ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 190: การคำนวณทุนทรัพย์คดีมโนสาเร่
ตัวบทกฎหมาย
จำนวนทุนทรัพย์หรือราคาอันพิพาทกันในคดีนั้น ให้คำนวณดังนี้
(๑) จำนวนทุนทรัพย์หรือราคานั้นให้คำนวณตามคำเรียกร้องของโจทก์ ส่วนดอกผลอันมิถึงกำหนดเกิดขึ้นในเวลายื่นคำฟ้องหรือค่าธรรมเนียมศาลซึ่งอาจเป็นอุปกรณ์รวมอยู่ในคำเรียกร้อง ห้ามไม่ให้คำนวณรวมเข้าด้วย
(๒) ในกรณีมีข้อสงสัยหรือมีข้อโต้แย้ง จำนวนทุนทรัพย์หรือราคานั้น ให้ศาลกะประมาณตามที่เป็นอยู่ในเวลายื่นฟ้องคดี
(๓) คดีอันเกี่ยวด้วยทรัพย์สินที่มีข้อหาหลายข้อ อันมีจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ให้รวมจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาเหล่านั้นเข้าด้วยกัน แต่ถ้าข้อหาเหล่านั้นจะต้องเรียกร้องเอาแก่จำเลยหลายคน ถึงแม้ว่าถ้ารวมความรับผิดของจำเลยหลายคนนั้นเข้าด้วยกันแล้วจะไม่เป็นคดีมโนสาเร่ก็ตาม ให้ถือเอาจำนวนที่เรียกร้องเอาจากจำเลยคนหนึ่ง ๆ นั้น เป็นประมาณแก่การที่จะถือว่าคดีนั้นเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่
คำแปลภาษาอังกฤษ
จำนวนทุนทรัพย์หรือราคาอันพิพาทกันในคดีนั้น ให้คำนวณดังนี้
(๑) จำนวนทุนทรัพย์หรือราคานั้นให้คำนวณตามคำเรียกร้องของโจทก์ ส่วนดอกผลอันมิถึงกำหนดเกิดขึ้นในเวลายื่นคำฟ้องหรือค่าธรรมเนียมศาลซึ่งอาจเป็นอุปกรณ์รวมอยู่ในคำเรียกร้อง ห้ามไม่ให้คำนวณรวมเข้าด้วย
(๒) ในกรณีมีข้อสงสัยหรือมีข้อโต้แย้ง จำนวนทุนทรัพย์หรือราคานั้น ให้ศาลกะประมาณตามที่เป็นอยู่ในเวลายื่นฟ้องคดี
(๓) คดีอันเกี่ยวด้วยทรัพย์สินที่มีข้อหาหลายข้อ อันมีจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ให้รวมจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาเหล่านั้นเข้าด้วยกัน แต่ถ้าข้อหาเหล่านั้นจะต้องเรียกร้องเอาแก่จำเลยหลายคน ถึงแม้ว่าถ้ารวมความรับผิดของจำเลยหลายคนนั้นเข้าด้วยกันแล้วจะไม่เป็นคดีมโนสาเร่ก็ตาม ให้ถือเอาจำนวนที่เรียกร้องเอาจากจำเลยคนหนึ่ง ๆ นั้น เป็นประมาณแก่การที่จะถือว่าคดีนั้นเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 190 วางกฎการคำนวณที่ทำให้เพดานตามมาตรา 189 ใช้ได้จริง โดย (1) ให้คิดตามคำเรียกร้องของโจทก์ ไม่รวมดอกเบี้ยหรือดอกผลหลังวันฟ้องและค่าธรรมเนียมศาล (2) กรณีมีข้อสงสัยหรือโต้แย้งให้ศาลกะประมาณตามที่เป็นอยู่ในเวลายื่นฟ้อง (3) ให้รวมหลายข้อหาเข้าด้วยกัน แต่หากเรียกร้องจากจำเลยหลายคนให้ถือตามจำนวนที่เรียกจากจำเลยแต่ละคน การไม่รวมดอกเบี้ยหลังฟ้องมีนัยสำคัญเพราะกระทบต่อทุนทรัพย์สำหรับเกณฑ์อุทธรณ์ฎีกาในมาตราอื่นด้วย
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การคำนวณทุนทรัพย์ให้ถูกต้องเป็นตัวกำหนดว่าคดีจะดำเนินตามช่องทางใด และจะอุทธรณ์ฎีกาในข้อเท็จจริงได้หรือไม่ ข้อสำคัญคือดอกเบี้ยที่เพิ่มขึ้นหลังวันฟ้องไม่นำมารวมเป็นทุนทรัพย์ คดีที่ดูเหมือนเกินเพดานเล็กน้อยอาจไม่เกินเมื่อหักดอกเบี้ยหลังฟ้องออก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4499/2551 (2008)
ตามมาตรา 190 (1) ดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นภายหลังวันฟ้องไม่นำมารวมคำนวณเป็นทุนทรัพย์ เมื่อทุนทรัพย์ที่พิพาทไม่เกินเพดานที่กฎหมายกำหนด คดีจึงต้องห้ามฎีกาในข้อเท็จจริง
ทุนทรัพย์ที่พิพาทเป็นเงิน 150,000 บาท และไม่นำดอกเบี้ยหลังวันฟ้องมารวมตามมาตรา 190 (1) จึงไม่เกิน 200,000 บาท คู่ความจึงต้องห้ามฎีกาในข้อเท็จจริง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2513 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4499/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 41/2513 (1970)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 284/2569 (2026)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ดอกเบี้ยนับรวมในทุนทรัพย์หรือไม่
ตามมาตรา 190 (1) ดอกผลที่ยังไม่ถึงกำหนดในเวลายื่นฟ้อง รวมถึงดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นหลังวันฟ้อง ไม่นำมารวมคำนวณเป็นทุนทรัพย์
หากทุนทรัพย์มีข้อโต้แย้งจะกำหนดอย่างไร
มาตรา 190 (2) ให้ศาลกะประมาณทุนทรัพย์หรือราคาตามที่เป็นอยู่ในเวลายื่นฟ้องคดี
กรณีจำเลยหลายคนคิดทุนทรัพย์อย่างไร
ตามมาตรา 190 (3) หากเรียกร้องจากจำเลยหลายคน ให้ถือจำนวนที่เรียกจากจำเลยแต่ละคนเป็นเกณฑ์ว่าเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 190 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 190. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-190/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 190 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-190/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-190/"><p>จำนวนทุนทรัพย์หรือราคาอันพิพาทกันในคดีนั้น ให้คำนวณดังนี้ (๑) จำนวนทุนทรัพย์หรือราคานั้นให้คำนวณตามคำเรียกร้องของโจทก์ ส่วนดอกผลอันมิถึงกำหนดเกิดขึ้นในเวลายื่นคำฟ้องหรือค่าธรรมเนียมศาลซึ่งอาจเป็นอุปกรณ์รวมอยู่ในคำเรียกร้อง ห้ามไม่ให้คำนวณรวมเข้าด้วย (๒) ในกรณีมีข้อสงสัยหรือมีข้อโต้แย้ง จำนวนทุนทรัพย์หรือราคานั้น ให้ศาลกะประมาณตามที่เป็นอยู่ในเวลายื่นฟ้องคดี (๓) คดีอันเกี่ยวด้วยทรัพย์สินที่มีข้อหาหลายข้อ อันมีจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ให้รวมจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาเหล่านั้นเข้าด้วยกัน แต่ถ้าข้อหาเหล่านั้นจะต้องเรียกร้องเอาแก่จำเลยหลายคน ถึงแม้ว่าถ้ารวมความรับผิดของจำเลยหลายคนนั้นเข้าด้วยกันแล้วจะไม่เป็นคดีมโนสาเร่ก็ตาม ให้ถือเอาจำนวนที่เรียกร้องเอาจากจำเลยคนหนึ่ง ๆ นั้น เป็นประมาณแก่การที่จะถือว่าคดีนั้นเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 190 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-190/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา