ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 21: การชี้ขาดพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีที่ไม่แน่ว่าพนักงานสอบสวนคนใดในจังหวัดเดียวกันควรเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ ให้ข้าหลวงประจำจังหวัดนั้นมีอำนาจชี้ขาด แต่ในจังหวัดพระนครและธนบุรี ให้ผู้บังคับบัญชาของพนักงานสอบสวนซึ่งมีตำแหน่งตั้งแต่รองอธิบดีกรมตำรวจขึ้นไปเป็นผู้ชี้ขาดในกรณีที่ไม่แน่ว่าพนักงานสอบสวนคนใดในระหว่างหลายจังหวัด ควรเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ ให้อธิบดีกรมอัยการหรือผู้ทำการแทนเป็นผู้ชี้ขาดการรอคำชี้ขาดนั้น ไม่เป็นเหตุให้งดการสอบสวน
คำแปลภาษาอังกฤษ
In the case where it is uncertain which inquiry official in the same province should be the responsible inquiry official, the provincial governor of that province shall have the power to decide; but for Phra Nakhon Province and Thon Buri Province, the superior of the inquiry officials holding a position from Deputy Director-General of the Police Department and above shall be the person to decide. In the case where it is uncertain which inquiry official among several provinces should be the responsible inquiry official, the Director-General of the Public Prosecution Department or the person acting in that capacity shall be the person to decide. Awaiting the decision shall not be a ground for suspending the inquiry.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 21 เป็นบทชี้ขาดที่มาตรา 18 ถึง 20 ต้องการ กล่าวคือ เมื่อจุดเกาะเกี่ยวทำให้ไม่แน่จริง ๆ ว่าพนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบ ก็ต้องมีผู้ชี้ขาด ภายในจังหวัดเดียวผู้ชี้ขาดคือผู้ว่าราชการจังหวัด โดยมีหลักพิเศษกำหนดผู้บังคับบัญชาชั้นสูงของตำรวจสำหรับเขตพระนครและธนบุรีในอดีต หากความไม่แน่นั้นคาบเกี่ยวหลายจังหวัด ให้อธิบดีกรมอัยการหรือผู้ทำการแทนเป็นผู้ชี้ขาด มาตรานี้ยังคุ้มครองกรอบเวลาโดยกำหนดว่าการรอคำชี้ขาดไม่เป็นเหตุให้งดการสอบสวน ตำแหน่งต่าง ๆ สะท้อนโครงสร้างการบริหารในยุคก่อน ควรอ่านประกอบกับโครงสร้างปัจจุบันของตำรวจและอัยการ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คุณค่าในทางปฏิบัติของมาตรา 21 คือ ข้อสงสัยเรื่องเขตอำนาจจะไม่ทำให้การสอบสวนหยุดชะงักหรือทำให้จำเลยหลุดคดีโดยอัตโนมัติ ผู้ชี้ขาดที่กำหนดไว้จะวินิจฉัยว่าผู้ใดรับผิดชอบขณะที่การสอบสวนดำเนินต่อไป สำหรับจำเลย ประเด็นนี้แคบกว่าที่เห็น เพราะมาตรานี้แก้เฉพาะความไม่แน่ระหว่างพนักงานสอบสวน มิได้เยียวยากรณีที่เจ้าพนักงานกระทำโดยไม่มีเขตอำนาจเลยตามมาตรา 18 ถึง 20 หากท่านเห็นว่าเรื่องเขตอำนาจถูกจัดการผิดพลาด ทนายความไทยที่มีใบอนุญาตช่วยชี้ได้ว่าเป็นเพียงการชี้ขาดตามมาตรา 21 หรือเป็นการไม่มีอำนาจที่ทำให้คดีเสียไป
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2479 ถึง 2553)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2134/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7390-7391/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1836/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1212/2479 (1936)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1259/2542 (1999)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
เมื่อไม่แน่ว่าพนักงานสอบสวนคนใดรับผิดชอบ ใครเป็นผู้ชี้ขาด
ตามมาตรา 21 ภายในจังหวัดเดียวผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ชี้ขาด ผู้บังคับบัญชาชั้นสูงของตำรวจชี้ขาดในเขตพระนครและธนบุรีเดิม และเมื่อเป็นเรื่องระหว่างหลายจังหวัด อธิบดีกรมอัยการเป็นผู้ชี้ขาด
ระหว่างรอคำชี้ขาดตามมาตรา 21 การสอบสวนต้องหยุดหรือไม่
ไม่ มาตรา 21 กำหนดชัดเจนว่าการรอคำชี้ขาดไม่เป็นเหตุให้งดการสอบสวน การสอบสวนจึงดำเนินต่อไปในระหว่างนั้น
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 21 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 21. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-21/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 21 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-21/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-21/"><p>ในกรณีที่ไม่แน่ว่าพนักงานสอบสวนคนใดในจังหวัดเดียวกันควรเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ ให้ข้าหลวงประจำจังหวัดนั้นมีอำนาจชี้ขาด แต่ในจังหวัดพระนครและธนบุรี ให้ผู้บังคับบัญชาของพนักงานสอบสวนซึ่งมีตำแหน่งตั้งแต่รองอธิบดีกรมตำรวจขึ้นไปเป็นผู้ชี้ขาดในกรณีที่ไม่แน่ว่าพนักงานสอบสวนคนใดในระหว่างหลายจังหวัด ควรเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ ให้อธิบดีกรมอัยการหรือผู้ทำการแทนเป็นผู้ชี้ขาดการรอคำชี้ขาดนั้น ไม่เป็นเหตุให้งดการสอบสวน</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 21 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-21/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา