ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 106: การขอออกหมายเรียกพยาน
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีที่คู่ความฝ่ายใดไม่สามารถนำพยานของตนมาศาลได้เอง คู่ความฝ่ายนั้นอาจขอต่อศาลก่อนวันสืบพยานให้ออกหมายเรียกพยานนั้นมาศาลได้ โดยศาลอาจให้คู่ความฝ่ายนั้นแถลงถึงความเกี่ยวพันของพยานกับข้อเท็จจริงในคดีอันจำเป็นที่จะต้องออกหมายเรียกพยานดังกล่าวด้วย และต้องส่งหมายเรียกพร้อมสำเนาคำแถลงของผู้ขอให้พยานรู้ล่วงหน้าอย่างน้อยสามวัน
หมายเรียกพยานต้องมีข้อความดังนี้
(๑) ชื่อและตำบลที่อยู่ของพยาน ชื่อคู่ความ ศาล และทนายความฝ่ายผู้ขอ
(๒) สถานที่และวันเวลาซึ่งพยานจะต้องไป
(๓) กำหนดโทษที่จะต้องรับในกรณีที่ไม่ไปตามหมายเรียกหรือเบิกความเท็จ
ถ้าศาลเห็นว่าพยานจะไม่สามารถเบิกความได้โดยมิได้ตระเตรียม ศาลจะจดแจ้งข้อเท็จจริงซึ่งพยานอาจถูกซักถามลงไว้ในหมายเรียกด้วยก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในกรณีที่คู่ความฝ่ายใดไม่สามารถนำพยานของตนมาศาลได้เอง คู่ความฝ่ายนั้นอาจขอต่อศาลก่อนวันสืบพยานให้ออกหมายเรียกพยานนั้นมาศาลได้ โดยศาลอาจให้คู่ความฝ่ายนั้นแถลงถึงความเกี่ยวพันของพยานกับข้อเท็จจริงในคดีอันจำเป็นที่จะต้องออกหมายเรียกพยานดังกล่าวด้วย และต้องส่งหมายเรียกพร้อมสำเนาคำแถลงของผู้ขอให้พยานรู้ล่วงหน้าอย่างน้อยสามวัน
หมายเรียกพยานต้องมีข้อความดังนี้
(๑) ชื่อและตำบลที่อยู่ของพยาน ชื่อคู่ความ ศาล และทนายความฝ่ายผู้ขอ
(๒) สถานที่และวันเวลาซึ่งพยานจะต้องไป
(๓) กำหนดโทษที่จะต้องรับในกรณีที่ไม่ไปตามหมายเรียกหรือเบิกความเท็จ
ถ้าศาลเห็นว่าพยานจะไม่สามารถเบิกความได้โดยมิได้ตระเตรียม ศาลจะจดแจ้งข้อเท็จจริงซึ่งพยานอาจถูกซักถามลงไว้ในหมายเรียกด้วยก็ได้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 106 ว่าด้วยการบังคับให้พยานมาศาลด้วยหมายเรียกของศาล คู่ความที่ไม่อาจนำพยานมาได้เองอาจยื่นคำขอก่อนวันสืบพยาน และศาลอาจให้แถลงความเกี่ยวพันของพยานกับข้อเท็จจริง เพื่อกลั่นกรองคำขอที่ไม่เกี่ยวข้องหรือเป็นการกลั่นแกล้ง การส่งหมายต้องให้พยานรู้ล่วงหน้าอย่างน้อยสามวัน พร้อมสำเนาคำแถลงของผู้ขอ วรรคสองกำหนดข้อความที่หมายเรียกต้องมี คือรายละเอียดระบุตัว สถานที่ วันเวลาที่ต้องไป และคำเตือนถึงโทษของการไม่ไปตามหมายหรือเบิกความเท็จ ศาลอาจจดข้อเท็จจริงที่พยานอาจถูกซักถามไว้ด้วย เพื่อให้พยานที่ยังไม่ได้เตรียมพร้อมได้เตรียมตัว มาตรานี้ทำงานร่วมกับมาตรา 107 เรื่องการสืบพยาน ณ ที่เกิดเหตุ และมาตรา 108 เรื่องหน้าที่มาศาล
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับพยานที่คุณวางใจไม่ได้ว่าจะมาเอง เช่น ลูกจ้างของอีกฝ่าย บุคคลภายนอกที่ไม่เต็มใจ หรือผู้เชี่ยวชาญ ควรขอออกหมายเรียกแต่เนิ่น เพราะต้องส่งให้พยานรู้ล่วงหน้าอย่างน้อยสามวันก่อนวันนัด และควรพร้อมชี้แจงต่อศาลว่าพยานเกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริงอย่างไร เพราะคำขอที่คลุมเครืออาจถูกปฏิเสธ ควรจัดทำรายละเอียดในหมายให้ถูกต้อง ทั้งที่อยู่ วันเวลา และคำเตือน เพราะหมายที่บกพร่องหรือส่งช้าอาจทำให้บังคับพยานให้มาศาลได้ยาก
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 4 คดี (พ.ศ. 2536 ถึง 2560)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6671/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 584/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5654/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1775/2536 (1993)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
จะบังคับพยานที่ไม่เต็มใจให้มาศาลได้อย่างไร
ตามมาตรา 106 คุณยื่นคำขอต่อศาลก่อนวันสืบพยานให้ออกหมายเรียกพยาน หากออกหมาย ก็บังคับให้พยานมาศาลตามวันเวลาที่กำหนด
พยานต้องได้รับหมายล่วงหน้าเท่าใด
ต้องส่งหมายเรียกพร้อมสำเนาคำแถลงของผู้ขอ ให้พยานรู้ล่วงหน้าอย่างน้อยสามวันก่อนวันที่ต้องไปศาล
หมายเรียกพยานต้องมีข้อความใดบ้าง
ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของพยาน ชื่อคู่ความ ศาลและทนายฝ่ายผู้ขอ สถานที่ วันเวลาที่ต้องไป และโทษของการไม่ไปตามหมายหรือเบิกความเท็จ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 106 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 106. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-106/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 106 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-106/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-106/"><p>ในกรณีที่คู่ความฝ่ายใดไม่สามารถนำพยานของตนมาศาลได้เอง คู่ความฝ่ายนั้นอาจขอต่อศาลก่อนวันสืบพยานให้ออกหมายเรียกพยานนั้นมาศาลได้ โดยศาลอาจให้คู่ความฝ่ายนั้นแถลงถึงความเกี่ยวพันของพยานกับข้อเท็จจริงในคดีอันจำเป็นที่จะต้องออกหมายเรียกพยานดังกล่าวด้วย และต้องส่งหมายเรียกพร้อมสำเนาคำแถลงของผู้ขอให้พยานรู้ล่วงหน้าอย่างน้อยสามวัน หมายเรียกพยานต้องมีข้อความดังนี้ (๑) ชื่อและตำบลที่อยู่ของพยาน ชื่อคู่ความ ศาล และทนายความฝ่ายผู้ขอ (๒) สถานที่และวันเวลาซึ่งพยานจะต้องไป (๓) กำหนดโทษที่จะต้องรับในกรณีที่ไม่ไปตามหมายเรียกหรือเบิกความเท็จ ถ้าศาลเห็นว่าพยานจะไม่สามารถเบิกความได้โดยมิได้ตระเตรียม ศาลจะจดแจ้งข้อเท็จจริงซึ่งพยานอาจถูกซักถามลงไว้ในหมายเรียกด้วยก็ได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 106 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-106/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา