ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 72: การส่งคำร้องและคำแถลงการณ์
ตัวบทกฎหมาย
คำร้องและคำแถลงการณ์ซึ่งได้ยื่นต่อศาลภายในเวลาที่กฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ หรือโดยข้อตกลงของคู่ความตามที่ศาลจดลงไว้ในรายงานนั้น ให้ผู้ยื่นคำร้องหรือคำแถลงการณ์นำต้นฉบับยื่นไว้ต่อศาลพร้อมด้วยสำเนาเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมารับไปโดยทางเจ้าพนักงานศาลบรรดาคำร้องอื่น ๆ ให้ยื่นต่อศาลพร้อมด้วยสำเนา เพื่อส่งให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง และถ้าศาลกำหนดให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่งสำเนาเช่นว่านั้น ก็ให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่งโดยให้คู่ความฝ่ายที่ยื่นคำร้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายบรรดาเอกสารอื่นๆ เช่น สำเนาคำแถลงการณ์หรือสำเนาพยานเอกสารนั้น ให้ส่งแก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยวิธีใดวิธีหนึ่งในสองวิธีดังต่อไปนี้
(๑) โดยคู่ความฝ่ายที่ต้องส่งนั้น ส่งสำเนาให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องเอง แล้วส่งใบรับต่อศาลพร้อมกับต้นฉบับนั้น ๆ ใบรับนั้นจะทำโดยวิธีลงไว้ในต้นฉบับว่าได้รับสำเนาแล้ว และลงลายมือชื่อผู้รับกับวัน เดือน ปีที่ได้รับก็ได้ หรือ
(๒) โดยคู่ความฝ่ายที่ต้องส่งนั้นนำสำเนายื่นไว้ต่อศาลพร้อมกับต้นฉบับ แล้วขอให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้นำส่งให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง ในกรณีเช่นนี้ ผู้ขอต้องไปกับเจ้าพนักงานศาลและเสียค่าธรรมเนียมในการส่งนั้นด้วย
คำแปลภาษาอังกฤษ
คำร้องและคำแถลงการณ์ซึ่งได้ยื่นต่อศาลภายในเวลาที่กฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ หรือโดยข้อตกลงของคู่ความตามที่ศาลจดลงไว้ในรายงานนั้น ให้ผู้ยื่นคำร้องหรือคำแถลงการณ์นำต้นฉบับยื่นไว้ต่อศาลพร้อมด้วยสำเนาเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมารับไปโดยทางเจ้าพนักงานศาลบรรดาคำร้องอื่น ๆ ให้ยื่นต่อศาลพร้อมด้วยสำเนา เพื่อส่งให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง และถ้าศาลกำหนดให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่งสำเนาเช่นว่านั้น ก็ให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่งโดยให้คู่ความฝ่ายที่ยื่นคำร้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายบรรดาเอกสารอื่นๆ เช่น สำเนาคำแถลงการณ์หรือสำเนาพยานเอกสารนั้น ให้ส่งแก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยวิธีใดวิธีหนึ่งในสองวิธีดังต่อไปนี้
(๑) โดยคู่ความฝ่ายที่ต้องส่งนั้น ส่งสำเนาให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องเอง แล้วส่งใบรับต่อศาลพร้อมกับต้นฉบับนั้น ๆ ใบรับนั้นจะทำโดยวิธีลงไว้ในต้นฉบับว่าได้รับสำเนาแล้ว และลงลายมือชื่อผู้รับกับวัน เดือน ปีที่ได้รับก็ได้ หรือ
(๒) โดยคู่ความฝ่ายที่ต้องส่งนั้นนำสำเนายื่นไว้ต่อศาลพร้อมกับต้นฉบับ แล้วขอให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้นำส่งให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง ในกรณีเช่นนี้ ผู้ขอต้องไปกับเจ้าพนักงานศาลและเสียค่าธรรมเนียมในการส่งนั้นด้วย
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 72 ว่าด้วยการส่งคำร้อง คำแถลงการณ์ และเอกสารประกอบ โดยแยกระหว่างคำร้องที่มีกำหนดเวลากับเอกสารอื่น คำร้องที่ยื่นภายในกำหนดเวลาต้องยื่นพร้อมสำเนาให้อีกฝ่ายรับไปโดยทางเจ้าพนักงานศาล ส่วนเอกสารทั่วไปส่งได้สองวิธีตาม (1) และ (2) คือฝ่ายที่ต้องส่งส่งเองแล้วยื่นใบรับ หรือยื่นสำเนาให้เจ้าพนักงานศาลนำส่งโดยไปด้วยและเสียค่าธรรมเนียม มาตรานี้อยู่ในลักษณะ 4 ควบคู่กับมาตรา 70 และ 71 และเกี่ยวพันกับเรื่องการทิ้งคำร้อง เพราะการไม่ส่งสำเนาคำร้องที่ต้องส่งอาจถือเป็นการทิ้งคำร้องนั้น
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ควรเลือกวิธีส่งให้ถูกและเก็บหลักฐาน หากท่านส่งสำเนาเองตาม (1) ให้เก็บใบรับที่ลงลายมือชื่อหรือต้นฉบับที่จดไว้ หากใช้เจ้าพนักงานศาลตาม (2) ต้องพร้อมไปด้วยและเสียค่าธรรมเนียม ความผิดพลาดที่ราคาแพงที่สุดคือการยื่นคำร้อง เช่น ขอถอนฟ้อง แล้วไม่ส่งสำเนาให้อีกฝ่าย ซึ่งอาจถูกอ้างว่าเป็นการทิ้งคำร้อง เมื่อกำหนดเวลากระชั้น ควรตรวจสอบขั้นตอนกับทนายความ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3091/2524 (1981)
มาตรา ๑๗๔ เป็นเรื่องการทิ้งฟ้อง มิใช่การทิ้งคำร้องขอถอนฟ้อง กรณีเรื่องถอนฟ้องมีบัญญัติไว้ในมาตรา ๑๗๕ จึงไม่มีกฎหมายสนับสนุนข้ออ้างที่ว่า เมื่อโจทก์มิได้นำส่งสำเนาคำร้องขอถอนฟ้องให้จำเลยก่อนวันชี้สองสถานแล้ว เป็นการทิ้งคำร้องขอถอนฟ้อง
จำเลยอ้างว่าเมื่อโจทก์มิได้นำส่งสำเนาคำร้องขอถอนฟ้องให้จำเลยก่อนวันชี้สองสถาน ย่อมเป็นการทิ้งคำร้องขอถอนฟ้อง แสดงว่าโจทก์ไม่ประสงค์จะขอถอนฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา ๑๗๔ เป็นเรื่องการทิ้งฟ้อง มิใช่ทิ้งคำร้องขอถอนฟ้อง กรณีเรื่องถอนฟ้องมีบัญญัติไว้ในมาตรา ๑๗๕ ซึ่งโจทก์ก็ได้ยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องขอถอนฟ้อง และศาลชั้นต้นได้สั่งอนุญาตให้ถอนฟ้องโดยฟังคำคัดค้านของจำเลยแล้ว จึงชอบด้วยกฎหมาย ข้ออ้างของจำเลยไม่มีกฎหมายสนับสนุน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 627/2502 (1959)
การที่คู่ความมิได้ส่งสำเนาคำแถลงขออ้างพยานเพิ่มเติมให้อีกฝ่ายมิได้ทำให้พยานนั้นรับฟังไม่ได้ตามมาตรา 72 ในเมื่อการยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมเป็นไปตามและชอบด้วยมาตรา 88
จำเลยฎีกาว่า โจทก์ยื่นระบุอ้างพยานเพิ่มเติมโดยไม่ส่งสำเนาคำแถลงให้จำเลย ไม่ชอบด้วยมาตรา 72 รับฟังเป็นพยานไม่ได้ ศาลฎีกาเห็นว่าตามมาตรา 88 วรรคสองที่แก้ไขเพิ่มเติม บัญญัติเพียงให้ยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมก่อนเสร็จการสืบพยานของฝ่ายที่นำสืบก่อนเท่านั้น การระบุพยานเพิ่มเติมของโจทก์จึงไม่ขัดต่อกฎหมาย
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2524)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3091/2524 (1981)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 627/2502 (1959)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
จะส่งคำร้องให้คู่ความอีกฝ่ายอย่างไร
ตามมาตรา 72 คำร้องที่ยื่นภายในกำหนดเวลาให้ยื่นพร้อมสำเนาให้อีกฝ่ายรับไปโดยทางเจ้าพนักงานศาล ส่วนเอกสารอื่นส่งได้โดยส่งสำเนาเองแล้วยื่นใบรับ หรือให้เจ้าพนักงานศาลนำส่งโดยผู้ขอไปด้วยและเสียค่าธรรมเนียม
ถ้าไม่ส่งสำเนาคำร้องจะเกิดอะไรขึ้น
การไม่ส่งสำเนาที่ต้องส่ง เช่น คำร้องขอถอนฟ้อง อาจถูกอ้างว่าเป็นการทิ้งคำร้องนั้น การเก็บหลักฐานการส่งตามมาตรา 72 จะช่วยคุ้มครองท่านจากข้อโต้แย้งดังกล่าว
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 72 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 72. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-72/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 72 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-72/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-72/"><p>คำร้องและคำแถลงการณ์ซึ่งได้ยื่นต่อศาลภายในเวลาที่กฎหมายหรือศาลกำหนดไว้ หรือโดยข้อตกลงของคู่ความตามที่ศาลจดลงไว้ในรายงานนั้น ให้ผู้ยื่นคำร้องหรือคำแถลงการณ์นำต้นฉบับยื่นไว้ต่อศาลพร้อมด้วยสำเนาเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมารับไปโดยทางเจ้าพนักงานศาลบรรดาคำร้องอื่น ๆ ให้ยื่นต่อศาลพร้อมด้วยสำเนา เพื่อส่งให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง และถ้าศาลกำหนดให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่งสำเนาเช่นว่านั้น ก็ให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่งโดยให้คู่ความฝ่ายที่ยื่นคำร้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายบรรดาเอกสารอื่นๆ เช่น สำเนาคำแถลงการณ์หรือสำเนาพยานเอกสารนั้น ให้ส่งแก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยวิธีใดวิธีหนึ่งในสองวิธีดังต่อไปนี้ (๑) โดยคู่ความฝ่ายที่ต้องส่งนั้น ส่งสำเนาให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องเอง แล้วส่งใบรับต่อศาลพร้อมกับต้นฉบับนั้น ๆ ใบรับนั้นจะทำโดยวิธีลงไว้ในต้นฉบับว่าได้รับสำเนาแล้ว และลงลายมือชื่อผู้รับกับวัน เดือน ปีที่ได้รับก็ได้ หรือ (๒) โดยคู่ความฝ่ายที่ต้องส่งนั้นนำสำเนายื่นไว้ต่อศาลพร้อมกับต้นฉบับ แล้วขอให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้นำส่งให้แก่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งหรือคู่ความอื่น ๆ หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง ในกรณีเช่นนี้ ผู้ขอต้องไปกับเจ้าพนักงานศาลและเสียค่าธรรมเนียมในการส่งนั้นด้วย</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 72 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-72/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา