ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 241: การแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นอุทธรณ์
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าคู่ความฝ่ายใดประสงค์จะมาแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์ ให้ขอมาในตอนท้ายคำฟ้องอุทธรณ์ หรือคำแก้อุทธรณ์ แล้วแต่กรณี และให้ศาลอุทธรณ์กำหนดนัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจานั้น เว้นแต่ศาลอุทธรณ์จะพิจารณาเห็นว่าการแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่จำเป็นแก่คดี จะสั่งงดฟังคำแถลงการณ์เสียก็ได้ ในกรณีที่ศาลอุทธรณ์นัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจา คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งชอบที่จะไปแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์ได้ด้วย ถึงแม้ว่าตนจะมิได้แสดงความประสงค์ไว้การแถลงการณ์ด้วยวาจา ผู้ขอแถลง เป็นผู้แถลงก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งแถลงแก้ แล้วผู้ขอแถลง แถลงได้อีกครั้งหนึ่ง ถ้าขอแถลงทั้งสองฝ่าย ให้ผู้อุทธรณ์แถลงก่อน ถ้าทั้งสองฝ่ายอุทธรณ์และต่างขอแถลง ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาสั่ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าคู่ความฝ่ายใดประสงค์จะมาแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์ ให้ขอมาในตอนท้ายคำฟ้องอุทธรณ์ หรือคำแก้อุทธรณ์ แล้วแต่กรณี และให้ศาลอุทธรณ์กำหนดนัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจานั้น เว้นแต่ศาลอุทธรณ์จะพิจารณาเห็นว่าการแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่จำเป็นแก่คดี จะสั่งงดฟังคำแถลงการณ์เสียก็ได้ ในกรณีที่ศาลอุทธรณ์นัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจา คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งชอบที่จะไปแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์ได้ด้วย ถึงแม้ว่าตนจะมิได้แสดงความประสงค์ไว้การแถลงการณ์ด้วยวาจา ผู้ขอแถลง เป็นผู้แถลงก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งแถลงแก้ แล้วผู้ขอแถลง แถลงได้อีกครั้งหนึ่ง ถ้าขอแถลงทั้งสองฝ่าย ให้ผู้อุทธรณ์แถลงก่อน ถ้าทั้งสองฝ่ายอุทธรณ์และต่างขอแถลง ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาสั่ง
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 241 กำหนดเรื่องการแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นอุทธรณ์ อันเป็นส่วนเสริมของการวินิจฉัยจากสำนวนตามมาตรา 240 คู่ความต้องขอแถลงการณ์ด้วยวาจาในตอนท้ายคำฟ้องอุทธรณ์หรือคำแก้อุทธรณ์ มิฉะนั้นศาลวินิจฉัยจากเอกสาร แม้มีคำขอ ศาลอุทธรณ์ก็ยังมีดุลพินิจสั่งงดการแถลงการณ์ด้วยวาจาได้หากเห็นว่าไม่จำเป็น ซึ่งเป็นดุลพินิจที่ศาลมีอำนาจกระทำได้ หากมีการนัดฟัง อีกฝ่ายก็แถลงได้ และมาตรานี้กำหนดลำดับการแถลง ทั้งใช้บังคับโดยอนุโลมในคดีที่เกี่ยวข้องผ่านประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากการแถลงการณ์ด้วยวาจาสำคัญต่อท่าน ควรขอโดยชัดแจ้งในตอนท้ายคำฟ้องอุทธรณ์หรือคำแก้อุทธรณ์ เพราะไม่มีการนัดฟังโดยอัตโนมัติ ถึงกระนั้นควรเตรียมใจว่าศาลอาจสั่งงดการแถลงหากเห็นว่าไม่จำเป็น ซึ่งเป็นดุลพินิจของศาลและมิใช่เหตุร้องคัดค้าน ควรทำให้คำฟ้องอุทธรณ์หรือคำแก้อุทธรณ์ที่เป็นหนังสือแสดงข้อต่อสู้ให้ครบถ้วน เพราะศาลอาจวินิจฉัยจากสำนวนเพียงอย่างเดียว หากมีการนัดฟัง ควรจดลำดับการแถลงเพื่อใช้โอกาสให้เกิดผล
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 334/2511 (1968)
การสั่งงดการแถลงการณ์ด้วยวาจาเป็นดุลพินิจของศาลอุทธรณ์ตามมาตรา 241 ซึ่งศาลมีอำนาจกระทำได้เมื่อเห็นว่าการแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่จำเป็น
ทนายความขอแถลงการณ์ด้วยวาจา แต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าไม่จำเป็นจึงสั่งงด ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นดุลพินิจของศาลอุทธรณ์ตามมาตรา 241 ประกอบมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2511 ถึง 2520)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 334/2511 (1968)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 382/2520 (1977)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
จะขอแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์อย่างไร
ตามมาตรา 241 ให้ขอมาในตอนท้ายคำฟ้องอุทธรณ์หรือคำแก้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์จะกำหนดนัดฟัง เว้นแต่เห็นว่าการแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่จำเป็น
ศาลปฏิเสธไม่ฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจาได้หรือไม่
ได้ แม้คู่ความจะขอไว้ ศาลอุทธรณ์มีดุลพินิจตามมาตรา 241 ที่จะสั่งงดการแถลงการณ์ด้วยวาจาหากเห็นว่าไม่จำเป็นแก่คดี
หากอีกฝ่ายขอแถลง ฉันแถลงด้วยได้หรือไม่
ได้ เมื่อศาลอุทธรณ์นัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจา คู่ความอีกฝ่ายชอบที่จะแถลงการณ์ด้วยวาจาได้ แม้จะมิได้แสดงความประสงค์ไว้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 241 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 241. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-241/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 241 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-241/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-241/"><p>ถ้าคู่ความฝ่ายใดประสงค์จะมาแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์ ให้ขอมาในตอนท้ายคำฟ้องอุทธรณ์ หรือคำแก้อุทธรณ์ แล้วแต่กรณี และให้ศาลอุทธรณ์กำหนดนัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจานั้น เว้นแต่ศาลอุทธรณ์จะพิจารณาเห็นว่าการแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่จำเป็นแก่คดี จะสั่งงดฟังคำแถลงการณ์เสียก็ได้ ในกรณีที่ศาลอุทธรณ์นัดฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจา คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งชอบที่จะไปแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นศาลอุทธรณ์ได้ด้วย ถึงแม้ว่าตนจะมิได้แสดงความประสงค์ไว้การแถลงการณ์ด้วยวาจา ผู้ขอแถลง เป็นผู้แถลงก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งแถลงแก้ แล้วผู้ขอแถลง แถลงได้อีกครั้งหนึ่ง ถ้าขอแถลงทั้งสองฝ่าย ให้ผู้อุทธรณ์แถลงก่อน ถ้าทั้งสองฝ่ายอุทธรณ์และต่างขอแถลง ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาสั่ง</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 241 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-241/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา