มาตรา 161: ความรับผิดชั้นที่สุดในค่าฤชาธรรมเนียม

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1282/2568 (2025)

   เมื่อศาลอุทธรณ์กลับผลคดีให้ฝ่ายหนึ่งชนะ ฝ่ายนั้นย่อมไม่ใช่ฝ่ายแพ้ที่จะต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวงตามมาตรา 161 ศาลอุทธรณ์ต้องแก้คำสั่งค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นด้วย ประกอบมาตรา 167

   เมื่อศาลอุทธรณ์ภาค 4 พิพากษาแก้ให้โจทก์ชนะคดีและจำเลยแพ้ โจทก์จึงมิใช่ฝ่ายแพ้ที่ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวงตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นอีก การที่ศาลอุทธรณ์ไม่แก้คำสั่งค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นจึงไม่ชอบด้วยมาตรา 161 และมาตรา 167 ศาลฎีกาจึงแก้ไขให้ถูกต้อง

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 425/2566 (2023)

   มาตรา 161 ให้คู่ความฝ่ายแพ้รับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวงในชั้นที่สุด รวมทั้งค่าทนายความซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของค่าฤชาธรรมเนียม แต่ศาลมีดุลพินิจให้ฝ่ายชนะรับผิด หรือให้แต่ละฝ่ายรับผิดตามส่วนได้

   ศาลฎีกาอธิบายว่ามาตรา 161 ให้คู่ความฝ่ายแพ้คดีเป็นผู้รับผิดในชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมรวมทั้งค่าทนายความซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของค่าฤชาธรรมเนียม พร้อมทั้งให้ศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจให้ฝ่ายชนะรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวง หรือให้แต่ละฝ่ายรับผิดตามส่วนของตน

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2120/2566 (2023)

   เมื่อโจทก์จำนวนมากฟ้องรวมมาเป็นคดีเดียว การกำหนดค่าทนายความคิดจากทุนทรัพย์ตามฟ้องทั้งคดี ไม่ใช่ตามรายตัวโจทก์ และศาลมีดุลพินิจให้จำเลยร่วมกันรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมได้ตามมาตรา 161 และมาตรา 162

   เมื่อโจทก์ 118 คนฟ้องรวมมาเป็นคดีเดียว ศาลฎีกาเห็นว่าค่าทนายความตามตาราง 6 ต้องคิดจากทุนทรัพย์ตามฟ้องทั้งคดี ไม่ใช่ตามรายตัวโจทก์ และศาลให้จำเลยทั้งสองร่วมกันรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมได้ตามมาตรา 161 และมาตรา 162 โดยเห็นชอบกับที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าทนายความรวม 150,000 บาท

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา