ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 53: เอกสารในสำนวนความสูญหายหรือบุบสลาย
ตัวบทกฎหมาย
ถ้ารายงาน คำพิพากษา คำสั่งหรือเอกสารอื่นใดที่รวมไว้ในสำนวนความซึ่งยังอยู่ในระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาลสูญหายไป หรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือบังคับคดีเมื่อศาลเห็นสมควร หรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลสั่งคู่ความหรือบุคคลผู้ถือเอกสารนั้น นำสำเนาที่รับรองถูกต้องมาส่งต่อศาล ถ้าหากสำเนาเช่นว่านั้นทั้งหมดหรือบางส่วนหาไม่ได้ ให้ศาลมีคำสั่งให้พิจารณาคดีนั้นใหม่ หรือมีคำสั่งอย่างอื่นตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
คำแปลภาษาอังกฤษ
If a record, a judgment, an order, or any other document included in a case file that is still under trial or awaiting enforcement by the court is lost, or is damaged in whole or in part, so as to obstruct the adjudication or the enforcement of the case, the court, when it thinks fit or upon the application of the party concerned made by motion, shall order the party or the person holding that document to submit a duly certified copy to the court. If such a copy cannot be obtained in whole or in part, the court shall order the case to be tried again, or shall make such other order as it thinks fit in the interests of justice.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 53 แก้ปัญหาสำนวนความที่ไม่ครบถ้วน องค์ประกอบมีสามข้อ คือ เอกสารนั้นต้องอยู่ในสำนวนที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาล ต้องสูญหายหรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน และการสูญหายนั้นต้องเป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือการบังคับคดี เอกสารที่สูญหายภายหลังสำนวนถูกส่งไปกระทรวงยุติธรรมตามมาตรา 52 แล้ว ไม่อยู่ในบังคับของมาตรานี้ ในทางปฏิบัติ คู่ความควรยื่นคำร้องพร้อมสำเนาที่รับรองถูกต้องเท่าที่ตนมีอยู่ เพราะศาลจะสั่งให้นำสำเนาเช่นว่านั้นมาส่งเป็นลำดับแรก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ถ้าเอกสารในสำนวนที่คดียังไม่ถึงที่สุดสูญหายหรือชำรุด อย่ารอให้ศาลเป็นฝ่ายพบเอง ให้ยื่นคำร้องแจ้งต่อศาลพร้อมแนบสำเนาที่รับรองถูกต้องเท่าที่ท่านมีอยู่ เพราะศาลจะสั่งให้นำสำเนาเช่นว่านั้นมาส่งเป็นลำดับแรก คู่ความที่เก็บสำเนาคำคู่ความและเอกสารท้ายฟ้องของตนไว้ครบจะได้เปรียบอย่างมากในสถานการณ์นี้ ข้อจำกัดที่ต้องระวังคือมาตรานี้ใช้เฉพาะสำนวนที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับเท่านั้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 193/2537 (1994)
มาตรา 53 ใช้เฉพาะกรณีเอกสารที่อยู่ในสำนวนสูญหายหรือบุบสลายจนขัดข้องต่อการพิจารณาพิพากษาหรือบังคับคดี ไม่อาจนำมาอ้างเพื่อขอให้พิจารณาคดีที่ตัดสินไปแล้วใหม่ และไม่ใช้กับกรณีที่พยานหลักฐานอยู่ในสำนวนอีกคดีที่ศาลสั่งให้ผูกรวมแต่ยังไม่ได้ผูกรวมกัน
พยานหลักฐานรวมอยู่ในสำนวนคดีอื่นซึ่งศาลชั้นต้นสั่งให้นำมาผูกรวม แต่ยังไม่ได้นำมาผูกรวมกัน ศาลฎีกาเห็นว่ามิใช่กรณีเอกสารในสำนวนสูญหายหรือบุบสลายทั้งหมดหรือบางส่วน และเมื่อศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีเสร็จสิ้นแล้วย่อมไม่มีการขัดข้องต่อการพิจารณาพิพากษา จึงไม่ต้องด้วยมาตรา 53 ที่จะขอให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาคดีใหม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2537 ถึง 2558)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13598/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 867/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 193/2537 (1994)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าเอกสารในคดีของเราสูญหายจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 53 หากเอกสารในสำนวนที่ยังพิจารณาอยู่สูญหายหรือบุบสลายจนขัดข้องต่อคดี ศาลอาจสั่งให้คู่ความหรือผู้ถือเอกสารส่งสำเนาที่รับรองถูกต้อง หากไม่มีสำเนา ศาลอาจสั่งให้พิจารณาคดีใหม่หรือมีคำสั่งอย่างอื่นที่เหมาะสม
อ้างว่าเอกสารหายเพื่อเปิดคดีที่จบแล้วได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 53 ใช้เฉพาะสำนวนที่ยังพิจารณาอยู่หรือรอการบังคับคดี และการสูญหายต้องขัดข้องต่อคดี จึงไม่อาจใช้เพื่อพิจารณาคดีที่ถึงที่สุดแล้วใหม่ได้
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 53 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 53. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 53 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/"><p>ถ้ารายงาน คำพิพากษา คำสั่งหรือเอกสารอื่นใดที่รวมไว้ในสำนวนความซึ่งยังอยู่ในระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาลสูญหายไป หรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือบังคับคดีเมื่อศาลเห็นสมควร หรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลสั่งคู่ความหรือบุคคลผู้ถือเอกสารนั้น นำสำเนาที่รับรองถูกต้องมาส่งต่อศาล ถ้าหากสำเนาเช่นว่านั้นทั้งหมดหรือบางส่วนหาไม่ได้ ให้ศาลมีคำสั่งให้พิจารณาคดีนั้นใหม่ หรือมีคำสั่งอย่างอื่นตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม</p><footer>Civil Procedure Code, s. 53 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา