ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 230: การเดินเผชิญสืบและการส่งประเด็น
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อคู่ความที่เกี่ยวข้องร้องขอหรือเมื่อศาลเห็นเป็นการสมควร ศาลอาจเดินเผชิญสืบพยานหลักฐาน หรือเมื่อมีเหตุจำเป็นไม่สามารถนำพยานหลักฐานมาสืบที่ศาลนั้น และการสืบพยานหลักฐานโดยวิธีอื่นไม่สามารถกระทำได้ ศาลมีอำนาจส่งประเด็นให้ศาลอื่นสืบพยานหลักฐานแทนให้ศาลที่รับประเด็นมีอำนาจและหน้าที่ดังศาลเดิม รวมทั้งมีอำนาจส่งประเด็นต่อไปยังศาลอื่นได้ภายใต้บังคับมาตรา ๑๗๒ และมาตรา ๑๗๒ ทวิ
ให้ส่งสำนวนหรือสำเนาฟ้อง
สำเนาคำให้การและเอกสารหรือของกลางเท่าที่จำเป็นให้แก่ศาลที่รับประเด็นเพื่อสืบพยานหลักฐาน
หากจำเลยต้องขังอยู่ในระหว่างพิจารณาให้ผู้คุมขังส่งตัวจำเลยไปยังศาลที่รับประเด็น
แต่ถ้าจำเลยในกรณีตามมาตรา ๑๗๒ ทวิ ไม่ติดใจไปฟังการพิจารณาจะยื่นคำถามพยานหรือคำแถลงขอให้ตรวจพยานหลักฐานก็ได้
ให้ศาลสืบพยานหลักฐานไปตามนั้นเมื่อสืบพยานหลักฐานตามที่ได้รับมอบหมายเสร็จสิ้นแล้ว ให้ส่งถ้อยคำสำนวนพร้อมทั้งเอกสารหรือของกลางคืนศาลเดิม
คำแปลภาษาอังกฤษ
When a concerned party so requests, or when the court considers it appropriate, the court may proceed to view and take evidence on site; or, where there is a necessity such that the evidence cannot be taken at that court and taking the evidence by other means cannot be done, the court has the power to issue a commission to another court to take the evidence on its behalf. The court receiving the commission shall have the powers and duties of the original court, including the power to send the commission on to another court. Subject to Section 172 and Section 172 bis, the file, or copies of the charge, copies of the plea, and documents or material exhibits as far as necessary, shall be sent to the court receiving the commission for taking the evidence. If the defendant is detained during the trial, the custodian shall deliver the defendant to the court receiving the commission; but if a defendant in the case under Section 172 bis does not wish to attend the hearing, he may submit questions for the witness or a statement requesting examination of the evidence, and the court shall take the evidence accordingly. When the evidence-taking as assigned is completed, the record together with the documents or material exhibits shall be returned to the original court.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 230 กำหนดสองวิธีสืบพยานนอกที่ตั้งศาลที่พิจารณา คือ การเดินเผชิญสืบ และการส่งประเด็นให้ศาลอื่น การส่งประเด็นเป็นทางเลือกสุดท้าย ใช้ได้เฉพาะเมื่อไม่อาจสืบที่ศาลที่พิจารณาและวิธีอื่น เช่น การประชุมทางจอภาพตามมาตรา 230/1 ทำไม่ได้ ศาลที่รับประเด็นมีอำนาจเช่นศาลเดิม ภายใต้มาตรา 172 และ 172 ทวิ เรื่องการพิจารณาต่อหน้าจำเลย จำเลยที่ถูกขังจะถูกส่งตัวไป เว้นแต่จำเลยตามมาตรา 172 ทวิ สละสิทธิและยื่นคำถามเป็นหนังสือ อยู่ในภาค 5 หมวดหลักทั่วไป และเสริมมาตรา 229
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้สำคัญเมื่อพยานหรือวัตถุพยานสำคัญอยู่ต่างจังหวัดและนำมาศาลที่พิจารณาไม่ได้ ข้อควรทราบคือประเด็นที่ส่งไปมีขอบเขตจำกัด ศาลที่รับประเด็นทำได้เพียงการสืบพยานที่ได้รับมอบหมาย อำนาจไม่เกินขอบเขตนั้น จำเลยที่ถูกขังมีสิทธิถูกส่งตัวไปยังศาลที่รับประเด็น และจำเลยตามมาตรา 172 ทวิ ที่ไม่ไปฟังก็ยังยื่นคำถามพยานได้ หากพยานอยู่ไกล ควรหารือทนายว่าจะใช้การเดินเผชิญสืบ การส่งประเด็น หรือการเบิกความผ่านจอภาพตามมาตรา 230/1 ดีกว่ากัน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3420/2538 (1995)
ศาลที่รับประเด็นตามมาตรา 230 มีอำนาจและหน้าที่ดังศาลเดิมเฉพาะในขอบเขตการสืบพยานที่ได้รับมอบหมายเท่านั้น ไม่รวมถึงอำนาจอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามมาตรา 221
ศาลวินิจฉัยว่าแม้มาตรา 230 ให้ศาลที่รับประเด็นมีอำนาจดังศาลเดิม แต่จำกัดอยู่เพียงการสืบพยานที่ได้รับมอบหมายให้ลุล่วง มิได้รวมถึงอำนาจตามมาตรา 221 ของผู้พิพากษาศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ในการอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 574/2487 (1944)
มาตรา 230 ครอบคลุมทั้งการส่งประเด็นและการเดินเผชิญสืบ เมื่อจำเลยไม่ไปฟังการเผชิญสืบและไม่คัดค้านตอนศาลอ่านให้ฟัง กระบวนพิจารณาย่อมไม่เสียไป
ศาลวินิจฉัยว่ามาตรา 230 มิได้บัญญัติเฉพาะการส่งประเด็น แต่รวมถึงการเดินเผชิญสืบด้วย จำเลยจะไปฟังการเผชิญสืบหรือไม่ก็ได้ เมื่อศาลอ่านให้ฟังแล้วจำเลยไม่คัดค้าน กระบวนพิจารณาจึงไม่เสียไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 623/2491 (1948)
เมื่อส่งประเด็นไปสืบพยานโจทก์ตามมาตรา 230 จำเลยหรือทนายจำเลยจะตามประเด็นไป จะส่งคำถามไป หรือจะไม่ตามและไม่ส่งคำถามก็ได้ กฎหมายไม่บังคับเด็ดขาด
ศาลวินิจฉัยว่าเมื่อส่งประเด็นไปสืบพยานโจทก์ จำเลยและทนายจะตามประเด็น ส่งคำถาม หรือไม่ทำทั้งสองอย่างก็ได้ เมื่อทนายจำเลยไม่คัดค้านตอนศาลอ่านให้ฟัง ข้ออ้างภายหลังเรื่องไม่แจ้งวันนัดจึงฟังไม่ขึ้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 4 คดี (พ.ศ. 2487 ถึง 2538)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3420/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 623/2491 (1948)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 574/2487 (1944)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 377-378/2516 (1973)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
การส่งประเด็นคืออะไร
ตามมาตรา 230 เมื่อไม่อาจสืบพยานที่ศาลที่พิจารณาและวิธีอื่นทำไม่ได้ ศาลอาจส่งประเด็นให้ศาลอื่นสืบพยานแทน โดยศาลที่รับประเด็นมีอำนาจเช่นศาลเดิมและส่งถ้อยคำสำนวนคืน
จำเลยที่ถูกขังจะถูกส่งตัวไปศาลที่รับประเด็นหรือไม่
ใช่ หากจำเลยถูกขังระหว่างพิจารณา ผู้คุมขังต้องส่งตัวจำเลยไปยังศาลที่รับประเด็น เว้นแต่จำเลยตามมาตรา 172 ทวิ ไม่ติดใจไปฟังและยื่นคำถามเป็นหนังสือแทน
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 230 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 230. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-230/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 230 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-230/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-230/"><p>เมื่อคู่ความที่เกี่ยวข้องร้องขอหรือเมื่อศาลเห็นเป็นการสมควร ศาลอาจเดินเผชิญสืบพยานหลักฐาน หรือเมื่อมีเหตุจำเป็นไม่สามารถนำพยานหลักฐานมาสืบที่ศาลนั้น และการสืบพยานหลักฐานโดยวิธีอื่นไม่สามารถกระทำได้ ศาลมีอำนาจส่งประเด็นให้ศาลอื่นสืบพยานหลักฐานแทนให้ศาลที่รับประเด็นมีอำนาจและหน้าที่ดังศาลเดิม รวมทั้งมีอำนาจส่งประเด็นต่อไปยังศาลอื่นได้ภายใต้บังคับมาตรา ๑๗๒ และมาตรา ๑๗๒ ทวิ ให้ส่งสำนวนหรือสำเนาฟ้อง สำเนาคำให้การและเอกสารหรือของกลางเท่าที่จำเป็นให้แก่ศาลที่รับประเด็นเพื่อสืบพยานหลักฐาน หากจำเลยต้องขังอยู่ในระหว่างพิจารณาให้ผู้คุมขังส่งตัวจำเลยไปยังศาลที่รับประเด็น แต่ถ้าจำเลยในกรณีตามมาตรา ๑๗๒ ทวิ ไม่ติดใจไปฟังการพิจารณาจะยื่นคำถามพยานหรือคำแถลงขอให้ตรวจพยานหลักฐานก็ได้ ให้ศาลสืบพยานหลักฐานไปตามนั้นเมื่อสืบพยานหลักฐานตามที่ได้รับมอบหมายเสร็จสิ้นแล้ว ให้ส่งถ้อยคำสำนวนพร้อมทั้งเอกสารหรือของกลางคืนศาลเดิม</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 230 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-230/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา