285 — ความรับผิดจากการบังคับคดีโดยมิชอบ
คนบทกฎหมาย
ความรับผิดทางละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ต่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือต่อบุคคลภายนอกเพื่อความเสียหายที่เกิดจากหรือเกี่ยวเนื่องกับการยึด อายัด หรือขายทรัพย์สินโดยมิชอบหรือเกินกว่าที่จำเป็นแก่การบังคับคดี หรือการบังคับคดีโดยมิชอบในกรณีอื่นย่อมไม่ตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดี แต่ตกอยู่แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา เว้นแต่ในกรณีเจ้าพนักงานบังคับคดีได้กระทำการฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้
ในกรณีที่ความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามวรรคหนึ่ง และเป็นเรื่องความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ การใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาลตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่หรือตามกฎหมายอื่นไม่ว่าโดยบุคคลใด ให้อยู่ในอำนาจของศาลยุติธรรม
ถ้าเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอันจะต้องยึดหรืออายัด หรือไม่ขายทรัพย์สิน หรือไม่ดำเนินการบังคับคดีในกรณีอื่น หรือไม่กระทำการดังกล่าวภายในเวลาอันควร โดยจงใจหรือปราศจากความระมัดระวังหรือโดยสมรู้เป็นใจกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเหตุให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับความเสียหาย ให้นำความในวรรคสองมาใช้บังคับโดยอนุโลม
คำแปลภาษาไทย
Tort liability under the Civil and Commercial Code toward the judgment debtor or toward a third party for damage arising from or connected with an unlawful seizure, provisional attachment, or sale of property, or one exceeding what is necessary for the execution, or with unlawful execution in any other case, shall not fall upon the executing officer but shall fall upon the judgment creditor, except where the executing officer has acted in violation of the provisions of this Code.
Where liability falls upon the executing officer under paragraph one and the matter is one of tort liability of an official in the performance of duties, the exercise of the right to bring an action before a court under the law on liability for wrongful acts of officials or under any other law, by whatever person, shall fall within the jurisdiction of the Courts of Justice.
If the executing officer fails to seize property or attach a claim that ought to be seized or attached, or fails to sell property, or fails to carry out the execution in any other case, or fails to do so within a proper time, whether willfully or without due care or in collusion with the judgment debtor, thereby causing damage to the judgment creditor, the provisions of paragraph two shall apply mutatis mutandis.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 285 กำหนดว่าความรับผิดทางละเมิดจากความเสียหายในการบังคับคดีตกแก่ผู้ใด โดยหลักให้ตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี และคุ้มครองเจ้าพนักงานบังคับคดี เว้นแต่เจ้าพนักงานฝ่าฝืนประมวลกฎหมายนี้จึงตกแก่เจ้าพนักงาน วรรคสองยืนยันว่าการฟ้องคดีละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 อยู่ในอำนาจศาลยุติธรรม และวรรคสามใช้หลักเดียวกันกับการที่เจ้าพนักงานละเลยไม่ดำเนินการ มาตรานี้เป็นเลขตามการปรับปรุง พ.ศ. 2560
ความสำคัญต่อ
เรื่องนี้สำคัญเมื่อการบังคับคดีผิดพลาด ลูกหนี้ที่ถูกยึดทรัพย์โดยมิชอบมักต้องฟ้องเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ส่วนเจ้าหนี้ที่เสียหายจากการที่เจ้าพนักงานละเลยก็ฟ้องได้ และเมื่อความผิดอยู่ที่เจ้าพนักงาน คดีดำเนินในศาลยุติธรรมภายใต้กฎหมายความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ การรู้ว่าใครคือจำเลยที่ถูกต้องช่วยไม่ให้คดีถูกยกเพราะฟ้องผิดตัว หากท่านเสียหายจากการยึดหรืออายัด ควรปรึกษาทนายความด้านการบังคับคดี
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1765/2567 (2024)
ความเสียหายอันเกิดจากการบังคับคดีที่ฝ่าฝืนกฎหมาย ความรับผิดตามมาตรา 285 วรรคหนึ่ง ตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี ผู้เสียหายจึงมีอำนาจฟ้องเจ้าหนี้นั้นให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ หากการบังคับคดีนั้นกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อ
ทรัพย์ของโจทก์ได้รับผลจากการรื้อถอนในชั้นบังคับคดีที่อ้างว่าฝ่าฝืนกฎหมาย ศาลวินิจฉัยว่าความรับผิดในความเสียหายตกแก่จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ร้องขอให้รื้อถอนตามมาตรา 285 วรรคหนึ่ง โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ แต่ต้องเป็นการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3853/2566 (2023)
เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายโดยปราศจากความระมัดระวัง ย่อมเป็นการประมาทเลินเล่ออันเป็นละเมิดต่อผู้เสียหาย ความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานตามข้อยกเว้นในมาตรา 285 วรรคหนึ่ง แต่ต้องอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
เจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งมีหน้าที่ต้องระมัดระวังได้กระทำโดยปราศจากความระมัดระวัง ศาลเห็นว่าเป็นการประมาทเลินเล่ออันเป็นละเมิดต่อโจทก์ ความรับผิดจึงตกแก่เจ้าพนักงานตามมาตรา 285 วรรคหนึ่ง และเพราะเป็นละเมิดของเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ ศาลจึงนำพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 มาใช้บังคับ
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ถ้าทรัพย์ของฉันถูกยึดโดยมิชอบในการบังคับคดี ใครต้องรับผิด
ตามมาตรา 285 ความรับผิดโดยทั่วไปตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี ไม่ใช่เจ้าพนักงานบังคับคดี เว้นแต่เจ้าพนักงานได้กระทำการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายนี้
คดีที่ฟ้องเจ้าพนักงานบังคับคดีขึ้นศาลใด
เมื่อความรับผิดตกแก่เจ้าพนักงานในการปฏิบัติหน้าที่ มาตรา 285 วรรคสอง ให้คดีอยู่ในอำนาจศาลยุติธรรม โดยใช้พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
ถ้าเจ้าพนักงานไม่ยึดทรัพย์ของลูกหนี้ ฉันฟ้องได้หรือไม่
ได้ วรรคสามให้ถือว่าการที่เจ้าพนักงานจงใจ ประมาท หรือสมรู้ร่วมคิดไม่ยึด อายัด หรือขายทรัพย์เข้าหลักเดียวกัน เจ้าหนี้ที่เสียหายจากการละเลยนั้นจึงมีสิทธิเรียกร้อง