกิดเหตุจากชาวบ้านหลายรายในช่วงปี 2531 ถึง 2534 ทั้ง ๆ ที่ตนเองมีภูมิลำเนาอยู่กรุงเทพมหานคร ไม่ใช่คนพื้นที่ตำบลเขาพระทอง จึงไม่อยู่ในหลักเกณฑ์พิจารณาตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว จำเลยที่ 2 เข้าทำประโยชน์ปลูกสวนปาล์มในที่ดินที่เกิดเหตุ ซึ่งตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติและเป็นที่ดินของรัฐ โดยไม่มีสิทธิใด ๆ อันจะอ้างได้ตามกฎหมาย จึงเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน และโจทก์มีอำนาจฟ้อง ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนที่จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า นับตั้งแต่ปี 2531 ถึงปี 2547 จำเลยที่ 2 ไม่เคยก่นสร้างแผ้วถางที่ดินที่เกิดเหตุ ยังคงสภาพเป็นต้นมะพร้าวและต้นมะม่วงหิมพานต์เช่นเดิม จนปลายปี 2547 เกิดคลื่นสึนามิพัดทำลาย สภาพพื้นที่จึงเสียหายเพราะภัยธรรมชาติ มิใช่จำเลยที่ 2 เป็นผู้กระทำให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติ จากนั้นจำเลยที่ 2 จึงได้ลงทุนปลูกต้นปาล์มน้ำมันเพื่อคงสภาพป่าไว้ นั้น เห็นว่า พื้นที่เกิดเหตุอยู่ในเขตป่าชายเลน ขณะตรวจสอบพบมีต้นปาล์มน้ำมันซึ่งมิใช่พืชที่พบขึ้นตามป่าชายเลนทั่วไปเรียงเป็นแนวในลักษณะปลูกคราวเดียวกันจำนวนมากถึงประมาณ 2,700 ต้น การกระทำเป็นการลงทุนเพื่อทำธุรกิจ มิใช่การอนุรักษ์สภาพป่าในพื้นที่ ทั้งเป็นการยับยั้งหรือขัดขวางการเกิดขึ้นและการเจริญเติบโตของพืชชายเลนตามธรรมชาติ ส่งผลเสียต่อระบบนิเวศป่าชายเลนโดยรวม อันเป็นการทำลาย หรือทำให้เสื่อมสภาพที่ดิน ที่หิน ที่กรวดหรือทรายในเขตที่ดินของรัฐ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น
ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ประการต่อมามีว่า กรณีมีเหตุลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษแก่จำเลยที่ 2 หรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 2 ร่วมกับจำเลยที่ 1 บุกรุกเข้าทำประโยชน์ในที่ดินที่เกิดเหตุเนื้อที่มากถึง 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา โดยปลูกต้นปาล์มน้ำมันอันเป็นพืชเศรษฐกิจในคราวเดียวกันจำนวน 2,700 กว่าต้น ในลักษณะการทำธุรกิจสวนปาล์ม อันเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่และระบบนิเวศป่าชายเลน เพียงเพื่อประโยชน์ส่วนตน โดยไม่คำนึงถึงความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นแก่ธรรมชาติโดยรอบ พฤติการณ์แห่งคดีเป็นเรื่องร้ายแรง ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 กำหนดโทษจำเลยที่ 2 จำคุก 12 ปี และลดโทษให้หนึ่งในสาม คงจำคุก 8 ปี นั้น เหมาะสมแล้ว ไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข และเมื่อกำหนดโทษเช่นนี้ จึงไม่อยู่ในหลักเกณฑ์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ที่จะรอการลงโทษจำคุกแก่จำเลยที่ 2 ได้ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ฟังไม่ขึ้น สำหรับที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องขอเสนอพยานหลักฐานใหม่ประกอบการพิจารณาคดีในระหว่างฎีกานั้น พิเคราะห์คำร้องที่จำเลยที่ 2 อ้างว่า ตนได้ครอบครองที่พิพาทต่อเนื่องจากผู้มีหลักฐานแจ้งการครอบครองตาม มาตรา 59 วรรคสาม ตามประมวลกฎหมายที่ดิน โดยอ้างเอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 1 ถึง 10 ตามคำร้องฉบับลงวันที่ 7 พฤษภาคม 2568 และเอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 1 ถึงหมายเลข 12 ตามคำร้องฉบับลงวันที่ 17 ตุลาคม 2568 นั้น เห็นว่า เอกสารที่จำเลยที่ 2 อ้างเอกสารท้ายคำร้องดังกล่าว ล้วนเป็นเอกสารที่เกิดขึ้น ในช่วงปี พ.ศ. 2553 ถึงปี พ.ศ. 2556 เป็นเอกสารที่อยู่ก่อนฟ้องคดีพิพาทเป็นคดีนี้ โดยจำเลยที่ 2 มิได้อ้างในบัญชีระบุพยานในการพิจารณของศาลชั้นต้น ทั้งพยานเอกสารท้ายคำร้องดังกล่าว โจทก์มิได้มีโอกาสตรวจสอบและโต้แย้งคัดค้านความถูกต้องของเอกสารดังกล่าวได้ กรณีไม่มีเหตุที่จะอนุญาตให้จำเลยที่ 2 เสนอพยานหลักฐานใหม่ในชั้นฎีกา ให้ยกคำร้อง
