ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

มาตรา 285: ความรับผิดจากการบังคับคดีโดยมิชอบ

ตัวบทกฎหมาย

ความรับผิดทางละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ต่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือต่อบุคคลภายนอกเพื่อความเสียหายที่เกิดจากหรือเกี่ยวเนื่องกับการยึด อายัด หรือขายทรัพย์สินโดยมิชอบหรือเกินกว่าที่จำเป็นแก่การบังคับคดี หรือการบังคับคดีโดยมิชอบในกรณีอื่นย่อมไม่ตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดี แต่ตกอยู่แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา เว้นแต่ในกรณีเจ้าพนักงานบังคับคดีได้กระทำการฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้
ในกรณีที่ความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามวรรคหนึ่ง และเป็นเรื่องความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ การใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาลตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่หรือตามกฎหมายอื่นไม่ว่าโดยบุคคลใด ให้อยู่ในอำนาจของศาลยุติธรรม
ถ้าเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอันจะต้องยึดหรืออายัด หรือไม่ขายทรัพย์สิน หรือไม่ดำเนินการบังคับคดีในกรณีอื่น หรือไม่กระทำการดังกล่าวภายในเวลาอันควร โดยจงใจหรือปราศจากความระมัดระวังหรือโดยสมรู้เป็นใจกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเหตุให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับความเสียหาย ให้นำความในวรรคสองมาใช้บังคับโดยอนุโลม

คำแปลภาษาอังกฤษ

Tort liability under the Civil and Commercial Code toward the judgment debtor or toward a third party for damage arising from or connected with an unlawful seizure, attachment, or sale of property, or one exceeding what is necessary for the execution, or with unlawful execution in any other case, shall not fall upon the executing officer but shall fall upon the judgment creditor, except where the executing officer has acted in violation of the provisions of this Code.

ในกรณีที่ความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามวรรคหนึ่ง และเป็นเรื่องความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ การใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาลตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่หรือตามกฎหมายอื่นไม่ว่าโดยบุคคลใด ให้อยู่ในอำนาจของศาลยุติธรรม

If the executing officer fails to seize property or attach a claim that ought to be seized or attached, or fails to sell property, or fails to carry out the execution in any other case, or fails to do so within a proper time, whether wilfully or without due care or in collusion with the judgment debtor, thereby causing damage to the judgment creditor, the provisions of paragraph two shall apply mutatis mutandis.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 285 กำหนดว่าความรับผิดทางละเมิดจากความเสียหายในการบังคับคดีตกแก่ผู้ใด โดยหลักให้ตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี และคุ้มครองเจ้าพนักงานบังคับคดี เว้นแต่เจ้าพนักงานฝ่าฝืนประมวลกฎหมายนี้จึงตกแก่เจ้าพนักงาน วรรคสองยืนยันว่าการฟ้องคดีละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 อยู่ในอำนาจศาลยุติธรรม และวรรคสามใช้หลักเดียวกันกับการที่เจ้าพนักงานละเลยไม่ดำเนินการ มาตรานี้เป็นเลขตามการปรับปรุง พ.ศ. 2560

ความสำคัญในทางปฏิบัติ

เรื่องนี้สำคัญเมื่อการบังคับคดีผิดพลาด ลูกหนี้ที่ถูกยึดทรัพย์โดยมิชอบมักต้องฟ้องเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ส่วนเจ้าหนี้ที่เสียหายจากการที่เจ้าพนักงานละเลยก็ฟ้องได้ และเมื่อความผิดอยู่ที่เจ้าพนักงาน คดีดำเนินในศาลยุติธรรมภายใต้กฎหมายความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ การรู้ว่าใครคือจำเลยที่ถูกต้องช่วยไม่ให้คดีถูกยกเพราะฟ้องผิดตัว หากท่านเสียหายจากการยึดหรืออายัด ควรปรึกษาทนายความด้านการบังคับคดี

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1765/2567 (2024)

    ความเสียหายอันเกิดจากการบังคับคดีที่ฝ่าฝืนกฎหมาย ความรับผิดตามมาตรา 285 วรรคหนึ่ง ตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี ผู้เสียหายจึงมีอำนาจฟ้องเจ้าหนี้นั้นให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ หากการบังคับคดีนั้นกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อ

    ทรัพย์ของโจทก์ได้รับผลจากการรื้อถอนในชั้นบังคับคดีที่อ้างว่าฝ่าฝืนกฎหมาย ศาลวินิจฉัยว่าความรับผิดในความเสียหายตกแก่จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ร้องขอให้รื้อถอนตามมาตรา 285 วรรคหนึ่ง โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ แต่ต้องเป็นการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อ

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3853/2566 (2023)

    เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายโดยปราศจากความระมัดระวัง ย่อมเป็นการประมาทเลินเล่ออันเป็นละเมิดต่อผู้เสียหาย ความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานตามข้อยกเว้นในมาตรา 285 วรรคหนึ่ง แต่ต้องอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539

    เจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งมีหน้าที่ต้องระมัดระวังได้กระทำโดยปราศจากความระมัดระวัง ศาลเห็นว่าเป็นการประมาทเลินเล่ออันเป็นละเมิดต่อโจทก์ ความรับผิดจึงตกแก่เจ้าพนักงานตามมาตรา 285 วรรคหนึ่ง และเพราะเป็นละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ ศาลจึงนำพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 มาใช้บังคับ

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 21 คดี (พ.ศ. 2494 ถึง 2567)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3853/2566 (2023)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 10340-10378/2558 (2015)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 8183/2557 (2014)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 15901/2553 (2010)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3042/2552 (2009)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3967/2551 (2008)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 7448/2550 (2007)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3320/2550 (2007)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าทรัพย์ของฉันถูกยึดโดยมิชอบในการบังคับคดี ใครต้องรับผิด

ตามมาตรา 285 ความรับผิดโดยทั่วไปตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี ไม่ใช่เจ้าพนักงานบังคับคดี เว้นแต่เจ้าพนักงานได้กระทำการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายนี้

คดีที่ฟ้องเจ้าพนักงานบังคับคดีขึ้นศาลใด

เมื่อความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานในการปฏิบัติหน้าที่ มาตรา 285 วรรคสอง ให้คดีอยู่ในอำนาจศาลยุติธรรม โดยใช้พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539

ถ้าเจ้าพนักงานไม่ยึดทรัพย์ของลูกหนี้ ฉันฟ้องได้หรือไม่

ได้ วรรคสามให้ถือว่าการที่เจ้าพนักงานจงใจ ประมาท หรือสมรู้ร่วมคิดไม่ยึด อายัด หรือขายทรัพย์เข้าหลักเดียวกัน เจ้าหนี้ที่เสียหายจากการละเลยนั้นจึงมีสิทธิเรียกร้อง

คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 285
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil Procedure Code (Thailand), s. 285. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-285/ (accessed 21 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.วิ.พ. มาตรา 285
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-285/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-285/"><p>ความรับผิดทางละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ต่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือต่อบุคคลภายนอกเพื่อความเสียหายที่เกิดจากหรือเกี่ยวเนื่องกับการยึด อายัด หรือขายทรัพย์สินโดยมิชอบหรือเกินกว่าที่จำเป็นแก่การบังคับคดี หรือการบังคับคดีโดยมิชอบในกรณีอื่นย่อมไม่ตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดี แต่ตกอยู่แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา เว้นแต่ในกรณีเจ้าพนักงานบังคับคดีได้กระทำการฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ ในกรณีที่ความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามวรรคหนึ่ง และเป็นเรื่องความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ การใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาลตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่หรือตามกฎหมายอื่นไม่ว่าโดยบุคคลใด ให้อยู่ในอำนาจของศาลยุติธรรม ถ้าเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอันจะต้องยึดหรืออายัด หรือไม่ขายทรัพย์สิน หรือไม่ดำเนินการบังคับคดีในกรณีอื่น หรือไม่กระทำการดังกล่าวภายในเวลาอันควร โดยจงใจหรือปราศจากความระมัดระวังหรือโดยสมรู้เป็นใจกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเหตุให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับความเสียหาย ให้นำความในวรรคสองมาใช้บังคับโดยอนุโลม</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 285 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-285/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง