ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 189: นิยามคดีมโนสาเร่
ตัวบทกฎหมาย
คดีมโนสาเร่ คือ
(๑) คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ไม่เกินสี่หมื่นบาทหรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา
(๒) คดีฟ้องขับไล่บุคคลใด ๆ ออกจากอสังหาริมทรัพย์อันมีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ในขณะยื่นคำฟ้องไม่เกินเดือนละสี่พันบาทหรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
คดีมโนสาเร่ คือ
(๑) คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ไม่เกินสี่หมื่นบาทหรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา
(๒) คดีฟ้องขับไล่บุคคลใด ๆ ออกจากอสังหาริมทรัพย์อันมีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ในขณะยื่นคำฟ้องไม่เกินเดือนละสี่พันบาทหรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 189 เปิดหมวด 1 ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีมโนสาเร่ โดยนิยามคดีมโนสาเร่สองประเภท คือคดีที่มีทุนทรัพย์และคดีขับไล่ที่ค่าเช่าต่ำ ตัวเลขในตัวบท (สี่หมื่นบาท และสี่พันบาทต่อเดือน) เป็นเพดานพื้นฐานที่ประมวลกฎหมายให้พระราชกฤษฎีกาขยายได้ ปัจจุบันพระราชกฤษฎีกากำหนดจำนวนเงินในคดีมโนสาเร่ พ.ศ. 2546 กำหนดเพดานคดีเรียกเงินไว้ที่ 300,000 บาท การจัดเป็นคดีมโนสาเร่พิจารณา ณ เวลายื่นฟ้อง และเป็นเกณฑ์ให้ใช้วิธีพิจารณาที่รวดเร็วและค่าขึ้นศาลที่ลดลงตามมาตรา 190 ถึง 193 เบญจ ส่วนทุนทรัพย์คำนวณตามมาตรา 190
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สถานะคดีมโนสาเร่มีข้อได้เปรียบจริง คือค่าขึ้นศาลถูกลง ยื่นฟ้องด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือก็ได้ และนัดพิจารณาเสร็จในวันเดียว หากคดีเรียกเงินไม่เกิน 300,000 บาทตามพระราชกฤษฎีกาปัจจุบัน ก็เป็นคดีมโนสาเร่ ซึ่งพบมากในคดีหนี้และค่าสินค้าค้างชำระ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9500/2556 (2013)
การเป็นคดีมโนสาเร่ตามมาตรา 189 พิจารณาจากทุนทรัพย์ตามที่พระราชกฤษฎีกากำหนด คดีนี้ฟ้องขับไล่และมีฟ้องแย้งเรื่องที่ดินทุนทรัพย์ 240,000 บาท จึงเป็นคดีมโนสาเร่ ต้องเสียค่าขึ้นศาลอย่างคดีมโนสาเร่
คดีฟ้องขับไล่กลายเป็นคดีมีทุนทรัพย์เมื่อจำเลยอ้างว่าที่ดินเป็นของตน ทุนทรัพย์ 240,000 บาท จึงเป็นคดีมโนสาเร่ตามมาตรา 189 ประกอบพระราชกฤษฎีกา พ.ศ. 2546 การเรียกค่าขึ้นศาลฝ่ายละ 6,000 บาทจึงไม่ถูกต้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2472/2554 (2011)
คดีที่มีคำขอปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ไม่เกินจำนวนที่พระราชกฤษฎีกากำหนด เป็นคดีมโนสาเร่ตามมาตรา 189 (1)
โจทก์ฟ้องเรียกค่าจ้างจัดหาพนักงานรักษาความปลอดภัยประมาณ 22,751 บาท ศาลวินิจฉัยว่าเป็นคดีมโนสาเร่ตามมาตรา 189 (1)
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2554 (2011)
มาตรา 189 เป็นเกณฑ์เพียงว่าคดีนั้นเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่ กล่าวคือเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ไม่เกินสามแสนบาท หรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ส่วนค่าขึ้นศาลนั้นกำหนดไว้ในมาตรา 190 จัตวา วรรคหนึ่ง (เดิม) ประกอบตาราง 1 (2) (ก) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ซึ่งกำหนดให้เรียกเรื่องละสองร้อยบาท ทั้งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2534 มิได้บัญญัติเรื่องค่าขึ้นศาลไว้ จึงต้องนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลม
โจทก์ฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวเรียกคืนสินสอด 100,000 บาท และค่าเสียหายในการจัดงานแต่งงาน 50,000 บาท เพราะผิดสัญญาหมั้น และเสียค่าขึ้นศาล 200 บาท ศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นคดีสามัญมีทุนทรัพย์ ต้องเสียค่าขึ้นศาลร้อยละ 2.5 เมื่อโจทก์ไม่ชำระเพิ่มจึงมีคำสั่งไม่รับฟ้อง โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาตามมาตรา 223 ทวิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำฟ้องเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ไม่เกินสามแสนบาท จึงเป็นคดีมโนสาเร่ตามมาตรา 189 และค่าขึ้นศาลกำหนดตามมาตรา 190 จัตวา วรรคหนึ่ง (เดิม) ประกอบตาราง 1 (2) (ก) เพียงสองร้อยบาท ซึ่งโจทก์ชำระถูกต้องแล้ว ทั้งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลเยาวชนและครอบครัวฯ มิได้บัญญัติเรื่องค่าขึ้นศาลไว้ จึงต้องนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลม
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 11 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2559)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9500/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3664/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2472/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8439/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 757/2498 (1955)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1616/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1144/2499 (1956)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 874/2494 (1951)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คดีมโนสาเร่คืออะไร
ตามมาตรา 189 คือคดีเรียกเงินภายในเพดานที่กฎหมายกำหนด ปัจจุบัน 300,000 บาทตามพระราชกฤษฎีกา หรือคดีขับไล่ออกจากอสังหาริมทรัพย์ที่ค่าเช่าต่อเดือนต่ำ
ปัจจุบันเพดานเงินของคดีมโนสาเร่เท่าใด
ตัวเลขพื้นฐานในมาตรา 189 คือ 40,000 บาท แต่พระราชกฤษฎีกาปัจจุบันขยายเป็น 300,000 บาทสำหรับคดีเรียกเงิน
ทุนทรัพย์คดีมโนสาเร่พิจารณา ณ เวลาใด
พิจารณา ณ เวลายื่นฟ้อง โดยคำนวณทุนทรัพย์ตามมาตรา 190
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 189 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 189. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-189/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 189 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-189/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-189/"><p>คดีมโนสาเร่ คือ (๑) คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ไม่เกินสี่หมื่นบาทหรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา (๒) คดีฟ้องขับไล่บุคคลใด ๆ ออกจากอสังหาริมทรัพย์อันมีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ในขณะยื่นคำฟ้องไม่เกินเดือนละสี่พันบาทหรือไม่เกินจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 189 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-189/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา