ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 183: คำพิพากษาเป็นหนังสือลงลายมือชื่อและความเห็นแย้ง
ตัวบทกฎหมาย
คำพิพากษา หรือคำสั่งหรือความเห็นแย้งต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณา ผู้พิพากษาใดที่นั่งพิจารณา ถ้าไม่เห็นพ้องด้วย มีอำนาจทำความเห็นแย้ง คำแย้งนี้ให้รวมเข้าสำนวนไว้
คำแปลภาษาอังกฤษ
คำพิพากษา หรือคำสั่งหรือความเห็นแย้งต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณา ผู้พิพากษาใดที่นั่งพิจารณา ถ้าไม่เห็นพ้องด้วย มีอำนาจทำความเห็นแย้ง คำแย้งนี้ให้รวมเข้าสำนวนไว้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 183 กำหนดแบบของคำวินิจฉัยในลักษณะ 3 คำพิพากษาและคำสั่ง คือ ต้องทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้พิพากษาที่นั่งพิจารณาจริง และรักษาสิทธิของผู้พิพากษาเสียงข้างน้อยในการบันทึกความเห็นแย้งไว้ในสำนวน ศาลฎีกาวางแนวว่าผู้ใดถือเป็นผู้นั่งพิจารณา โดยเห็นว่าผู้พิพากษาที่อยู่เมื่อคดีเสร็จการพิจารณาและหมดพยานย่อมพิพากษาได้ และองค์คณะศาลอุทธรณ์อาจนัดใหม่เพื่อตัดสินได้โดยไม่ขัดต่อมาตรานี้ ทั้งนี้กฎเรื่องเลื่อนการอ่านเมื่อจำเลยไม่มาปัจจุบันอยู่ในมาตรา 182 คำพิพากษาเก่าที่อ้างมาตรา 183 วรรค 3 เป็นบทก่อนการแก้ไข
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
นี่เป็นแบบพิธีที่มีผลจริง คำพิพากษาต้องลงลายมือชื่อผู้พิพากษาที่พิจารณาคดี ความบกพร่องเรื่ององค์คณะหรือการลงชื่ออาจเป็นเหตุอุทธรณ์ได้ หากท่านติดตามคดี พึงจำว่าคำพิพากษาที่เป็นหนังสือคือหลักฐานที่ใช้อ้างอิงได้ จึงควรขอคัดสำเนารับรองไว้ใช้ในการอุทธรณ์ บังคับคดี หรือใช้ต่างประเทศ ความเห็นแย้งแม้ไม่ใช่คำวินิจฉัย ก็รวมไว้ในสำนวนและอาจเกี่ยวข้องในชั้นอุทธรณ์ต่อไป คดีสำคัญควรให้ทนายตรวจทั้งแบบและเนื้อหาก่อนตัดสินใจอุทธรณ์
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1296/2539 (1996)
ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นที่ได้นั่งพิจารณาเมื่อคดีเสร็จการพิจารณาและจำเลยแถลงหมดพยาน ถือเป็นผู้นั่งพิจารณาคดี ชอบที่จะพิพากษาคดีได้ตามมาตรา 183
มีปัญหาว่าผู้พิพากษาที่ทำคำพิพากษาได้นั่งพิจารณาคดีโดยชอบหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าผู้พิพากษาที่อยู่เมื่อคดีเสร็จการพิจารณาและจำเลยแถลงหมดพยาน ถือเป็นผู้นั่งพิจารณาคดี จึงชอบที่จะพิพากษาคดีในศาลชั้นต้นได้ตามมาตรา 183
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1622/2506 (1963)
ศาลอุทธรณ์อาจนัดฟังคำแถลงการณ์ใหม่เพื่อแก้ข้อขัดข้องในการดำเนินกระบวนพิจารณาได้ เมื่อนัดใหม่แล้วคู่ความมิได้แถลง องค์คณะผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์คณะใหม่ก็ชอบที่จะปรึกษาและตัดสินคดีได้ ไม่ขัดต่อมาตรา 183
หลังผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์คณะหนึ่งได้นั่งฟังคำแถลงการณ์แล้ว ศาลอุทธรณ์นัดฟังใหม่เพื่อแก้ข้อขัดข้อง แต่คู่ความมิได้แถลง ศาลฎีกาเห็นว่าผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์คณะใหม่ชอบที่จะปรึกษาและตัดสินคดีได้ ไม่ขัดต่อมาตรา 183
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2539)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1296/2539 (1996)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3127/2516 (1973)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1622/2506 (1963)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คำพิพากษาคดีอาญาต้องเป็นหนังสือหรือไม่
ต้อง มาตรา 183 กำหนดให้คำพิพากษา คำสั่ง หรือความเห็นแย้ง ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้พิพากษาที่นั่งพิจารณา
ผู้พิพากษาที่ไม่เห็นด้วยบันทึกความเห็นไว้ได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 183 ผู้พิพากษาที่นั่งพิจารณาแต่ไม่เห็นพ้องด้วยอาจทำความเห็นแย้ง ซึ่งรวมเข้าสำนวนไว้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 183 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 183. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-183/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 183 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-183/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-183/"><p>คำพิพากษา หรือคำสั่งหรือความเห็นแย้งต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณา ผู้พิพากษาใดที่นั่งพิจารณา ถ้าไม่เห็นพ้องด้วย มีอำนาจทำความเห็นแย้ง คำแย้งนี้ให้รวมเข้าสำนวนไว้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 183 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-183/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา