มาตรา 1381: การเปลี่ยนลักษณะการยึดถือของผู้แทนผู้ครอบครอง
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินอยู่ในฐานะเป็นผู้แทนผู้ครอบครอง บุคคลนั้นจะเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือได้ ก็แต่โดยบอกกล่าวไปยังผู้ครอบครองว่าไม่เจตนาจะยึดถือทรัพย์สินแทนผู้ครอบครองต่อไป หรือตนเองเป็นผู้ครอบครองโดยสุจริต อาศัยอำนาจใหม่อันได้จากบุคคลภายนอก
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A person who holds property as the representative of the possessor may change the character of the holding only by notifying the possessor that he no longer intends to hold the property on the possessor's behalf, or where he himself becomes a possessor in good faith by virtue of a new title derived from a third person.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1381 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 4 (ทรัพย์สิน) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ผู้จัดการมรดกไม่สามารถได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์มรดกโดยการครอบครองปรปักษ์ เว้นแต่จะบอกกล่าวทายาทคนอื่นอย่างชัดเจนก่อนว่าตนยึดถือเพื่อตนเอง สำหรับประชาชนทั่วไป: การครอบครองที่ดินของผู้อื่นแทนเขา ไม่ว่านานเท่าใด ไม่กลายเป็นกรรมสิทธิ์โดยอัตโนมัติ ต้องแสดงเจตนาเปลี่ยนแปลงอย่างชัดแจ้ง
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 16430/2557 (2014)
ผู้จัดการมรดกยึดถือทรัพย์มรดกในฐานะผู้แทนตามมาตรา 1381 หากไม่มีการบอกกล่าวทายาทอย่างชัดเจนถึงการเปลี่ยนเจตนา การครอบครองปรปักษ์ไม่อาจเกิดขึ้น
ผู้จัดการมรดกที่บริหารจัดการที่ดินมรดกโดยไม่เคยบอกกล่าวทายาทว่าตั้งใจยึดถือในสิทธิของตนเอง ถือว่ายึดถือในฐานะผู้แทนตามมาตรา 1381 ไม่สามารถอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้ อายุความคดีมรดกยังไม่เริ่มนับ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5697/2553 (2010)
อายุความหนึ่งปีในการเอาคืนซึ่งการครอบครองเริ่มนับแต่วันที่ผู้แทนผู้ครอบครองบอกกล่าวถึงการเปลี่ยนลักษณะการยึดถือตามมาตรา 1381 ไม่ใช่แต่เมื่อเข้าครอบครองครั้งแรก
เมื่อจำเลยยึดถือที่ดินแทนโจทก์ จะถือว่าแย่งการครอบครองได้ต่อเมื่อบอกกล่าวโจทก์ถึงการเปลี่ยนลักษณะการยึดถือตามมาตรา 1381 อายุความหนึ่งปีในการฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง (มาตรา 1375) จึงเริ่มนับแต่การบอกกล่าวนั้น
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 159 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2630/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1323/2566 (2023) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1323/2566
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4741/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2620/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14882/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7381/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3619/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 16430/2557 (2014)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1375 48
- มาตรา 1382 33
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 9
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 145 9
- มาตรา 1754 8
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 8
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้เช่าสามารถได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เช่าโดยการครอบครองปรปักษ์ได้หรือไม่?
โดยทั่วไปไม่ได้ ผู้เช่าครอบครองในฐานะผู้แทนของเจ้าของตามมาตรา 1381 การที่ผู้เช่าจะเปลี่ยนการครอบครองนั้นเป็นการครอบครองปรปักษ์ ต้องบอกกล่าวผู้ให้เช่าอย่างเป็นทางการว่าตนเองยึดถือเพื่อตนเองแล้ว การครอบครองนานโดยไม่มีการบอกกล่าวเช่นนั้นไม่ก่อให้เกิดการครอบครองปรปักษ์
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1381 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1381. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/ (accessed 10 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1381 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/"><p>บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินอยู่ในฐานะเป็นผู้แทนผู้ครอบครอง บุคคลนั้นจะเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือได้ ก็แต่โดยบอกกล่าวไปยังผู้ครอบครองว่าไม่เจตนาจะยึดถือทรัพย์สินแทนผู้ครอบครองต่อไป หรือตนเองเป็นผู้ครอบครองโดยสุจริต อาศัยอำนาจใหม่อันได้จากบุคคลภายนอก</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1381 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1381/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา