มาตรา 1754: อายุความฟ้องเรียกมรดก
ตัวบทกฎหมาย
ห้ามมิให้ฟ้องคดีมรดกเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตาย หรือนับแต่เมื่อทายาทโดยธรรมได้รู้ หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดก คดีฟ้องเรียกตามข้อกำหนดพินัยกรรม มิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่เมื่อผู้รับพินัยกรรมได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิซึ่งตนมีอยู่ตามพินัยกรรม ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๑๙๓/๒๗ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ถ้าสิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้อันมีต่อเจ้ามรดกมีกำหนดอายุความยาวกว่าหนึ่งปี มิให้เจ้าหนี้นั้นฟ้องร้องเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่เมื่อเจ้าหนี้ได้รู้ หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดก ถึงอย่างไรก็ดี สิทธิเรียกร้องตามที่ว่ามาในวรรคก่อน ๆ นั้น มิให้ฟ้องร้องเมื่อพ้นกำหนดสิบปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตาย หมายเหตุ: [เลขมาตรา ๑๙๓/๒๗ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๑๕ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕]
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
No action for the recovery of an estate may be brought after one year from the death of the deceased, or from the time when the statutory heir knew or ought to have known of that death.
No action under a provision of a will may be brought after one year from the time when the beneficiary knew or ought to have known of his rights under the will.
Subject to Section 193/27 of this Code, where a creditor's claim against the deceased carries a prescription period longer than one year, the creditor may not bring an action after one year from the time when he knew or ought to have known of the death of the deceased.
In any event, no claim under the preceding paragraphs may be brought after ten years from the death of the deceased.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1754 เป็นกับดักสำหรับทายาทจำนวนมาก กำหนด 1 ปีเริ่มเดินเมื่อทายาทรู้เรื่องมรดก, ไม่ใช่เมื่อสามารถถาม, แต่กรอบสูงสุด 10 ปีใช้บังคับโดยไม่คำนึงถึงการรู้ ทายาทต่างชาติของกองมรดกในไทยมักพลาดกำหนด 1 ปีเพราะอยู่ต่างประเทศและไม่ได้ติดตาม สำนักงานเคยรับคดีที่ทายาทกลับมาไทยหลังเสียชีวิต 18 เดือนและพบว่าสิทธิเรียกร้องขาดอายุความ ข้อแนะนำการวางแผนมรดก: ระบุทายาทต่างชาติในพินัยกรรมชัดเจน ให้อำนาจผู้จัดการมรดกหรือผู้แทนในประเทศแจ้งให้ทราบ และพิจารณาตั้งผู้จัดการมรดกภายนอกที่มีหน้าที่หาและแจ้งทายาททั้งหมด
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: อายุความหนึ่งปีเป็นอัตวิสัยและเริ่มนับเมื่อทายาทรู้หรือควรได้รู้ถึงความตายจริง ๆ 'ควรได้รู้' ต้องการการรับรู้โดยปริยายอย่างแท้จริง ไม่ใช่เพียงความเป็นไปได้ในการสืบหา (ฎีกาที่ ๑๓๓๘๔/๒๕๕๘) อายุความเด็ดขาดสิบปีใช้บังคับแม้ทายาทจะไม่มีความรู้ สิ่งสำคัญคือมาตรา ๑๗๕๔ ไม่ใช้บังคับเมื่อทายาทถือทรัพย์มรดกในกรรมสิทธิ์รวมที่ยังไม่ได้แบ่งอยู่แล้ว (มาตรา ๑๗๔๘) ทายาทร่วมสามารถขอแบ่งทรัพย์ได้ตลอดเวลา อายุความห้าปีในการจัดการมรดกตามมาตรา ๑๗๓๓ และอายุความตามมาตรา ๑๗๕๔ แยกกันและใช้กับสิทธิเรียกร้องต่างกัน สำหรับประชาชนทั่วไป: อย่าเนิ่นช้าในการเรียกร้องมรดก หากผ่านไปเกินหนึ่งปีนับแต่ทราบว่าญาติถึงแก่กรรมในประเทศไทย ควรปรึกษาทนายความทันที อายุความเด็ดขาดสิบปีดำเนินไปโดยไม่มีการแจ้งเตือน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ มาตรา ๑๗๕๔ กำหนดอายุความสองแนวคู่ขนาน ได้แก่ อายุความหนึ่งปีตามความรู้สึกส่วนตัว (เริ่มนับแต่รู้ถึงการตาย) และอายุความเด็ดขาดสิบปี (เริ่มนับแต่วันที่เจ้ามรดกตายโดยไม่คำนึงถึงความรู้) อายุความเหล่านี้ใช้กับการฟ้องเรียกมรดก ไม่ใช้กับสิทธิของทายาทในการขอแบ่งทรัพย์มรดกที่ยังไม่ได้แบ่งซึ่งอยู่ในกรรมสิทธิ์รวมตามมาตรา ๑๗๔๘
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9992/2560 (2017) ★ คดีนำ
มาตรา ๑๗๕๔ กำหนดอายุความหนึ่งปีตามความรู้และสิบปีเด็ดขาดสำหรับการเรียกร้องมรดก สิทธิขอแบ่งทรัพย์มรดกที่ยังไม่ได้แบ่งในกรรมสิทธิ์รวมตามมาตรา ๑๗๔๘ ไม่อยู่ภายใต้อายุความเหล่านี้
ศาลยืนยันอายุความสองแนวในมาตรา ๑๗๕๔ อายุความหนึ่งปีเริ่มนับแต่ทายาทโดยธรรมรู้หรือควรได้รู้ถึงความตาย อายุความเด็ดขาดสิบปีเริ่มนับแต่วันที่เจ้ามรดกตายโดยไม่คำนึงถึงความรู้ อย่างไรก็ตาม มาตรา ๑๗๔๘ วรรคหนึ่งให้สิทธิทายาทร่วมที่ครอบครองทรัพย์มรดกที่ยังไม่ได้แบ่งขอแบ่งได้ตลอดเวลา และสิทธินี้ไม่อยู่ภายใต้อายุความมาตรา ๑๗๕๔
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 892/2562 (2019)
อายุความมรดกตามมาตรา ๑๗๕๔ และอายุความจัดการมรดกตามมาตรา ๑๗๓๓ เป็นคนละแนว ศาลไม่อาจใช้อายุความสิบปีตามมาตรา ๑๗๕๔ หากจำเลยยกเพียงอายุความหนึ่งปี
จำเลยยกอายุความทั้งตามมาตรา ๑๗๕๔ วรรคหนึ่ง (หนึ่งปี) และมาตรา ๑๗๓๓ วรรคสอง (ห้าปี) ศาลวินิจฉัยว่าอายุความทั้งสองแนวต่างกันและใช้กับสิทธิเรียกร้องต่างประเภทกัน และแยกอายุความห้าปีในการจัดการมรดกออกจากอายุความมรดก
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13384/2558 (2015)
อายุความหนึ่งปีของเจ้าหนี้ตามมาตรา ๑๗๕๔ วรรคสาม เริ่มนับแต่วันที่เจ้าหนี้ได้รับการยืนยันการตาย (โดยตรงหรือโดยปริยาย)
เมื่อเจ้าหนี้ได้รับการยืนยันว่าลูกหนี้ถึงแก่กรรมแล้ว ถือว่าเจ้าหนี้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายตามมาตรา ๑๗๕๔ วรรคสาม อายุความหนึ่งปีของเจ้าหนี้กองมรดกเริ่มนับแต่วันนั้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 319 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8829/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8936/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2630/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4557/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3402/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2729/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2308/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 384/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1733 31
- มาตรา 1748 31
- มาตรา 1755 29
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 18
- มาตรา 193/30 16
- มาตรา 1599 14
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มีเวลาเท่าใดในการเรียกร้องมรดกในประเทศไทย?
ตามมาตรา ๑๗๕๔ ท่านมีเวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่ท่านรู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดก หากท่านไม่เคยรู้ อายุความเด็ดขาดสิบปีนับแต่วันที่เจ้ามรดกตายก็ยังคงใช้บังคับ หลังจากนั้นไม่สามารถฟ้องร้องได้อีกต่อไปโดยไม่คำนึงถึงความรู้ สำหรับเจ้าหนี้กองมรดก อายุความหนึ่งปีเดียวกันใช้บังคับนับแต่รู้หรือควรได้รู้ถึงความตาย ข้อยกเว้นสำคัญ: หากท่านเป็นทายาทร่วมที่ถือทรัพย์มรดกในกรรมสิทธิ์รวมที่ยังไม่ได้แบ่งร่วมกับทายาทอื่น สิทธิขอแบ่งทรัพย์ตามมาตรา ๑๗๔๘ ไม่มีอายุความ แต่สิทธิเรียกร้องของท่านต้องอยู่ภายในอายุความหากท่านเรียกร้องทรัพย์คืนจากบุคคลที่ไม่ได้ถือกรรมสิทธิ์รวมร่วมกับท่าน
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1754 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1754. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1754/ (accessed 9 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1754 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1754/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1754/"><p>ห้ามมิให้ฟ้องคดีมรดกเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตาย หรือนับแต่เมื่อทายาทโดยธรรมได้รู้ หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดก คดีฟ้องเรียกตามข้อกำหนดพินัยกรรม มิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่เมื่อผู้รับพินัยกรรมได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิซึ่งตนมีอยู่ตามพินัยกรรม ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๑๙๓/๒๗ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ถ้าสิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้อันมีต่อเจ้ามรดกมีกำหนดอายุความยาวกว่าหนึ่งปี มิให้เจ้าหนี้นั้นฟ้องร้องเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่เมื่อเจ้าหนี้ได้รู้ หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดก ถึงอย่างไรก็ดี สิทธิเรียกร้องตามที่ว่ามาในวรรคก่อน ๆ นั้น มิให้ฟ้องร้องเมื่อพ้นกำหนดสิบปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตาย หมายเหตุ: [เลขมาตรา ๑๙๓/๒๗ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๑๕ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕]</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1754 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1754/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา