ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 162: ความรับผิดค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความร่วม
ตัวบทกฎหมาย
บุคคลที่เป็นโจทก์ร่วมกันหรือจำเลยร่วมกันนั้น หาต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียมไม่ หากต้องรับผิดเป็นส่วนเท่า ๆ กัน เว้นแต่จะได้เป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม หรือศาลได้มีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
คำแปลภาษาอังกฤษ
บุคคลที่เป็นโจทก์ร่วมกันหรือจำเลยร่วมกันนั้น หาต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียมไม่ หากต้องรับผิดเป็นส่วนเท่า ๆ กัน เว้นแต่จะได้เป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม หรือศาลได้มีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 162 วางหลักการแบ่งความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างคู่ความฝ่ายเดียวกัน โจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วมไม่ต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียม แต่รับผิดเป็นส่วนเท่า ๆ กัน มีข้อยกเว้นสองประการที่ทำให้หลักส่วนเท่ากันนี้เปลี่ยนไป คือ กรณีเป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม และกรณีศาลสั่งเป็นอย่างอื่น ซึ่งเชื่อมกับดุลพินิจตามมาตรา 161 ศาลจึงอาจให้จำเลยร่วมรับผิดร่วมกันได้ตามพฤติการณ์ ศาลยังอ่านมาตรา 162 ประกอบมาตรา 167 เมื่อกำหนดค่าฤชาธรรมเนียม และจำกัดความรับผิดของจำเลยร่วมไว้เพียงทุนทรัพย์ส่วนของจำเลยนั้น เพื่อไม่ให้ต้องร่วมรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมตามทุนทรัพย์ที่สูงกว่าความรับผิดที่ฟ้องไว้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านเป็นหนึ่งในโจทก์หรือจำเลยหลายคน อย่าเข้าใจว่าคู่ความร่วมจะรับภาระค่าฤชาธรรมเนียมทั้งหมด โดยหลักแต่ละคนรับผิดเป็นส่วนเท่ากัน การรับผิดร่วมเต็มจำนวนมีเฉพาะเมื่อเป็นลูกหนี้ร่วมหรือเจ้าหนี้ร่วมหรือศาลสั่งเช่นนั้น สำหรับจำเลยที่ถูกฟ้องร่วมกับผู้อื่น ควรดูตัวเลขให้ดี ส่วนความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมควรเป็นไปตามทุนทรัพย์ที่ฟ้องท่านจริง ไม่ใช่ยอดที่สูงกว่า หากคำสั่งค่าฤชาธรรมเนียมทำให้ท่านต้องรับผิดเกินส่วน ควรยกขึ้นโต้แย้ง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2120/2566 (2023)
แม้จำเลยร่วมมิได้เป็นลูกหนี้ร่วม ศาลก็มีดุลพินิจตามมาตรา 161 และมาตรา 162 ให้จำเลยร่วมกันรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมได้ และค่าทนายความคิดจากทุนทรัพย์ตามฟ้องทั้งคดี
เมื่อโจทก์ 118 คนฟ้องรวมมาเป็นคดีเดียว ศาลฎีกาเห็นชอบกับดุลพินิจของศาลชั้นต้นที่ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา 161 และมาตรา 162 และกำหนดค่าทนายความ 150,000 บาทจากทุนทรัพย์ทั้งคดี โดยไม่เห็นด้วยกับที่ศาลอุทธรณ์ให้แยกค่าทนายความตามรายตัวโจทก์
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3127/2565 (2022)
ความรับผิดร่วมของจำเลยร่วมในค่าฤชาธรรมเนียมจำกัดเพียงทุนทรัพย์ส่วนของจำเลยนั้น จะคิดจากทุนทรัพย์รวมที่เกินหนี้ร่วมซึ่งฟ้องจำเลยนั้นไม่ได้ ตามมาตรา 161 วรรคหนึ่ง มาตรา 162 และมาตรา 167 วรรคหนึ่ง
ความรับผิดของจำเลยที่ 4 จำกัดไม่เกิน 110,427 บาท อันเป็นทุนทรัพย์ส่วนของตน จึงร่วมรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมได้เฉพาะทุนทรัพย์ดังกล่าว ศาลฎีกาเห็นว่าการให้จำเลยที่ 4 ร่วมรับผิดในค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์กว่า 27 ล้านบาทไม่ถูกต้อง ตามมาตรา 161 วรรคหนึ่ง มาตรา 162 และมาตรา 167 วรรคหนึ่ง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2835/2552 (2009)
เมื่อจำเลยร่วมถูกพิพากษาให้ร่วมรับผิดในค่าเสียหายและค่าฤชาธรรมเนียมแต่มิได้อุทธรณ์ฎีกา ศาลก็อาจแก้ความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมให้มีผลถึงจำเลยร่วมนั้นได้ตามมาตรา 162 ประกอบมาตรา 245 (1) และมาตรา 247
แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์ฎีกาและคดีสำหรับจำเลยที่ 3 ยุติแล้วในศาลชั้นต้น ศาลฎีกาเห็นสมควรแก้ความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วย ตามมาตรา 162 ประกอบมาตรา 245 (1) และมาตรา 247 โดยให้จำเลยที่ 1 และที่ 3 ร่วมกันใช้ค่าขึ้นศาลในศาลชั้นต้นแทนโจทก์เท่าที่ชนะคดี
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2526 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2120/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2835/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5590/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3127/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2595/2526 (1983)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
จำเลยร่วมต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียมหรือไม่
โดยหลักไม่ มาตรา 162 ให้โจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วมรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมเป็นส่วนเท่ากัน ไม่ใช่ร่วมกัน เว้นแต่เป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม หรือศาลสั่งเป็นอย่างอื่น
เมื่อใดคู่ความร่วมจะต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียม
ตามมาตรา 162 การรับผิดร่วมกันมีเมื่อคู่ความร่วมเป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม หรือเมื่อศาลใช้ดุลพินิจตามมาตรา 161 สั่งเป็นอย่างอื่น
ความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมของฉันเกินทุนทรัพย์ที่ฟ้องได้หรือไม่
ไม่ควรเกิน ศาลใช้มาตรา 162 ประกอบมาตรา 167 จำกัดความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมของจำเลยร่วมไว้เพียงทุนทรัพย์ส่วนของจำเลยนั้น ไม่ใช่ยอดรวมที่สูงกว่า
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 162 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 162. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-162/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 162 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-162/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-162/"><p>บุคคลที่เป็นโจทก์ร่วมกันหรือจำเลยร่วมกันนั้น หาต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียมไม่ หากต้องรับผิดเป็นส่วนเท่า ๆ กัน เว้นแต่จะได้เป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม หรือศาลได้มีคำสั่งเป็นอย่างอื่น</p><footer>Civil Procedure Code, s. 162 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-162/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา