ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

บรรพ 4: ทรัพย์สิน

มาตรา 1375

การเรียกคืนการครอบครองที่ถูกแย่งโดยมิชอบ หัวข้อร่าง ยังไม่ได้ตรวจทานโดยสำนักงาน

ลักษณะ 3 ครอบครอง

ตัวบทของมาตรา

ตัวบทกฎหมาย

ถ้าผู้ครอบครองถูกแย่งการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายไซร้ ท่านว่าผู้ครอบครองมีสิทธิจะได้คืนซึ่งการครอบครอง เว้นแต่อีกฝ่ายหนึ่งมีสิทธิเหนือทรัพย์สินดีกว่าซึ่งจะเป็นเหตุให้เรียกคืนจากผู้ครอบครองได้การฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้น ท่านว่าต้องฟ้องภายในปีหนึ่งนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

If a possessor is unlawfully deprived of possession, the possessor is entitled to recover possession, unless the other party has a better right to the property which would entitle him to recover it from the possessor.

An action for recovery of possession must be brought within one year from the time of dispossession.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 1375 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 4 (ทรัพย์สิน) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

สำคัญสูง

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

ทนายความ: กำหนดหนึ่งปีเป็นอายุความของคดีครอบครองโดยเฉพาะ ไม่ได้ทำให้กรรมสิทธิ์หมดอายุ เจ้าของที่พลาดกำหนดหนึ่งปียังคงฟ้องคดีเรียกทรัพย์ในฐานะเจ้าของได้ตามมาตรา 1336 ประชาชน: หากมีผู้แย่งที่ดินหรือทรัพย์สินของท่านโดยมิชอบ ต้องฟ้องเรียกคืนภายในหนึ่งปี มิฉะนั้นจะสิ้นสิทธิฟ้องคดีครอบครอง แต่ยังอาจฟ้องในฐานะเจ้าของได้

ความเป็นมาทางกฎหมาย

บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ประกาศใช้ครั้งแรก ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญในภายหลัง

คำสำคัญ

  • การเรียกคืนการครอบครอง
  • การแย่งการครอบครอง
  • อายุความหนึ่งปี
  • คดีครอบครอง

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1747/2562 (2019)

    การแย่งการครอบครองจะเกิดมีขึ้นได้ก็แต่ในที่ดินของผู้อื่นเท่านั้น คำให้การที่อ้างทั้งว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยเอง และว่าจำเลยแย่งการครอบครองไปจากโจทก์ จึงขัดแย้งกันเองและไม่ชัดแจ้ง ไม่ชอบด้วย ป.วิ.พ. มาตรา ๑๗๗ วรรคสอง เมื่อเป็นเช่นนั้น คดีย่อมไม่มีประเด็นว่าโจทก์ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองภายในหนึ่งปีตามมาตรา ๑๓๗๕ หรือไม่ ศาลที่วินิจฉัยประเด็นนั้นย่อมเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็น

    คำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยอ้างทั้งว่าจำเลยแย่งการครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์แล้ว และว่าที่ดินพิพาทตามแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑) และที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิเป็นของจำเลย จึงขัดแย้งกันเอง เป็นคำให้การที่ไม่ชัดแจ้ง ไม่ชอบด้วย ป.วิ.พ. มาตรา ๑๗๗ วรรคสอง เพราะการแย่งการครอบครองจะเกิดมีขึ้นได้ก็แต่ในที่ดินของผู้อื่นเท่านั้น คดีจึงไม่มีประเด็นข้อพิพาทว่าจำเลยแย่งการครอบครองและโจทก์ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองภายในหนึ่งปีตามมาตรา ๑๓๗๕ หรือไม่ การที่ศาลอุทธรณ์ภาค ๕ วินิจฉัยว่าโจทก์ขาดสิทธิฟ้องร้องและไม่มีอำนาจฟ้อง จึงเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็นไม่ชอบด้วย ป.วิ.พ. มาตรา ๑๔๒ วรรคหนึ่ง ซึ่งเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามมาตรา ๑๔๒ (๕)

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3656/2551 (2008)

    การไปยื่นคำคัดค้านการขอออกโฉนดที่ดินของผู้อื่น เป็นการโต้แย้งคัดค้านสิทธิครอบครองตามมาตรา 1375 แต่กำหนดเวลา 1 ปี ที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้น เริ่มนับแต่วันที่ผู้ครอบครองได้ทราบเรื่องการคัดค้าน มิใช่นับแต่วันที่มีการยื่นคำคัดค้าน

    จำเลยขายที่ดินพิพาทให้โจทก์ซึ่งเป็นน้องชายเมื่อปี 2515 แล้วยังคงอาศัยอยู่ในบ้านที่ปลูกไว้ก่อนโดยไม่เสียค่าตอบแทน บันทึกถ้อยคำที่จำเลยให้ไว้ต่อเจ้าพนักงานที่ดินแสดงว่าจำเลยสละเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว การครอบครองต่อมาจึงเป็นการยึดถือแทนโจทก์ โจทก์เป็นผู้มีสิทธิครอบครอง เมื่อโจทก์ยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2531 จำเลยไปยื่นคำคัดค้านเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2532 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการคัดค้านดังกล่าวเป็นการโต้แย้งสิทธิครอบครองตามมาตรา 1375 แต่สำนักงานที่ดินจังหวัดตราดเพิ่งมีหนังสือแจ้งให้โจทก์ทราบเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2535 ซึ่งเป็นเวลาภายหลังฟ้องคดีนี้แล้ว จึงยังไม่พ้นกำหนด 1 ปี

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา 348

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 348 คดี (พ.ศ. 2491 ถึง 2563)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 8600/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 1747/2562 (2019)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 5172/2560 (2017)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 7381/2558 (2015)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 6157/2558 (2015)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 7742/2554 (2011)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3187/2553 (2010)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 454/2553 (2010)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

หากสิ้นสิทธิฟ้องเรียกคืนการครอบครองภายในหนึ่งปีแล้ว จะเสียที่ดินตลอดกาลหรือไม่?

ไม่จำเป็น การสิ้นสิทธิฟ้องเรียกคืนการครอบครองภายในหนึ่งปีตามมาตรา 1375 หมายความว่าท่านไม่อาจอ้างสิทธิครอบครองเดิมได้อีก อย่างไรก็ตาม หากท่านเป็นเจ้าของโฉนดที่ดิน ท่านยังอาจฟ้องเรียกทรัพย์คืนในฐานะเจ้าของตามมาตรา 1336 ซึ่งไม่มีอายุความ ตราบใดที่ผู้ครอบครองยังไม่ครบสิบปีการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382

อ้างอิงมาตรานี้

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 1375 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1375. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1375/ (accessed 18 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 1375
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1375/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1375/"><p>ถ้าผู้ครอบครองถูกแย่งการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายไซร้ ท่านว่าผู้ครอบครองมีสิทธิจะได้คืนซึ่งการครอบครอง เว้นแต่อีกฝ่ายหนึ่งมีสิทธิเหนือทรัพย์สินดีกว่าซึ่งจะเป็นเหตุให้เรียกคืนจากผู้ครอบครองได้การฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้น ท่านว่าต้องฟ้องภายในปีหนึ่งนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1375 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1375/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง