ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 53: เอกสารในสำนวนความสูญหายหรือบุบสลาย
ตัวบทกฎหมาย
ถ้ารายงาน คำพิพากษา คำสั่งหรือเอกสารอื่นใดที่รวมไว้ในสำนวนความซึ่งยังอยู่ในระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาลสูญหายไป หรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือบังคับคดีเมื่อศาลเห็นสมควร หรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลสั่งคู่ความหรือบุคคลผู้ถือเอกสารนั้น นำสำเนาที่รับรองถูกต้องมาส่งต่อศาล ถ้าหากสำเนาเช่นว่านั้นทั้งหมดหรือบางส่วนหาไม่ได้ ให้ศาลมีคำสั่งให้พิจารณาคดีนั้นใหม่ หรือมีคำสั่งอย่างอื่นตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้ารายงาน คำพิพากษา คำสั่งหรือเอกสารอื่นใดที่รวมไว้ในสำนวนความซึ่งยังอยู่ในระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาลสูญหายไป หรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือบังคับคดีเมื่อศาลเห็นสมควร หรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลสั่งคู่ความหรือบุคคลผู้ถือเอกสารนั้น นำสำเนาที่รับรองถูกต้องมาส่งต่อศาล ถ้าหากสำเนาเช่นว่านั้นทั้งหมดหรือบางส่วนหาไม่ได้ ให้ศาลมีคำสั่งให้พิจารณาคดีนั้นใหม่ หรือมีคำสั่งอย่างอื่นตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 53 แก้ปัญหาสำนวนความที่ไม่ครบถ้วน องค์ประกอบมีสามข้อ คือ เอกสารนั้นต้องอยู่ในสำนวนที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาล ต้องสูญหายหรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน และการสูญหายนั้นต้องเป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือการบังคับคดี เอกสารที่สูญหายภายหลังสำนวนถูกส่งไปกระทรวงยุติธรรมตามมาตรา 52 แล้ว ไม่อยู่ในบังคับของมาตรานี้ ในทางปฏิบัติ คู่ความควรยื่นคำร้องพร้อมสำเนาที่รับรองถูกต้องเท่าที่ตนมีอยู่ เพราะศาลจะสั่งให้นำสำเนาเช่นว่านั้นมาส่งเป็นลำดับแรก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ถ้าเอกสารในสำนวนที่คดียังไม่ถึงที่สุดสูญหายหรือชำรุด อย่ารอให้ศาลเป็นฝ่ายพบเอง ให้ยื่นคำร้องแจ้งต่อศาลพร้อมแนบสำเนาที่รับรองถูกต้องเท่าที่ท่านมีอยู่ เพราะศาลจะสั่งให้นำสำเนาเช่นว่านั้นมาส่งเป็นลำดับแรก คู่ความที่เก็บสำเนาคำคู่ความและเอกสารท้ายฟ้องของตนไว้ครบจะได้เปรียบอย่างมากในสถานการณ์นี้ ข้อจำกัดที่ต้องระวังคือมาตรานี้ใช้เฉพาะสำนวนที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับเท่านั้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 193/2537 (1994)
มาตรา 53 ใช้เฉพาะกรณีเอกสารที่อยู่ในสำนวนสูญหายหรือบุบสลายจนขัดข้องต่อการพิจารณาพิพากษาหรือบังคับคดี ไม่อาจนำมาอ้างเพื่อขอให้พิจารณาคดีที่ตัดสินไปแล้วใหม่ และไม่ใช้กับกรณีที่พยานหลักฐานอยู่ในสำนวนอีกคดีที่ศาลสั่งให้ผูกรวมแต่ยังไม่ได้ผูกรวมกัน
พยานหลักฐานรวมอยู่ในสำนวนคดีอื่นซึ่งศาลชั้นต้นสั่งให้นำมาผูกรวม แต่ยังไม่ได้นำมาผูกรวมกัน ศาลฎีกาเห็นว่ามิใช่กรณีเอกสารในสำนวนสูญหายหรือบุบสลายทั้งหมดหรือบางส่วน และเมื่อศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีเสร็จสิ้นแล้วย่อมไม่มีการขัดข้องต่อการพิจารณาพิพากษา จึงไม่ต้องด้วยมาตรา 53 ที่จะขอให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาคดีใหม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2537 ถึง 2558)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13598/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 867/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 193/2537 (1994)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าเอกสารในคดีของเราสูญหายจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 53 หากเอกสารในสำนวนที่ยังพิจารณาอยู่สูญหายหรือบุบสลายจนขัดข้องต่อคดี ศาลอาจสั่งให้คู่ความหรือผู้ถือเอกสารส่งสำเนาที่รับรองถูกต้อง หากไม่มีสำเนา ศาลอาจสั่งให้พิจารณาคดีใหม่หรือมีคำสั่งอย่างอื่นที่เหมาะสม
อ้างว่าเอกสารหายเพื่อเปิดคดีที่จบแล้วได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 53 ใช้เฉพาะสำนวนที่ยังพิจารณาอยู่หรือรอการบังคับคดี และการสูญหายต้องขัดข้องต่อคดี จึงไม่อาจใช้เพื่อพิจารณาคดีที่ถึงที่สุดแล้วใหม่ได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 53 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 53. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 53 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/"><p>ถ้ารายงาน คำพิพากษา คำสั่งหรือเอกสารอื่นใดที่รวมไว้ในสำนวนความซึ่งยังอยู่ในระหว่างพิจารณาหรือรอการบังคับของศาลสูญหายไป หรือบุบสลายทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เป็นการขัดข้องต่อการชี้ขาดตัดสินหรือบังคับคดีเมื่อศาลเห็นสมควร หรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลสั่งคู่ความหรือบุคคลผู้ถือเอกสารนั้น นำสำเนาที่รับรองถูกต้องมาส่งต่อศาล ถ้าหากสำเนาเช่นว่านั้นทั้งหมดหรือบางส่วนหาไม่ได้ ให้ศาลมีคำสั่งให้พิจารณาคดีนั้นใหม่ หรือมีคำสั่งอย่างอื่นตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 53 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-53/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา