ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 134: ห้ามปฏิเสธการตัดสินเพราะไม่มีกฎหมาย
ตัวบทกฎหมาย
ไม่ว่าในกรณีใด ๆ ห้ามมิให้ศาลที่รับฟ้องคดีไว้ ปฏิเสธไม่ยอมพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีโดยอ้างว่า ไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่จะใช้บังคับแก่คดี หรือว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่จะใช้บังคับนั้นเคลือบคลุมหรือไม่บริบูรณ์
คำแปลภาษาอังกฤษ
ไม่ว่าในกรณีใด ๆ ห้ามมิให้ศาลที่รับฟ้องคดีไว้ ปฏิเสธไม่ยอมพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีโดยอ้างว่า ไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่จะใช้บังคับแก่คดี หรือว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่จะใช้บังคับนั้นเคลือบคลุมหรือไม่บริบูรณ์
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 134 วางหลักว่าจะปฏิเสธความยุติธรรมเพราะช่องว่างหรือความคลุมเครือของกฎหมายไม่ได้ ศาลที่รับคดีไว้จะปฏิเสธไม่ทำคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยอ้างว่าไม่มีบทบัญญัติที่ใช้บังคับ หรือบทบัญญัติเคลือบคลุมหรือไม่บริบูรณ์ไม่ได้ เมื่ออ่านประกอบหลักที่ว่าคำฟ้องคดีแพ่งไม่จำต้องยกบทกฎหมาย จึงให้อำนาจและหน้าที่แก่ศาลในการค้นหาและปรับบทกฎหมายที่ถูกต้องแก่ข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความ แม้คู่ความจะอ้างบทผิดหรือเข้าใจนิติสัมพันธ์คลาดเคลื่อน แต่อำนาจนี้ต้องอยู่ในกรอบข้อเท็จจริงตามคำฟ้อง ศาลปรับบทกฎหมายใหม่ได้แต่ต้องไม่วินิจฉัยเกินหรือนอกคำฟ้อง อันเป็นขอบเขตตามมาตรา 142 มาตรานี้จึงประกอบมาตรา 142 และกรอบมาตรา 131 ถึง 133
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรา 134 เป็นหลักประกันแก่คู่ความ คุณจะไม่ถูกปฏิเสธเพียงเพราะเรื่องของคุณเป็นเรื่องใหม่หรือกฎหมายไม่ชัด และไม่จำต้องยกบทกฎหมายที่แน่นอนในคำฟ้องคดีแพ่ง สิ่งที่สำคัญกว่ามากคือการบรรยายข้อเท็จจริงและเหตุที่อีกฝ่ายต้องรับผิด เพราะศาลจะปรับบทกฎหมายที่ถูกต้องเอง แต่พึงระวังอย่าอาศัยข้อเท็จจริงนอกคำฟ้อง เพราะอำนาจปรับบทของศาลหยุดที่การไม่วินิจฉัยเกินคำฟ้อง ทนายช่วยให้ข้อเท็จจริงที่บรรยายรองรับทุกแนวข้อกฎหมายที่ศาลอาจปรับใช้ได้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4466/2551 (2008)
คำฟ้องคดีแพ่งไม่จำต้องยกบทกฎหมายขึ้นกล่าวอ้าง เพียงกล่าวอ้างข้อเท็จจริงและเหตุที่ต้องรับผิดก็พอ ศาลมีอำนาจตามมาตรา 134 ปรับบทกฎหมายที่ถูกต้องแก่ข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความ
ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์คดีแพ่งไม่จำต้องยกบทกฎหมาย เพียงกล่าวอ้างข้อเท็จจริงและเหตุที่ต้องรับผิดก็พอ ตามมาตรา 134 ศาลจึงนำพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่มาปรับแก่คดีที่ข้อเท็จจริงรองรับได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15668/2558 (2015)
เมื่อคู่ความเข้าใจลักษณะทางกฎหมายของสัญญาคลาดเคลื่อน ศาลอาจปรับบทกฎหมายที่ถูกต้องตามมาตรา 134 เช่น บทว่าด้วยสัญญาต่างตอบแทน โดยไม่เป็นการพิพากษาเกินคำฟ้องตามมาตรา 142
โจทก์เข้าใจว่าสัญญาเป็นสัญญาตัวแทน แต่ข้อเท็จจริงที่บรรยายฟ้องเป็นการร่วมกันประกอบการโดยต่างได้ประโยชน์ตอบแทน ศาลเห็นว่านำบทว่าด้วยสัญญาต่างตอบแทนมาปรับได้ตามมาตรา 134 โดยไม่เป็นการพิพากษาเกินคำฟ้องตามมาตรา 142
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4308/2565 (2022)
อำนาจของศาลตามมาตรา 134 ในการค้นหาและปรับบทกฎหมายที่ถูกต้อง จำกัดอยู่ในกรอบข้อเท็จจริงตามคำฟ้อง การปรับบทกฎหมายในลักษณะที่เกินหรือนอกคำฟ้องต้องห้ามตามมาตรา 142
ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าข้อตกลงเป็นสัญญาไม่มีชื่อ แล้วนำพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค มาตรา 7 มาปรับประกอบมาตรา 134 ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการเกินหรือนอกคำฟ้อง ต้องห้ามตามมาตรา 142 แต่เห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ว่าเอกสารเป็นสัญญาค้ำประกัน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2528 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15668/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4466/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3123/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4308/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2205/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลปฏิเสธไม่ตัดสินเพราะไม่มีกฎหมายชัดเจนได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 134 ห้ามศาลที่รับคดีไว้ปฏิเสธไม่พิพากษาโดยอ้างว่าไม่มีกฎหมายใช้บังคับ หรือกฎหมายเคลือบคลุมหรือไม่บริบูรณ์
ต้องยกบทกฎหมายที่แน่นอนในคำฟ้องหรือไม่
ในคดีแพ่งไม่ต้อง คุณบรรยายข้อเท็จจริงและเหตุที่ต้องรับผิด และตามมาตรา 134 ศาลจะปรับบทกฎหมายที่ถูกต้องแก่ข้อเท็จจริงที่ได้ความเอง
อำนาจปรับบทกฎหมายของศาลมีขอบเขตหรือไม่
มี ศาลปรับบทกฎหมายใหม่ตามมาตรา 134 ได้ แต่ต้องไม่วินิจฉัยเกินหรือนอกคำฟ้อง อันเป็นขอบเขตที่มาตรา 142 บังคับไว้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 134 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ประเทศไทย), มาตรา 134. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-134/ (เข้าถึงเมื่อ 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 134 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-134/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-134/"><p>ไม่ว่าในกรณีใด ๆ ห้ามมิให้ศาลที่รับฟ้องคดีไว้ ปฏิเสธไม่ยอมพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีโดยอ้างว่า ไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่จะใช้บังคับแก่คดี หรือว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่จะใช้บังคับนั้นเคลือบคลุมหรือไม่บริบูรณ์</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 134 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-134/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา