ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 186: การแถลงการณ์เมื่อสืบพยานเสร็จ
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อสืบพยานเสร็จแล้วให้ศาลอนุญาตให้โจทก์แถลงการณ์ด้วยวาจาก่อน แล้วจึงให้จำเลยแถลงการณ์ด้วยวาจาทบทวน ข้อเถียง แสดงผลแห่งพยานหลักฐานในประเด็นที่พิพาท ต่อจากนี้ให้ศาลอนุญาตให้โจทก์แถลงตอบจำเลยได้อีกครั้งหนึ่ง นอกจากนี้ห้ามไม่ให้คู่ความแถลงการณ์ด้วยวาจาอย่างใดอีก เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลก่อนพิพากษาคดี ไม่ว่าคู่ความฝ่ายใดจะได้แถลงการณ์ด้วยวาจาแล้วหรือไม่ คู่ความฝ่ายนั้นจะยื่นคำแถลงการณ์เป็นหนังสือต่อศาลก็ได้ แต่ต้องส่งสำเนานั้น ๆ ไปยังคู่ความอื่น ๆ
คำแปลภาษาอังกฤษ
เมื่อสืบพยานเสร็จแล้วให้ศาลอนุญาตให้โจทก์แถลงการณ์ด้วยวาจาก่อน แล้วจึงให้จำเลยแถลงการณ์ด้วยวาจาทบทวน ข้อเถียง แสดงผลแห่งพยานหลักฐานในประเด็นที่พิพาท ต่อจากนี้ให้ศาลอนุญาตให้โจทก์แถลงตอบจำเลยได้อีกครั้งหนึ่ง นอกจากนี้ห้ามไม่ให้คู่ความแถลงการณ์ด้วยวาจาอย่างใดอีก เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลก่อนพิพากษาคดี ไม่ว่าคู่ความฝ่ายใดจะได้แถลงการณ์ด้วยวาจาแล้วหรือไม่ คู่ความฝ่ายนั้นจะยื่นคำแถลงการณ์เป็นหนังสือต่อศาลก็ได้ แต่ต้องส่งสำเนานั้น ๆ ไปยังคู่ความอื่น ๆ
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 186 อยู่ในลักษณะ 1 ว่าด้วยวิธีพิจารณาสามัญในศาลชั้นต้น และกำกับขั้นตอนปิดคดีภายหลังสืบพยานเสร็จก่อนมีคำพิพากษา โดยกำหนดลำดับการแถลงการณ์ด้วยวาจา (โจทก์ จำเลย แล้วโจทก์แถลงตอบ) และห้ามแถลงด้วยวาจาอีกเว้นแต่ได้รับอนุญาต ทั้งยังให้สิทธิยื่นคำแถลงการณ์เป็นหนังสือโดยต้องส่งสำเนาให้คู่ความอีกฝ่าย ซึ่งตามแนวคำพิพากษาไม่มีบทบังคับกรณีไม่ส่งสำเนา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คำแถลงการณ์เป็นโอกาสสรุปน้ำหนักพยานหลักฐาน แต่ไม่ใช่ข้อบังคับ ศาลต้องพิจารณาทั้งสำนวนแม้ไม่มีการยื่นคำแถลงการณ์ หากยื่นเป็นหนังสือควรส่งสำเนาให้คู่ความอีกฝ่าย แม้การไม่ส่งจะไม่ทำให้คำแถลงการณ์เสียไปก็ตาม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3260/2528 (1985)
คำแถลงการณ์เป็นเพียงคำเสนอของคู่ความเพื่อสรุปข้อกฎหมายและข้อเท็จจริงที่เป็นประโยชน์แก่ตน ซึ่งต้องปรากฏในสำนวนอยู่แล้ว แม้ไม่ทำคำแถลงการณ์ศาลก็ต้องพิจารณาทั้งสำนวน มาตรา 186 มิได้มีบทบังคับกรณีไม่ส่งสำเนาคำแถลงการณ์ คำแถลงการณ์ที่ยื่นโดยไม่ส่งสำเนาจึงไม่เสียไป
ในคดีข้อพิพาทเกี่ยวกับการจ้าง ศาลวินิจฉัยว่าการไม่ส่งสำเนาคำแถลงการณ์เป็นหนังสือให้คู่ความอีกฝ่ายไม่ทำให้คำแถลงการณ์เสียไป เพราะมาตรา 186 ไม่มีบทลงโทษและศาลต้องพิจารณาทั้งสำนวนอยู่แล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2528)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3260/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1198/2492 (1949)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1177/2511 (1968)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องยื่นคำแถลงการณ์ปิดคดีหรือไม่
ไม่จำเป็น ตามมาตรา 186 คู่ความจะแถลงการณ์ด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือก็ได้ แต่ไม่ใช่ข้อบังคับ ศาลต้องพิจารณาทั้งสำนวนแม้ไม่มีการยื่นคำแถลงการณ์
หากไม่ส่งสำเนาคำแถลงการณ์เป็นหนังสือให้คู่ความจะเป็นอย่างไร
มาตรา 186 ไม่มีบทลงโทษเรื่องนี้ ศาลวินิจฉัยว่าคำแถลงการณ์เป็นหนังสือที่ยื่นโดยไม่ส่งสำเนาให้คู่ความอีกฝ่ายไม่ทำให้เสียไป
คู่ความแถลงการณ์ตามลำดับใด
โจทก์แถลงก่อน แล้วจึงจำเลย จากนั้นโจทก์แถลงตอบได้อีกครั้งหนึ่ง หลังจากนั้นห้ามแถลงด้วยวาจาอีกเว้นแต่ได้รับอนุญาตจากศาล
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 186 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 186. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-186/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 186 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-186/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-186/"><p>เมื่อสืบพยานเสร็จแล้วให้ศาลอนุญาตให้โจทก์แถลงการณ์ด้วยวาจาก่อน แล้วจึงให้จำเลยแถลงการณ์ด้วยวาจาทบทวน ข้อเถียง แสดงผลแห่งพยานหลักฐานในประเด็นที่พิพาท ต่อจากนี้ให้ศาลอนุญาตให้โจทก์แถลงตอบจำเลยได้อีกครั้งหนึ่ง นอกจากนี้ห้ามไม่ให้คู่ความแถลงการณ์ด้วยวาจาอย่างใดอีก เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลก่อนพิพากษาคดี ไม่ว่าคู่ความฝ่ายใดจะได้แถลงการณ์ด้วยวาจาแล้วหรือไม่ คู่ความฝ่ายนั้นจะยื่นคำแถลงการณ์เป็นหนังสือต่อศาลก็ได้ แต่ต้องส่งสำเนานั้น ๆ ไปยังคู่ความอื่น ๆ</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 186 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-186/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา