มาตรา 1381: การเปลี่ยนลักษณะการยึดถือของผู้แทนผู้ครอบครอง
ตัวบทกฎหมาย
บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินอยู่ในฐานะเป็นผู้แทนผู้ครอบครอง บุคคลนั้นจะเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือได้ ก็แต่โดยบอกกล่าวไปยังผู้ครอบครองว่าไม่เจตนาจะยึดถือทรัพย์สินแทนผู้ครอบครองต่อไป หรือตนเองเป็นผู้ครอบครองโดยสุจริต อาศัยอำนาจใหม่อันได้จากบุคคลภายนอก
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Where a person holds property as representative of the possessor, he may change the nature of his holding only by a notice to the possessor that he no longer intends to hold the property for such possessor or by becoming in good faith, through the act of a third person, possessor under a new title.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1381 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 4 (ทรัพย์สิน) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ผู้จัดการมรดกไม่สามารถได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์มรดกโดยการครอบครองปรปักษ์ เว้นแต่จะบอกกล่าวทายาทคนอื่นอย่างชัดเจนก่อนว่าตนยึดถือเพื่อตนเอง สำหรับประชาชนทั่วไป: การครอบครองที่ดินของผู้อื่นแทนเขา ไม่ว่านานเท่าใด ไม่กลายเป็นกรรมสิทธิ์โดยอัตโนมัติ ต้องแสดงเจตนาเปลี่ยนแปลงอย่างชัดแจ้ง
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 16430/2557 (2014)
ผู้จัดการมรดกยึดถือทรัพย์มรดกในฐานะผู้แทนตามมาตรา 1381 หากไม่มีการบอกกล่าวทายาทอย่างชัดเจนถึงการเปลี่ยนเจตนา การครอบครองปรปักษ์ไม่อาจเกิดขึ้น
ผู้จัดการมรดกที่บริหารจัดการที่ดินมรดกโดยไม่เคยบอกกล่าวทายาทว่าตั้งใจยึดถือในสิทธิของตนเอง ถือว่ายึดถือในฐานะผู้แทนตามมาตรา 1381 ไม่สามารถอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้ อายุความคดีมรดกยังไม่เริ่มนับ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5697/2553 (2010)
อายุความหนึ่งปีในการเอาคืนซึ่งการครอบครองเริ่มนับแต่วันที่ผู้แทนผู้ครอบครองบอกกล่าวถึงการเปลี่ยนลักษณะการยึดถือตามมาตรา 1381 ไม่ใช่แต่เมื่อเข้าครอบครองครั้งแรก
เมื่อจำเลยยึดถือที่ดินแทนโจทก์ จะถือว่าแย่งการครอบครองได้ต่อเมื่อบอกกล่าวโจทก์ถึงการเปลี่ยนลักษณะการยึดถือตามมาตรา 1381 อายุความหนึ่งปีในการฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง (มาตรา 1375) จึงเริ่มนับแต่การบอกกล่าวนั้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 159 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2630/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1323/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4741/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2620/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14882/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7381/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3619/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 16430/2557 (2014)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1375 48
- มาตรา 1382 33
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 9
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 145 9
- มาตรา 1754 8
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 8
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้เช่าสามารถได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เช่าโดยการครอบครองปรปักษ์ได้หรือไม่?
โดยทั่วไปไม่ได้ ผู้เช่าครอบครองในฐานะผู้แทนของเจ้าของตามมาตรา 1381 การที่ผู้เช่าจะเปลี่ยนการครอบครองนั้นเป็นการครอบครองปรปักษ์ ต้องบอกกล่าวผู้ให้เช่าอย่างเป็นทางการว่าตนเองยึดถือเพื่อตนเองแล้ว การครอบครองนานโดยไม่มีการบอกกล่าวเช่นนั้นไม่ก่อให้เกิดการครอบครองปรปักษ์
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1381 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1381. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1381 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/"><p>บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินอยู่ในฐานะเป็นผู้แทนผู้ครอบครอง บุคคลนั้นจะเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือได้ ก็แต่โดยบอกกล่าวไปยังผู้ครอบครองว่าไม่เจตนาจะยึดถือทรัพย์สินแทนผู้ครอบครองต่อไป หรือตนเองเป็นผู้ครอบครองโดยสุจริต อาศัยอำนาจใหม่อันได้จากบุคคลภายนอก</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1381 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา