Half-Siblings as Statutory Heirs พี่น้องต่างมารดาเป็นทายาทโดยธรรม
⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ
A person is a statutory heir as a brother or sister of the same father under Section 1629 (4) as a matter of fact, whether or not either of them is the father's legitimate child. The section does not say otherwise, and requiring legitimacy would confine the class to children born after an earlier marriage had ended, which is narrower than the words and is not their purpose; unlike the relationship of parent and child, being siblings creates no rights and duties between them under the Code from which legitimacy could be implied. Where such an heir exists and there is no heir of a higher class, he takes the estate, and by Section 1630 an heir of a nearer class excludes an heir of a remoter class entirely. A person claiming by representation in a remoter class therefore has no interest in the estate and no standing to oppose the nearer heir's application to administer it.
การเป็นทายาทโดยธรรมในฐานะพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามมาตรา 1629 (4) ต้องถือตามความเป็นจริง ไม่ว่าผู้ใดจะเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของบิดาหรือไม่ เพราะกฎหมายมิได้กำหนดไว้เช่นนั้น และการตีความว่าต้องเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายจะทำให้บทบัญญัติแคบเกินกว่าตัวอักษรและมิใช่ความมุ่งหมายของกฎหมาย ทั้งการเป็นพี่น้องด้วยกันก็ไม่มีบทบัญญัติให้เกิดสิทธิหน้าที่ต่อกันเหมือนบิดากับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อมีทายาทเช่นว่านั้นและไม่มีทายาทโดยธรรมลำดับที่สูงกว่า ทายาทนั้นย่อมมีสิทธิในทรัพย์มรดก และตามมาตรา 1630 ทายาทโดยธรรมในลำดับใกล้ย่อมตัดทายาทในลำดับถัดลงไปไม่ให้มีสิทธิในทรัพย์มรดกเลย ผู้ที่เข้ารับมรดกแทนที่ในลำดับถัดลงไปจึงไม่มีส่วนได้เสียและไม่มีสิทธิยื่นคำร้องคัดค้านการขอเป็นผู้จัดการมรดกของทายาทลำดับใกล้
Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร
Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)
A person is a statutory heir as a brother or sister of the same father under Section 1629 (4) as a matter of fact, whether or not either of them is the father's legitimate child. The section does not say otherwise, and requiring legitimacy would confine the class to children born after an earlier marriage had ended, which is narrower than the words and is not their purpose; unlike the relationship of parent and child, being siblings creates no rights and duties between them under the Code from which legitimacy could be implied. Where such an heir exists and there is no heir of a higher class, he takes the estate, and by Section 1630 an heir of a nearer class excludes an heir of a remoter class entirely. A person claiming by representation in a remoter class therefore has no interest in the estate and no standing to oppose the nearer heir's application to administer it.
การเป็นทายาทโดยธรรมในฐานะพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามมาตรา 1629 (4) ต้องถือตามความเป็นจริง ไม่ว่าผู้ใดจะเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของบิดาหรือไม่ เพราะกฎหมายมิได้กำหนดไว้เช่นนั้น และการตีความว่าต้องเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายจะทำให้บทบัญญัติแคบเกินกว่าตัวอักษรและมิใช่ความมุ่งหมายของกฎหมาย ทั้งการเป็นพี่น้องด้วยกันก็ไม่มีบทบัญญัติให้เกิดสิทธิหน้าที่ต่อกันเหมือนบิดากับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อมีทายาทเช่นว่านั้นและไม่มีทายาทโดยธรรมลำดับที่สูงกว่า ทายาทนั้นย่อมมีสิทธิในทรัพย์มรดก และตามมาตรา 1630 ทายาทโดยธรรมในลำดับใกล้ย่อมตัดทายาทในลำดับถัดลงไปไม่ให้มีสิทธิในทรัพย์มรดกเลย ผู้ที่เข้ารับมรดกแทนที่ในลำดับถัดลงไปจึงไม่มีส่วนได้เสียและไม่มีสิทธิยื่นคำร้องคัดค้านการขอเป็นผู้จัดการมรดกของทายาทลำดับใกล้
English Summary คำพิพากษาฉบับเต็ม
The following is an English-language summary of Supreme Court Decision No. 2742/2545, not a translation of the full judgment. The authoritative text is the Thai judgment, which this page carries in full: switch this page to Thai to read it. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2742/2545 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th
Year: 2002 (B.E. 2545)
Relevant Code Sections: CCC, Section(s) 1629, 1630
SUMMARY
The petitioner and the deceased had the same father but different mothers, and neither was the father's legitimate child. The petitioner applied to be appointed administrator of the estate; a cousin objected, saying that half-siblings under Section 1629 (4) must be legitimate children of the common father, and that he himself was entitled by representation of the deceased's uncle under Section 1629 (6). The Supreme Court rejected that reading. Section 1629 (4) does not require legitimacy, and reading it in would confine half-siblings to the case where an earlier marriage had already ended. Brotherhood is taken as a matter of fact. The petitioner was therefore a statutory heir, and since there was no heir of a higher class, he took the estate. The consequence for the objector is the operative one: under Section 1630 an heir of a nearer class excludes one of a remoter class altogether, so he had no interest in the estate and no standing to object at all. His further appeal failed.
COURT'S HOLDING
A person is a statutory heir as a brother or sister of the same father under Section 1629 (4) as a matter of fact, whether or not either of them is the father's legitimate child. The section does not say otherwise, and requiring legitimacy would confine the class to children born after an earlier marriage had ended, which is narrower than the words and is not their purpose; unlike the relationship of parent and child, being siblings creates no rights and duties between them under the Code from which legitimacy could be implied. Where such an heir exists and there is no heir of a higher class, he takes the estate, and by Section 1630 an heir of a nearer class excludes an heir of a remoter class entirely. A person claiming by representation in a remoter class therefore has no interest in the estate and no standing to oppose the nearer heir's application to administer it.
---
Note: This is an English-language summary of the Thai original judgment.
For the authoritative Thai text, please refer to the Thai version above
or visit deka.supremecourt.or.th.
ผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นน้องร่วมบิดาเดียวกันกับนายคำ กันใหม่ ซึ่งถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2543 โดยมารดาผู้ตายและมารดาผู้ร้องกับบิดาผู้ตายและผู้ร้องได้ถึงแก่ความตายไปก่อนแล้ว ขณะถึงแก่ความตาย ผู้ตายยังเป็นโสด มีทรัพย์มรดกเป็นที่ดิน 2 แปลง กับเงินฝากในธนาคาร ผู้ตายมิได้ทำพินัยกรรมและมิได้ตั้งผู้จัดการมรดกไว้และมีเหตุขัดข้องในการจัดการมรดก ขอให้ศาลตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย
ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้ตายกับผู้ร้องเป็นพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันไม่ชอบด้วยกฎหมาย ผู้ร้องจึงไม่ใช่ทายาทโดยธรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1629(4) และไม่ใช่ผู้มีส่วนได้เสียที่จะร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายผู้คัดค้านเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายใจ๋ แก้วศรี ลุงผู้ตายซึ่งถึงแก่ความตายไปก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านมีสิทธิเข้ารับมรดกแทนที่ ในฐานะทายาทโดยธรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(6) และมีส่วนได้เสียในทรัพย์มรดกของผู้ตาย ขอให้ยกคำร้องและตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย
ในวันนัดไต่สวนพยานผู้ร้องนัดแรก ศาลชั้นต้นเห็นว่า พี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(4) ถือตามสถานภาพตามความเป็นจริงหาได้คำนึงถึงว่าจะต้องเกิดจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายไม่ เมื่อผู้ตายและผู้ร้องเป็นพี่น้องร่วมบิดาเดียวกัน ผู้ร้องจึงอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรมลำดับที่ 4 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(4) ผู้คัดค้านเป็นทายาทโดยธรรมลำดับ6 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(6) จึงอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรมลำดับหลังถัดลงไปจากผู้ร้อง จึงไม่ใช่ทายาทผู้มีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตายไม่อาจยื่นคำร้องคัดค้านเพื่อขอตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1630 ได้ จึงมีคำสั่งยกคำคัดค้าน แล้วศาลชั้นต้นไต่สวนสืบพยานผู้ร้องและมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย
ผู้คัดค้านอุทธรณ์คำสั่ง
ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายืน
ผู้คัดค้านฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของผู้คัดค้านเพียงข้อกฎหมายประการเดียวว่า ผู้ร้องเป็นผู้มีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตายหรือไม่ โดยผู้คัดค้านฎีกาว่าผู้ร้องกับผู้ตายเป็นบุตรไม่ชอบด้วยกฎหมายของนายทา กันใหม่ จึงไม่ใช่พี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(4) ผู้ร้องไม่มีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตาย จึงไม่มีสิทธิร้องขอจัดการทรัพย์มรดกของผู้ตายนั้นศาลฎีกาเห็นว่า การเป็นทายาทโดยธรรมในฐานะพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(4) นั้น นอกจากกฎหมายมิได้บัญญัติว่าพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันจะต้องเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของบิดาเดียวกันแล้ว หากจะตีความบทกฎหมายดังกล่าวว่า พี่น้องร่วมบิดาเดียวกันจะต้องเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของบิดาเดียวกันดังที่ผู้คัดค้านฎีกาแล้ว ผลก็จะกลายเป็นว่าพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันจะมีได้ก็แต่เฉพาะเมื่อการสมรสระหว่างบิดากับมารดาคนก่อนสิ้นสุดลงแล้วเท่านั้นการตีความเช่นนี้เห็นได้ชัดว่าจะทำให้การบังคับใช้บทกฎหมายดังกล่าวแคบเกินกว่าบทบัญญัติตามตัวอักษรของกฎหมาย และมิใช่ความมุ่งหมายของบทบัญญัติที่บัญญัติให้ทายาทโดยธรรมซึ่งอยู่ในฐานะเป็นญาติสนิทที่ใกล้ชิดที่สุดอยู่ในลำดับมีสิทธิรับมรดกก่อนหลังและตัดญาติห่างซึ่งอยู่ในลำดับถัดลงไปให้ไม่มีสิทธิในมรดกของผู้ตาย ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1630 การเป็นทายาทโดยธรรมในฐานะพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามบทกฎหมายดังกล่าว จึงต้องถือความเป็นพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันตามความเป็นจริง เมื่อผู้ร้องเกิดจากนางหนึ้ง กันใหม่ มารดา ผู้ตายเกิดจากนางทา แก้วศรี มารดา โดยมีนายทา กันใหม่ เป็นบิดาเดียวกัน แม้ผู้ร้องกับผู้ตายเป็นบุตรที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ของนายทา บิดา ก็ถือได้ว่าผู้ร้องกับผู้ตายเป็นพี่น้องร่วมบิดาเดียวกัน ผู้ร้องจึงอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1629(4) เมื่อผู้ตายไม่มีทายาทโดยธรรมในลำดับอื่นที่สูงกว่าผู้ร้อง ผู้ร้องจึงเป็นผู้มีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตาย ผู้คัดค้านเข้ารับมรดกแทนที่บิดาซึ่งเป็นลุงผู้ตายและถือว่าเป็นทายาทโดยธรรมที่อยู่ในลำดับถัดลงไปไม่มีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตายเลยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1630 จึงไม่มีส่วนได้เสียที่จะยื่นคำร้องคัดค้านการที่ผู้ร้องขอจัดการทรัพย์มรดกของผู้ตายได้ คำพิพากษาของศาลฎีกาที่ผู้คัดค้านยกขึ้นอ้างมาในฎีกาเพื่อนำมาเทียบเคียงนั้น ศาลฎีกาในคดีดังกล่าววินิจฉัยว่าโจทก์มิใช่บิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของบุตรไม่มีสิทธิรับมรดกของบุตรผู้ตาย จึงเป็นคนละอย่างต่างกับคดีนี้ และศาลฎีกาเห็นพ้องกับข้อวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ภาค 5 กล่าวคือ การเป็นบิดากับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายนั้นย่อมก่อให้เกิดสิทธิหน้าที่ในระหว่างบิดากับบุตรตามกฎหมาย การตีความให้สิทธิแก่บิดาในอันที่จะมีสิทธิในมรดกของบุตรผู้ตาย ซึ่งต้องแปลว่าจะต้องเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของบุตรเท่านั้น ย่อมสอดคล้องรองรับกับสิทธิหน้าที่ระหว่างบิดากับบุตรที่มีอยู่ตามกฎหมาย แต่การเป็นพี่น้องด้วยกันหาได้มีบทกฎหมายบัญญัติให้เกิดสิทธิหน้าที่ต่อกันไม่ จึงไม่สามารถนำมาเป็นเหตุผลเทียบเคียงกับคดีนี้ได้ ที่ศาลล่างทั้งสองมีคำสั่งและคำพิพากษาต้องตามกันมานั้นชอบแล้ว ฎีกาของผู้คัดค้านฟังไม่ขึ้น"
พิพากษายืน
Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง
Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย
Can a half brother who was never legitimated inherit in Thailand? พี่น้องร่วมบิดาเดียวกันที่มิใช่บุตรชอบด้วยกฎหมายรับมรดกได้หรือไม่
Yes. Section 1629 (4) makes brothers and sisters of the same father statutory heirs and does not require either of them to be that father's legitimate child. The Supreme Court said in Decision 2742/2545 that reading legitimacy into it would confine the class to children born after an earlier marriage had ended, which is narrower than the words and is not their purpose, and that being siblings creates no rights and duties between them under the Code from which legitimacy could be implied. Brotherhood is taken as a matter of fact.
ได้ มาตรา 1629 (4) ให้พี่น้องร่วมบิดาเดียวกันเป็นทายาทโดยธรรม โดยมิได้กำหนดว่าจะต้องเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของบิดาเดียวกัน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการตีความเช่นนั้นจะทำให้บทบัญญัติแคบเกินกว่าตัวอักษรของกฎหมายและมิใช่ความมุ่งหมายของบทบัญญัติ ทั้งการเป็นพี่น้องด้วยกันก็ไม่มีบทบัญญัติให้เกิดสิทธิหน้าที่ต่อกันเหมือนบิดากับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย จึงต้องถือตามความเป็นจริง
Can a more distant relative oppose my application to administer an estate? ญาติในลำดับถัดลงไปยื่นคำร้องคัดค้านการขอเป็นผู้จัดการมรดกได้หรือไม่
Not where a nearer class of heir exists. Section 1630 gives an heir of a nearer class the estate and excludes an heir of a remoter class from it entirely. Here the objector claimed by representation of the deceased's uncle in class six, while the applicant was a half brother in class four, so the objector had no interest in the estate and no standing to oppose the application at all. His appeal failed and both courts below were affirmed.
ไม่ได้ หากมีทายาทในลำดับใกล้กว่าอยู่ มาตรา 1630 ให้ทายาทโดยธรรมในลำดับใกล้ตัดทายาทในลำดับถัดลงไปไม่ให้มีสิทธิในทรัพย์มรดกเลย คดีนี้ผู้คัดค้านเข้ารับมรดกแทนที่บิดาซึ่งเป็นลุงของผู้ตายอันเป็นลำดับที่หก ส่วนผู้ร้องเป็นพี่น้องร่วมบิดาเดียวกันอันเป็นลำดับที่สี่ ผู้คัดค้านจึงไม่มีส่วนได้เสียและไม่มีสิทธิยื่นคำร้องคัดค้าน ศาลฎีกาพิพากษายืน
📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline
Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.
Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.
ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ
ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต