ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

มาตรา 166: ค่าฤชาธรรมเนียมที่เกิดจากความผิดหรือการประวิงคดี

ตัวบทกฎหมาย

คู่ความฝ่ายใดทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในกระบวนพิจารณาใด ๆ ที่ได้ดำเนินไปโดยไม่จำเป็น หรือมีลักษณะประวิงคดี หรือที่ต้องดำเนินไปเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง คู่ความฝ่ายนั้นต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมนั้น โดยมิพักคำนึงว่าคู่ความฝ่ายนั้นจักได้ชนะคดีหรือไม่

คำแปลภาษาอังกฤษ

คู่ความฝ่ายใดทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในกระบวนพิจารณาใด ๆ ที่ได้ดำเนินไปโดยไม่จำเป็น หรือมีลักษณะประวิงคดี หรือที่ต้องดำเนินไปเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง คู่ความฝ่ายนั้นต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมนั้น โดยมิพักคำนึงว่าคู่ความฝ่ายนั้นจักได้ชนะคดีหรือไม่

คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 166 เป็นข้อยกเว้นของหลักทั่วไปที่ให้ฝ่ายแพ้รับผิดในค่าฤชาธรรมเนียม โดยมุ่งไปที่คู่ความที่ก่อให้เกิดค่าฤชาธรรมเนียมรายการนั้นขึ้นจริง ไม่ว่าจากการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ไม่จำเป็น การประวิงคดี หรือความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง และให้ผู้นั้นรับผิดโดยไม่คำนึงถึงผลแพ้ชนะ ในทางปฏิบัติศาลมักปรับใช้ร่วมกับมาตรา 161 เพื่อผลักค่าฤชาธรรมเนียมเฉพาะรายการ เช่น ค่าธรรมเนียมยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขาย ไปยังฝ่ายที่ต้องรับผิดชอบ

ความสำคัญในทางปฏิบัติ

บทนี้เป็นข้อเตือนใจไม่ให้เล่นเกมในการดำเนินคดี การยื่นคำร้องที่ไม่จำเป็น การถ่วงเวลา หรือความผิดพลาดโดยประมาท อาจทำให้ท่านต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมรายการนั้นแม้จะชนะคดี ในทางกลับกันบทนี้ยังเป็นเครื่องมือให้อีกฝ่ายเรียกคืนค่าฤชาธรรมเนียมที่สูญเปล่าจากการประวิงคดีหรือความผิดร้ายแรงของคู่ความอีกฝ่าย จึงควรเก็บหลักฐานขั้นตอนที่ถูกอีกฝ่ายบังคับให้ต้องดำเนินไว้ให้ชัดเจน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4660/2549 (2006)

    ตามมาตรา 161 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 166 คู่ความฝ่ายที่ดำเนินกระบวนพิจารณาไปเพราะความผิดของตนจนต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียม ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมนั้นโดยไม่คำนึงว่าจะชนะคดีหรือไม่ เมื่อโจทก์นำยึดทรัพย์โดยไม่ชอบและต้องถอนการยึด โจทก์จึงต้องรับผิดค่าธรรมเนียมถอนการยึดแต่ฝ่ายเดียว

    ศาลเห็นว่าโจทก์นำยึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 โดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจนต้องถอนการยึด เมื่อปรับใช้มาตรา 161 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 166 คู่ความที่ก่อให้เกิดค่าฤชาธรรมเนียมเพราะความผิดของตนต้องรับผิดโดยไม่คำนึงถึงผลคดี ศาลชั้นต้นที่สั่งให้จำเลยเสียค่าธรรมเนียมถอนการยึดแทนโจทก์จึงไม่ชอบ

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4445/2539 (1996)

    เมื่อการยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขายมิได้เกิดจากความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของโจทก์ แต่เกิดจากการที่จำเลยประวิงการบังคับคดี จำเลยเป็นฝ่ายผิดและต้องรับผิดค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดียึดแล้วไม่มีการขายตามมาตรา 161 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 166

    ภายหลังคำพิพากษาให้แบ่งที่ดินระหว่างคู่ความ โจทก์ต้องนำยึดที่ดินของจำเลยเพราะจำเลยประวิงการบังคับคดี ศาลวินิจฉัยว่าการยึดแล้วไม่มีการขายมิได้เกิดจากความผิดหรือความประมาทร้ายแรงของโจทก์ แต่เกิดจากการประวิงของจำเลย จำเลยจึงต้องรับผิดค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีตามมาตรา 161 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 166

  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6395/2543 (2000)

    มาตรา 166 จะผลักภาระค่าฤชาธรรมเนียมได้ก็ต่อเมื่อกระบวนพิจารณานั้นดำเนินไปโดยไม่จำเป็น เมื่อการที่โจทก์นำยึดทรัพย์และการที่จำเลยวางเงินภายหลังมิใช่การดำเนินกระบวนพิจารณาที่ไม่จำเป็น จึงจะให้โจทก์รับผิดค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขายตามมาตรา 166 ไม่ได้

    ศาลวินิจฉัยว่าทั้งการที่โจทก์นำยึดที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และการที่จำเลยวางเงินอีกสองครั้งภายหลัง ไม่ใช่กรณีที่ทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในกระบวนพิจารณาที่ไม่จำเป็นตามมาตรา 166 ศาลอุทธรณ์ที่ให้โจทก์รับผิดค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขายจึงไม่ชอบ ศาลฎีกาพิพากษากลับ

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2526 ถึง 2549)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 4660/2549 (2006)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3871/2541 (1998)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 4445/2539 (1996)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3377/2547 (2004)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 6395/2543 (2000)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 2595/2526 (1983)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

ฝ่ายที่ชนะคดียังอาจถูกสั่งให้รับผิดค่าฤชาธรรมเนียมบางส่วนได้หรือไม่

ได้ ตามมาตรา 166 คู่ความที่ทำให้เกิดค่าฤชาธรรมเนียมจากการดำเนินคดีที่ไม่จำเป็น การประวิงคดี หรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมนั้นแม้จะชนะคดี

พฤติการณ์แบบใดที่เข้ามาตรา 166

การดำเนินกระบวนพิจารณาที่ไม่จำเป็น การกระทำที่มีลักษณะประวิงคดี และขั้นตอนที่ต้องดำเนินเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของคู่ความ ล้วนอยู่ในบังคับของมาตรา 166

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 166
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil Procedure Code (Thailand), s. 166. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-166/ (accessed 13 ตุลาคม 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.วิ.พ. มาตรา 166
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-166/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-166/"><p>คู่ความฝ่ายใดทำให้ต้องเสียค่าฤชาธรรมเนียมในกระบวนพิจารณาใด ๆ ที่ได้ดำเนินไปโดยไม่จำเป็น หรือมีลักษณะประวิงคดี หรือที่ต้องดำเนินไปเพราะความผิดหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง คู่ความฝ่ายนั้นต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมนั้น โดยมิพักคำนึงว่าคู่ความฝ่ายนั้นจักได้ชนะคดีหรือไม่</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 166 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-166/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง