ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 169/3: ค่าฤชาธรรมเนียมบังคับคดีที่เกิดจากความผิด
ตัวบทกฎหมาย
บุคคลใดทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีส่วนใดโดยไม่จำเป็น หรือมีลักษณะประวิงการบังคับคดี หรือที่ต้องดำเนินไปเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หรือเพราะบังคับคดีไปโดยไม่สุจริตก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลง ผู้ที่ได้รับความเสียหายหรือลูกหนี้ตามคำพิพากษา แล้วแต่กรณี อาจยื่นคำร้องต่อศาลภายในเจ็ดวันนับแต่วันทราบพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น เพื่อให้ศาลมีคำสั่งให้บุคคลเช่นว่านั้นรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าว
คำสั่งของศาลตามมาตรานี้ให้อุทธรณ์ไปยังศาลอุทธรณ์ได้ และคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้เป็นที่สุด
คำแปลภาษาอังกฤษ
บุคคลใดทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีส่วนใดโดยไม่จำเป็น หรือมีลักษณะประวิงการบังคับคดี หรือที่ต้องดำเนินไปเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หรือเพราะบังคับคดีไปโดยไม่สุจริตก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลง ผู้ที่ได้รับความเสียหายหรือลูกหนี้ตามคำพิพากษา แล้วแต่กรณี อาจยื่นคำร้องต่อศาลภายในเจ็ดวันนับแต่วันทราบพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น เพื่อให้ศาลมีคำสั่งให้บุคคลเช่นว่านั้นรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าว คำสั่งของศาลตามมาตรานี้ให้อุทธรณ์ไปยังศาลอุทธรณ์ได้ และคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้เป็นที่สุด
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 169/3 เป็นบทคู่ขนานของมาตรา 166 ในชั้นบังคับคดี และเป็นบทที่มาตรา 169/2 ตกอยู่ภายใต้บังคับ โดยให้ศาลผลักค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีไปยังผู้ที่ก่อให้เกิดขึ้นโดยมิชอบ ไม่ว่าจากการดำเนินการที่ไม่จำเป็น การประวิงการบังคับคดี ความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หรือการบังคับคดีโดยไม่สุจริต แทนที่จะให้ตกแก่ผู้รับผิดปริยายตามมาตรา 169/2 การใช้สิทธิมีกำหนดเวลาและวิธีการ คือผู้เสียหายหรือลูกหนี้ตามคำพิพากษาต้องยื่นคำร้องภายในเจ็ดวันนับแต่ทราบพฤติการณ์ และต้องก่อนการบังคับคดีเสร็จลง คำสั่งอุทธรณ์ได้ครั้งเดียวและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
จุดที่ต้องระวังคือกำหนดเจ็ดวัน หากท่านเห็นว่าความผิด การประวิง หรือการบังคับคดีโดยไม่สุจริตของอีกฝ่ายทำให้ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีตกแก่ท่านโดยมิชอบ ต้องยื่นคำร้องภายในเจ็ดวันนับแต่ทราบเหตุ และต้องก่อนการบังคับคดีเสร็จลง การรอช้าอาจทำให้เสียสิทธิ ทั้งนี้ต้องมีความผิด การประวิง หรือความไม่สุจริตจริง มิใช่เพียงผลที่ไม่พึงประสงค์ จึงควรเก็บหลักฐานการกระทำของอีกฝ่ายไว้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 541/2567 (2024)
มาตรา 169/3 จะผลักค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีได้ก็ต่อเมื่อเกิดจากความผิดของผู้นั้น เมื่ออาคารที่ถูกยึดถูกรื้อถอนตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 อันมิใช่ความผิดของจำเลยที่ 2 ผู้ร้องที่รับโอนสิทธิบังคับคดีมาจึงต้องเป็นผู้ชำระค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขาย มิใช่ลูกหนี้
ผู้ร้องรับโอนสิทธิเรียกร้องมาจากเจ้าหนี้ จึงถือว่าทราบสภาพของทรัพย์ที่ยึดแล้ว เมื่ออาคารที่ถูกยึดถูกรื้อถอนตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคารในภายหลัง ศาลวินิจฉัยว่ามิใช่ความผิดของจำเลยที่ 2 ตามมาตรา 169/3 ผู้ร้องจึงต้องเป็นผู้ชำระค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขาย มิใช่ลูกหนี้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2552 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 541/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8895/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8368/2563 (2020)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ใครอาจถูกสั่งให้รับผิดค่าฤชาธรรมเนียมบังคับคดีที่เกิดจากความผิด
ตามมาตรา 169/3 ผู้ที่ทำให้เกิดค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีโดยไม่จำเป็น ประวิงการบังคับคดี ความผิดหรือความประมาทร้ายแรง หรือบังคับคดีโดยไม่สุจริต อาจถูกศาลสั่งให้รับผิด
ต้องยื่นคำร้องตามมาตรา 169/3 ภายในกี่วัน
ต้องยื่นภายในเจ็ดวันนับแต่วันทราบพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้าง และก่อนการบังคับคดีเสร็จลง คำสั่งศาลอุทธรณ์ได้ครั้งเดียวและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 169/3 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 169/3. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-169-3/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 169/3 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-169-3/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-169-3/"><p>บุคคลใดทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีส่วนใดโดยไม่จำเป็น หรือมีลักษณะประวิงการบังคับคดี หรือที่ต้องดำเนินไปเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หรือเพราะบังคับคดีไปโดยไม่สุจริตก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลง ผู้ที่ได้รับความเสียหายหรือลูกหนี้ตามคำพิพากษา แล้วแต่กรณี อาจยื่นคำร้องต่อศาลภายในเจ็ดวันนับแต่วันทราบพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น เพื่อให้ศาลมีคำสั่งให้บุคคลเช่นว่านั้นรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าว คำสั่งของศาลตามมาตรานี้ให้อุทธรณ์ไปยังศาลอุทธรณ์ได้ และคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้เป็นที่สุด</p><footer>Civil Procedure Code, s. 169/3 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-169-3/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา