ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 222/23: อำนาจศาลแสวงหาข้อเท็จจริง
ตัวบทกฎหมาย
ในการพิจารณาพิพากษาคดี เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมให้ศาลมีอำนาจแสวงหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติมได้ ในการนี้ ศาลจะรับฟังพยานบุคคล พยานเอกสาร หรือพยานหลักฐานอื่นนอกเหนือจากพยานหลักฐานของคู่ความก็ได้ แต่ต้องให้คู่ความทุกฝ่ายทราบและไม่ตัดสิทธิคู่ความในอันที่จะโต้แย้งพยานหลักฐานดังกล่าว
ศาลอาจขอให้ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญมาให้ความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาพิพากษาคดีได้ แต่ต้องให้คู่ความทุกฝ่ายทราบและไม่ตัดสิทธิคู่ความในอันที่จะขอให้เรียกผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญฝ่ายตนมาให้ความเห็นโต้แย้งหรือเพิ่มเติมความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญดังกล่าว
บุคคลที่ศาลขอให้มาตามวรรคหนึ่งและวรรคสองมีสิทธิได้รับค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง ค่าเช่าที่พัก และการชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ต้องเสียไป ตามข้อบังคับของประธานศาลฎีกาโดยได้รับความเห็นชอบของคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม และไม่ถือว่าเงินที่ศาลสั่งจ่ายตามวรรคนี้เป็นค่าฤชาธรรมเนียมในการดำเนินคดีแบบกลุ่มที่คู่ความจะต้องชำระ
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในการพิจารณาพิพากษาคดี เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมให้ศาลมีอำนาจแสวงหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติมได้ ในการนี้ ศาลจะรับฟังพยานบุคคล พยานเอกสาร หรือพยานหลักฐานอื่นนอกเหนือจากพยานหลักฐานของคู่ความก็ได้ แต่ต้องให้คู่ความทุกฝ่ายทราบและไม่ตัดสิทธิคู่ความในอันที่จะโต้แย้งพยานหลักฐานดังกล่าว
ศาลอาจขอให้ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญมาให้ความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาพิพากษาคดีได้ แต่ต้องให้คู่ความทุกฝ่ายทราบและไม่ตัดสิทธิคู่ความในอันที่จะขอให้เรียกผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญฝ่ายตนมาให้ความเห็นโต้แย้งหรือเพิ่มเติมความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญดังกล่าว
บุคคลที่ศาลขอให้มาตามวรรคหนึ่งและวรรคสองมีสิทธิได้รับค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง ค่าเช่าที่พัก และการชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ต้องเสียไป ตามข้อบังคับของประธานศาลฎีกาโดยได้รับความเห็นชอบของคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม และไม่ถือว่าเงินที่ศาลสั่งจ่ายตามวรรคนี้เป็นค่าฤชาธรรมเนียมในการดำเนินคดีแบบกลุ่มที่คู่ความจะต้องชำระ
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้ให้ศาลในคดีแบบกลุ่มมีลักษณะไต่สวนซึ่งไม่ค่อยพบในคดีแพ่งระบบกล่าวหาทั่วไป เนื่องจากคำพิพากษาในคดีกลุ่มกระทบกลุ่มขนาดใหญ่ที่บางส่วนไม่ได้อยู่ในคดี ศาลจึงมีอำนาจไปไกลกว่าพยานหลักฐานที่คู่ความนำเสนอ โดยแสวงหาข้อเท็จจริง รับฟังพยานของศาลเอง และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิได้ หลักประกันตลอดทั้งมาตราคือความเป็นธรรมทางกระบวนพิจารณา ศาลต้องแจ้งพยานหลักฐานนั้นแก่คู่ความและคงสิทธิในการโต้แย้งหรือหักล้าง รวมทั้งการเรียกผู้เชี่ยวชาญของตนเอง วรรคท้ายจัดการเรื่องค่าตอบแทน โดยให้ผู้เชี่ยวชาญที่ศาลเรียกได้รับค่าป่วยการและค่าใช้จ่ายตามข้อบังคับของประธานศาลฎีกา และไม่ถือเป็นค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คู่ความควรคาดหมายว่าผู้พิพากษาในคดีแบบกลุ่มจะมีบทบาทมากกว่าคดีแพ่งทั่วไป และเตรียมรับความเป็นไปได้ที่ศาลจะนำพยานหรือความเห็นผู้เชี่ยวชาญของศาลเข้ามาเอง หลักคุ้มครองในทางปฏิบัติคือสิทธิที่จะได้รับแจ้งและโต้แย้ง จึงควรจับตาพยานที่ศาลริเริ่มและพร้อมหักล้างหรือเสนอผู้เชี่ยวชาญของฝ่ายตน อำนาจไต่สวนนี้เป็นได้ทั้งคุณและโทษ เพราะอาจเติมช่องว่างที่ฝ่ายหนึ่งทิ้งไว้ ทั้งสองฝ่ายจึงไม่ควรถือว่าสำนวนปิดเมื่อคดีของตนจบ หากคดีขึ้นอยู่กับประเด็นทางเทคนิคหรือการประเมินมูลค่า การเตรียมผู้เชี่ยวชาญของตนแต่เนิ่นเป็นเรื่องรอบคอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลแสวงหาพยานหลักฐานเองในคดีแบบกลุ่มได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา ๒๒๒/๒๓ ศาลอาจแสวงหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติมและรับฟังพยาน เอกสาร หรือความเห็นผู้เชี่ยวชาญของศาลเองเพื่อความยุติธรรม แต่ต้องแจ้งคู่ความและให้โต้แย้งได้
ใครจ่ายค่าผู้เชี่ยวชาญที่ศาลเรียกในคดีแบบกลุ่ม
ตามมาตรา ๒๒๒/๒๓ ผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิที่ศาลเรียกได้รับค่าป่วยการและค่าใช้จ่ายตามข้อบังคับของประธานศาลฎีกา และเงินนั้นไม่ถือเป็นค่าฤชาธรรมเนียมที่คู่ความต้องชำระ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 222/23 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 222/23. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-23/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 222/23 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-23/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-23/"><p>ในการพิจารณาพิพากษาคดี เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมให้ศาลมีอำนาจแสวงหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติมได้ ในการนี้ ศาลจะรับฟังพยานบุคคล พยานเอกสาร หรือพยานหลักฐานอื่นนอกเหนือจากพยานหลักฐานของคู่ความก็ได้ แต่ต้องให้คู่ความทุกฝ่ายทราบและไม่ตัดสิทธิคู่ความในอันที่จะโต้แย้งพยานหลักฐานดังกล่าว ศาลอาจขอให้ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญมาให้ความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาพิพากษาคดีได้ แต่ต้องให้คู่ความทุกฝ่ายทราบและไม่ตัดสิทธิคู่ความในอันที่จะขอให้เรียกผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญฝ่ายตนมาให้ความเห็นโต้แย้งหรือเพิ่มเติมความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญดังกล่าว บุคคลที่ศาลขอให้มาตามวรรคหนึ่งและวรรคสองมีสิทธิได้รับค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง ค่าเช่าที่พัก และการชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ต้องเสียไป ตามข้อบังคับของประธานศาลฎีกาโดยได้รับความเห็นชอบของคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม และไม่ถือว่าเงินที่ศาลสั่งจ่ายตามวรรคนี้เป็นค่าฤชาธรรมเนียมในการดำเนินคดีแบบกลุ่มที่คู่ความจะต้องชำระ</p><footer>Civil Procedure Code, s. 222/23 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-23/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา