มาตรา 1382: การได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9788/2553 (2010) ★ คดีนำ

   การครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 ต้องมีองค์ประกอบสามประการครบถ้วนตลอดระยะเวลาสิบปีทั้งหมด

   การได้กรรมสิทธิ์โดยครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 ต้องครอบครองโดยสงบ โดยเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของต่อเนื่องสิบปี ศาลพิจารณาว่าการครอบครองของจำเลยครบองค์ประกอบทั้งสามตลอดระยะเวลาหรือไม่

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6151/2558 (2015)

   การครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 ไม่ต้องรู้ว่าที่ดินเป็นของผู้อื่น การครอบครองโดยสุจริตด้วยเจตนาเป็นเจ้าของก็เพียงพอ

   จำเลยครอบครองที่ดินโจทก์โดยเข้าใจผิดว่าเป็นที่ดินของตน ศาลวินิจฉัยว่าการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าที่ดินเป็นของผู้อื่น การครอบครองโดยสุจริตด้วยเจตนาเป็นเจ้าของก็เพียงพอ

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14291/2558 (2015)

   ปัญหาว่าเจ้าของรวมคนหนึ่งมีอำนาจฟ้องขับไล่หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้มิได้ให้การต่อสู้ไว้ก็ยกขึ้นในชั้นฎีกาได้ ตามมาตรา 1359 เจ้าของรวมคนหนึ่ง ๆ อาจใช้สิทธิอันเกิดแต่กรรมสิทธิ์ครอบไปถึงทรัพย์สินทั้งหมดเพื่อต่อสู้บุคคลภายนอกได้ เจ้าของรวมแต่ผู้เดียวจึงฟ้องขับไล่ได้โดยไม่ต้องได้รับมอบอำนาจจากเจ้าของรวมรายอื่น แต่คำให้การที่ว่าที่ดินเป็นที่รกร้างว่างเปล่าซึ่งจำเลยแผ้วถางและเข้าครอบครองอย่างเป็นเจ้าของ ย่อมขัดกับคำให้การเรื่องครอบครองปรปักษ์ เพราะการครอบครองปรปักษ์จะมีได้ก็แต่ในที่ดินของผู้อื่นเท่านั้น คดีจึงไม่มีประเด็นเรื่องการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 แม้ศาลล่างจะรับวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบ ทั้งระยะเวลาตามข้อต่อสู้อีกทางหนึ่งของจำเลยก็ยังไม่ครบสิบปี

   เจ้าของรวมคนหนึ่งฟ้องขับไล่ผู้ครอบครองซึ่งเข้าอยู่ในที่ดินตั้งแต่ปี 2529 ชั้นฎีกาจำเลยอ้างว่าเจ้าของรวมคนเดียวไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าอำนาจฟ้องเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อย แม้มิได้ให้การต่อสู้ไว้ก็ยกขึ้นได้ แต่ตามมาตรา 1359 เจ้าของรวมคนหนึ่ง ๆ อาจใช้สิทธิอันเกิดแต่กรรมสิทธิ์ครอบไปถึงทรัพย์สินทั้งหมดเพื่อต่อสู้บุคคลภายนอก โจทก์จึงฟ้องได้โดยไม่ต้องได้รับมอบอำนาจจากเจ้าของรวมรายอื่น ส่วนปัญหาการบอกเลิกสัญญามิใช่ปัญหาความสงบเรียบร้อย เมื่อมิได้ให้การต่อสู้ไว้จึงอุทธรณ์ไม่ได้ สำหรับการครอบครองปรปักษ์ คำให้การที่ว่าที่ดินเป็นที่รกร้างว่างเปล่าซึ่งจำเลยแผ้วถางและครอบครองอย่างเป็นเจ้าของ ขัดกับคำให้การเรื่องครอบครองปรปักษ์ เพราะการครอบครองปรปักษ์มีได้แต่ในที่ดินของผู้อื่น คดีจึงไม่มีประเด็นตามมาตรา 1382 ฎีกาข้อนี้ต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง ทั้งหากนับแต่ปี 2542 ถึงวันฟ้องก็ยังไม่ครบสิบปี

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา