กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

มาตรา 300 — ห้ามยึดทรัพย์เกินกว่าหนี้

คนบทกฎหมาย

เว้นแต่จะมีกฎหมายบัญญัติไว้หรือศาลมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น ห้ามไม่ให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้องที่ได้มาจากการยึดหรืออายัดหลายรายเกินกว่าที่พอจะชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา พร้อมทั้งค่าฤชาธรรมเนียมและค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี
ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องรายใดที่มีราคาสูงเกินกว่าที่พอจะชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ถ้าทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้องนั้นอยู่ในสภาพที่จะแบ่งยึดหรืออายัดได้โดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหาย ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจแบ่งยึดหรือแบ่งอายัดทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้องรายใดแต่เพียงบางส่วนหรือเฉพาะส่วนแห่งกรรมสิทธิ์เท่าที่พอจะชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา พร้อมทั้งค่าฤชาธรรมเนียมและค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี
บุคคลผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดีอาจคัดค้านคำสั่งหรือการดำเนินการตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองของเจ้าพนักงานบังคับคดี โดยยื่นคำร้องต่อศาลก่อนวันขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น แต่ต้องไม่ช้ากว่าสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ทราบคำสั่งหรือการดำเนินการนั้น คำสั่งของศาลให้เป็นที่สุด

คำแปลภาษาไทย

Unless otherwise provided by law or ordered by the court, the executing officer is prohibited from seizing the property or attaching the claims of the judgment debtor, or from selling by public auction or otherwise disposing of property or claims obtained from seizure or attachment, in a quantity exceeding what is sufficient to satisfy the debt owed to the judgment creditor together with the court fees and the fees of execution.
Where it is necessary to seize property or attach a claim whose value exceeds what is sufficient to satisfy the debt owed to the judgment creditor, if that property or claim is in a condition that can be seized or attached in part without causing damage, the executing officer has the power to seize or attach only a portion, or only a share of the ownership, of that property or claim to the extent sufficient to satisfy the debt owed to the judgment creditor together with the court fees and the fees of execution.
A person having an interest in the execution may object to an order or an act of the executing officer under paragraph one or paragraph two by filing a motion with the court before the day of the public auction or other disposal, but no later than fifteen days from the day of learning of that order or act. The order of the court shall be final.

คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก

หมายเหตุสำนักงาน

นี่คือหลักห้ามยึดทรัพย์เกินกว่าหนี้ในส่วนที่ 1 ว่าด้วยอำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดี ซึ่งคุ้มครองลูกหนี้ตามคำพิพากษาไม่ให้ทรัพย์ถูกยึดหรือขายเกินกว่าที่หนี้ต้องการ วรรคสองเพิ่มหลักความได้สัดส่วนว่าทรัพย์ที่แบ่งได้ให้ยึดเพียงบางส่วน วรรคสามให้ผู้มีส่วนได้เสียโต้แย้งต่อศาลก่อนขาย และคำสั่งเป็นที่สุด คำพิพากษาศาลฎีกาล่าสุดยืนยันว่าความเป็นที่สุดในวรรคสามใช้กับการคัดค้านเรื่องยึดเกินจริง มิใช่ปิดกั้นการอุทธรณ์คำสั่งบังคับคดีทุกกรณี

ความสำคัญต่อ

ถ้าเจ้าพนักงานยึดทรัพย์มากเกินกว่าหนี้ หรือไม่ยอมแบ่งยึดทรัพย์ที่แบ่งได้ ต้องรีบดำเนินการ คำคัดค้านต้องถึงศาลก่อนวันขายทอดตลาดและภายในสิบห้าวันนับแต่ทราบการกระทำนั้น เพราะคำสั่งศาลเป็นที่สุดในประเด็นยึดเกิน การเรียบเรียงคำร้องให้ถูกต้องจึงสำคัญ ลูกหนี้ที่ถูกบังคับคดีอย่างหนักมักยกประเด็นนี้พร้อมกับการตรวจสอบยอดหนี้

คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4942/2566 (2023)

    ความเป็นที่สุดตามมาตรา 300 วรรคสาม ใช้เฉพาะคำสั่งศาลที่ชี้ขาดคำคัดค้านว่าเจ้าพนักงานยึดหรืออายัดทรัพย์เกินกว่าหนี้จริง หากมิใช่คำคัดค้านลักษณะนั้น คำสั่งย่อมไม่เป็นที่สุดและอุทธรณ์ได้

    ข้อโต้แย้งของจำเลยเป็นเรื่องจำนวนหนี้ตามคำพิพากษาที่แน่นอนแล้ว มิใช่การคัดค้านว่ายึดทรัพย์เกิน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าคำสั่งเพิกถอนการอายัดไม่เป็นที่สุดตามมาตรา 300 วรรคสาม และพิพากษายืน

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2498/2566 (2023)

    แม้โจทก์จะชนะคดีเต็มตามคำขอท้ายฟ้อง การบังคับคดีก็ยังต้องอยู่ในบังคับของมาตรา 300 ที่ห้ามเจ้าพนักงานบังคับคดียึดหรืออายัดทรัพย์เกินกว่าที่พอชำระหนี้พร้อมค่าธรรมเนียม

    ศาลฎีกาอธิบายว่าการที่โจทก์ชนะคดีเต็มตามฟ้องไม่ได้ยกเลิกเพดานห้ามยึดเกิน การบังคับคดียังคงอยู่ภายในขอบเขตของมาตรา 300 ที่วัดจากหนี้พร้อมค่าธรรมเนียมศาลและค่าธรรมเนียมบังคับคดี

คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา

เลย

เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์เกินกว่าหนี้ได้หรือไม่

ไม่ได้ มาตรา 300 ห้ามยึด อายัด หรือขายทรัพย์เกินกว่าที่พอชำระหนี้ตามคำพิพากษาพร้อมค่าธรรมเนียมศาลและค่าธรรมเนียมบังคับคดี ทรัพย์ที่แบ่งได้ให้ยึดเพียงบางส่วน

จะคัดค้านการยึดทรัพย์เกินได้อย่างไร

ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคำร้องต่อศาลก่อนวันขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น และไม่เกินสิบห้าวันนับแต่ทราบการกระทำของเจ้าพนักงาน คำสั่งศาลในเรื่องนี้เป็นที่สุด

ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการศึกษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนที่จะนำไปใช้กับการดำเนินคดีจริง

เลื่อนขึ้น