มีปัญหาต้องวินิจฉัยเป็นประการต่อไปว่า การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหาย และไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ของโจทก์ ในประเด็นค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 26/4 เป็นการชอบหรือไม่ เห็นว่า พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 26/4 เป็นเรื่องที่กฎหมายบัญญัติให้ผู้ที่กระทำหรือละเว้นการกระทำโดยประการใดโดยมิชอบด้วยกฎหมายอันเป็นการทำลาย หรือทำให้สูญหายหรือเสียหายแก่ทรัพยากรธรรมชาติในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มีหน้าที่ต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายแก่รัฐตามมูลค่าทั้งหมดของทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลาย สูญหาย หรือเสียหายไป โดยมิต้องคำนึงว่าผู้กระทำจะต้องรับผิดทางอาญาหรือไม่ ดังนั้น โจทก์จึงมีสิทธิขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติ และแม้คดีนี้ศาลอุทธรณ์ภาค 8 จะพิพากษายกฟ้องจำเลยทั้งสองในความผิดฐานยึดถือครอบครองทำประโยชน์หรือกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการเสื่อมเสียแก่สภาพป่าสงวนแห่งชาติตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14, 31 เนื่องจากเห็นว่าขาดเจตนาก็ตาม ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ก็ยังคงต้องวินิจฉัยในประเด็นค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ของโจทก์ในประเด็นค่าเสียหาย จึงเป็นการไม่ชอบ แต่เมื่อคดีขึ้นมาสู่ศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยในประเด็นดังกล่าวไปเสียทีเดียวโดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์ภาค 8 วินิจฉัยก่อน โดยโจทก์อุทธรณ์ในประเด็นค่าเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติว่า ค่าเสียหายที่ศาลชั้นต้นกำหนดมายังต่ำเกินไป ขอให้กำหนดค่าเสียหายเต็มตามฟ้อง เห็นว่า แม้โจทก์จะมีบัญชีค่าเสียหายและหลักเกณฑ์การคิดคำนวณค่าเสียหายที่เกิดจากการทำลายพื้นที่ป่าชายเลนของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งมาแสดง แต่หลักเกณฑ์การคิดคำนวณค่าเสียหายที่เกิดจากการทำลายพื้นที่ป่าชายเลน เป็นเพียงหลักเกณฑ์ วิธีการ และแบบจำลองในการประเมินค่าเสียหายที่อ้างอิงจากการใช้ประโยชน์ไม้โกงกาง ทั้งเป็นเอกสารที่จัดทำขึ้นตามหลักวิชาการ หาใช่เป็นข้อเท็จจริงซึ่งรู้กันอยู่ทั่วไป ข้อเท็จจริงซึ่งไม่อาจโต้แย้งได้ หรือข้อเท็จจริงที่คู่ความรับหรือถือว่ารับกันแล้วในศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 (1) (2) และ (3) ไม่ จึงไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ศาลจะถือเอาเป็นข้อยุติในการคิดค่าเสียหายคดีนี้แต่อย่างใด ซึ่งในข้อนี้พยานโจทก์ปากนายไพบูลย์ ก็เบิกความยอมรับว่า พื้นที่เกิดเหตุไม่มีสภาพเป็นป่าชายเลน บัญชีค่าเสียหาย ไม่ใช่ค่าเสียหายที่แท้จริง แต่เป็นค่าเสียหายที่คำนวณตามหลักวิชาการ หลังเกิดคลื่นยักษ์สึนามิสภาพป่าชายเลนจะเป็นอย่างไร พยานไม่ทราบเพราะไม่มีการสำรวจ ทั้งเบิกความรับว่าการปลูกป่าทดแทนใช้เวลาประมาณ 3 ถึง 5 ปี ก็สามารถปล่อยให้เจริญเติบโตตามธรรมชาติจนเป็นป่าสมบูรณ์ได้ ค่าใช้จ่ายในการปลูกป่าทดแทนและการดูแลป่าจึงน่าจะคิดได้ไม่เกิน 5 ปี ที่โจทก์เรียกร้องค่าบำรุงรักษาป่าที่ปลูกทดแทนเป็นเวลา 19 ปี จึงเป็นจำนวนที่สูงเกินส่วน ทั้งปรากฏว่าขณะพยานนี้เบิกความก็ยังไม่มีการดำเนินการปลูกป่าทดแทนแต่อย่างใด ดังนั้น เมื่อโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นมานำสืบให้รับฟังได้ว่า การกระทำของจำเลยทั้งสองก่อให้เกิดความเสียหายคิดเป็นมูลค่าตามที่โจทก์เรียกร้องจริง ศาลจึงมีดุลพินิจที่จะกำหนดค่าเสียหายให้ได้สัดส่วนกับความเสียหายที่จำเลยทั้งสองเป็นผู้ก่อขึ้น ซึ่งเมื่อพิเคราะห์พยานหลักฐานโจทก์ประกอบกับพฤติการณ์การกระทำของจำเลยทั้งสองแล้ว ที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายให้ในอัตราไร่ละ 10,000 บาท รวม 184 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา เป็นเงินทั้งสิ้น 1,843,460 บาท เหมาะสมแล้ว อุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น
พิพากษาแก้เป็นว่า ในส่วนของค่าเสียหายให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมคดีส่วนแพ่งในชั้นฎีกาให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 8.
Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง
Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.
Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.
ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ
ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต