ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 113: พยานต้องเบิกความด้วยวาจา
ตัวบทกฎหมาย
พยานทุกคนต้องเบิกความด้วยวาจาและห้ามไม่ให้พยานอ่านข้อความที่เขียนมา เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาล หรือเป็นพยานผู้เชี่ยวชาญ
คำแปลภาษาอังกฤษ
Every witness must give testimony orally, and a witness is prohibited from reading out a written text, except where permission is granted by the court or where the witness is an expert witness.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 113 คุ้มครองความน่าเชื่อถือของพยานบุคคลโดยกำหนดให้พยานเบิกความจากความทรงจำ มิใช่อ่านตามบทที่เขียนไว้ เจตนารมณ์ตามที่ศาลอธิบายคือให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายได้ฟังคำเบิกความของพยานโดยตรง และป้องกันการเสริมแต่งหรือซักซ้อมเรื่องราวเป็นลายลักษณ์อักษร ข้อยกเว้นมีสองกรณีคือ ได้รับอนุญาตจากศาล และพยานผู้เชี่ยวชาญซึ่งคำเบิกความมักอาศัยเอกสารและตัวเลขทางเทคนิค บทนี้ทำงานร่วมกับมาตรา 112 เรื่องคำสาบาน มาตรา 114 เรื่องการกันพยานที่จะเบิกความภายหลัง และมาตรา 116 และใช้กับคดีอาญาด้วยตามมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ควรเตรียมพยานให้เบิกความจากความทรงจำ ไม่ใช่อ่านจากข้อความที่เขียนมา มิฉะนั้นคำเบิกความอาจถูกคัดค้าน การทบทวนความจำจากเอกสารที่อ้างเป็นพยานไว้แล้วทำได้ และหากเป็นตัวเลขหรือรายละเอียดทางเทคนิคอาจขออนุญาตศาลเพื่อดูบันทึกได้ ส่วนพยานผู้เชี่ยวชาญมีความยืดหยุ่นมากกว่า หากพยานอีกฝ่ายอ่านตามบทโดยไม่ได้รับอนุญาต ท่านคัดค้านไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาได้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5598/2560 (2017)
มาตรา 113 กำหนดให้พยานทุกคนเบิกความด้วยวาจาและห้ามอ่านข้อความที่เขียนมา เพื่อให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายได้รับฟังคำเบิกความของพยานโดยตรงจากความทรงจำในเหตุการณ์ที่พยานประสบมาเอง
โดยนำมาตรา 113 มาใช้ผ่านมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ศาลฎีกาอธิบายว่ากฎหมายประสงค์ให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายได้รับฟังคำเบิกความของพยานโดยตรงจากความทรงจำของพยานเอง เพื่อไม่ให้เสริมแต่งเรื่องราวให้ผิดเพี้ยนไปจากที่พยานประสบมา
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4177/2528 (1985)
เจตนารมณ์ของข้อห้ามอ่านข้อความตามมาตรา 113 คือมิให้คู่ความอีกฝ่ายเสียเปรียบเชิงคดี เมื่อพยานเพียงเบิกความถึงตัวเลขที่จดมาซึ่งปรากฏในเอกสารที่อ้างเป็นพยานไว้แล้วและศาลตรวจดูเองได้ ก็ไม่ทำให้อีกฝ่ายเสียเปรียบ
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อห้ามอ่านข้อความที่เขียนมาตามมาตรา 113 มีขึ้นเพื่อมิให้อีกฝ่ายเสียเปรียบเชิงคดี เมื่อพยานอ้างถึงตัวเลขที่จดมาซึ่งปรากฏในเอกสารที่พยานรับรองและอ้างเป็นพยานไว้แล้ว และศาลตรวจดูตัวเลขนั้นเองได้ อีกฝ่ายจึงไม่เสียเปรียบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1833/2514 (1971)
พยานมีหน้าที่ตามมาตรา 113 และมาตรา 116 ที่จะเบิกความด้วยวาจาตอบคำถามของศาลและของคู่ความตามประเด็นแห่งคดี มิใช่กล่าวถ้อยคำนอกเหนือจากที่ถูกถาม
ศาลฎีกาเห็นว่าพยานซึ่งเป็นพยานโจทก์มีหน้าที่ตามมาตรา 113 และมาตรา 116 ที่จะเบิกความตอบคำถามของศาลและของคู่ความตามประเด็นแห่งคดี และได้พิจารณาถ้อยคำที่พยานกล่าวขึ้นเองนอกเหนือจากที่ถูกถาม
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 4 คดี (พ.ศ. 2514 ถึง 2560)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5598/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4177/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 36-37/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1833/2514 (1971)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
พยานอ่านจากข้อความที่เขียนมาในศาลได้หรือไม่
โดยหลักไม่ได้ มาตรา 113 กำหนดให้เบิกความด้วยวาจาและห้ามอ่านข้อความที่เขียนมา เว้นแต่ศาลอนุญาตหรือพยานเป็นผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมพยานต้องเบิกความจากความทรงจำ
หลักนี้ให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายได้ฟังคำเบิกความของพยานโดยตรง และป้องกันการซักซ้อมหรือเสริมแต่งเรื่องราวเป็นลายลักษณ์อักษร อันเป็นการคุ้มครองความเป็นธรรมในการพิจารณาคดี
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 113 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 113. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-113/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 113 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-113/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-113/"><p>พยานทุกคนต้องเบิกความด้วยวาจาและห้ามไม่ให้พยานอ่านข้อความที่เขียนมา เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาล หรือเป็นพยานผู้เชี่ยวชาญ</p><footer>Civil Procedure Code, s. 113 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-113/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา