ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 97: การอ้างคู่ความอีกฝ่ายหรือตนเองเป็นพยาน
ตัวบทกฎหมาย
คู่ความฝ่ายหนึ่ง จะอ้างคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งเป็นพยานของตนหรือจะอ้างตนเองเป็นพยานก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
A party may call the other party as its own witness, or may call itself as a witness.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 97 ยืนยันสองเรื่องที่อาจถูกสงสัยได้ คือคู่ความอ้างคู่ความอีกฝ่ายให้เบิกความเป็นพยานของตนได้ และคู่ความอ้างตนเองเป็นพยานได้ สะท้อนลักษณะการค้นหาความจริงในคดีแพ่งไทย ที่ผู้มีความรู้เกี่ยวกับคดี รวมทั้งฝ่ายตรงข้าม เป็นแหล่งพิสูจน์ได้ เมื่อกฎหมายให้สิทธิไว้โดยชัดแจ้ง การใช้สิทธินี้จึงไม่เป็นการไม่สุจริตในตัวเอง และคู่ความที่ถูกอ้างเป็นพยานต้องเบิกความ ภายใต้เอกสิทธิ์ตามมาตรา 92 และหลักคุณสมบัติตามมาตรา 95 มาตรานี้มักถูกใช้เพื่อให้ฝ่ายตรงข้ามรับรองลายมือชื่อ การทำนิติกรรม หรือคำรับ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การอ้างคู่ความอีกฝ่ายเป็นพยานอาจเป็นกลยุทธ์ที่ทรงพลังเพื่อยึดคำรับ รับรองลายมือชื่อ หรือเปิดข้อขัดแย้ง และมาตรา 97 ทำให้ชัดว่าไม่เป็นการไม่สุจริต ควรวางคำถามให้รัดกุม เพราะพยานที่เป็นปฏิปักษ์จะไม่ช่วยเหลือเอง และพึงจำว่าฝ่ายตรงข้ามยังยกเอกสิทธิ์ตามมาตรา 92 ได้ การตัดสินใจว่าจะเบิกความเองหรือไม่ก็เป็นเรื่องกลยุทธ์เช่นกัน ควรปรึกษาก่อนสืบพยานว่าใครควรขึ้นเบิกความ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6798/2544 (2001)
มาตรา 97 ให้คู่ความอ้างคู่ความอีกฝ่ายเป็นพยานของตนได้ การกระทำเช่นนั้นจึงไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และการเบิกความในเรื่องที่อยู่ในคำฟ้องไม่เป็นการนำสืบนอกฟ้อง
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการที่โจทก์อ้างจำเลยเป็นพยานของตนชอบด้วยมาตรา 97 และไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ทั้งคำเบิกความเรื่องเช็คไม่เป็นการนำสืบนอกเหนือคำฟ้อง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2509 ถึง 2544)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 301/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6798/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1169/2509 (1966)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อ้างคู่ความอีกฝ่ายเป็นพยานของเราได้หรือไม่
ได้ มาตรา 97 ให้คู่ความอ้างคู่ความอีกฝ่ายเป็นพยานของตนได้โดยชัดแจ้ง และการใช้สิทธินี้ไม่เป็นการไม่สุจริต
อ้างตนเองเป็นพยานในคดีของตนได้หรือไม่
ได้ มาตรา 97 ให้คู่ความอ้างตนเองเป็นพยานและเบิกความเพื่อฝ่ายตนได้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 97 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 97. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-97/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 97 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-97/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-97/"><p>คู่ความฝ่ายหนึ่ง จะอ้างคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งเป็นพยานของตนหรือจะอ้างตนเองเป็นพยานก็ได้</p><footer>Civil Procedure Code, s. 97 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-97/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา