มาตรา 4 ทวิ: ศาลสำหรับคดีเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8036/2561 (2018)

   เมื่อคำฟ้องเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ซึ่งตั้งอยู่ในเขตศาลได้รับไว้พิจารณาโดยชอบตาม ป.วิ.พ. มาตรา 4 ทวิ ประกอบพระธรรมนูญศาลยุติธรรม มาตรา 18 แล้ว การที่โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมฟ้องเพิ่มข้อหาละเมิดโดยไม่ได้ขอให้บังคับโอนกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์อีก ย่อมเป็นกรณีที่มีเหตุเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในพฤติการณ์อันเกี่ยวด้วยการยื่นฟ้องคดีต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ซึ่งตามมาตรา 173 วรรคสอง (2) การเปลี่ยนแปลงเช่นนั้นย่อมไม่ตัดอำนาจของศาลที่รับฟ้องไว้แล้วที่จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีต่อไป เมื่อการจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ต้องกระทำในเขตอำนาจของศาลนั้น ผู้เกี่ยวข้องและพยานหลักฐานส่วนหนึ่งอยู่ในเขตศาล คู่ความมิได้โต้แย้งกันแต่แรก และไม่ปรากฏว่าคู่ความจะไม่ได้รับความสะดวก หรือการบริหารจัดการคดีจะไม่เป็นไปโดยถูกต้อง รวดเร็ว มีประสิทธิภาพและเป็นธรรม

   โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน 10 แปลง ที่อำเภอศรีราชา ซึ่งศาลชั้นต้นรับฟ้องไว้โดยชอบตาม ป.วิ.พ. มาตรา 4 ทวิ ประกอบพระธรรมนูญศาลยุติธรรม มาตรา 18 ต่อมาเมื่อจำเลยประมูลขายอสังหาริมทรัพย์พิพาทแก่บุคคลภายนอก โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมฟ้องเพิ่มข้อหาละเมิดโดยไม่ได้ขอให้บังคับโอนกรรมสิทธิ์อีก ศาลชั้นต้นจึงหยิบยกเรื่องเขตอำนาจศาลขึ้นวินิจฉัยและพิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องดังกล่าวเป็นกรณีที่มีเหตุเปลี่ยนแปลงในพฤติการณ์อันเกี่ยวด้วยการยื่นฟ้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ซึ่งตามมาตรา 173 วรรคสอง (2) ไม่ตัดอำนาจของศาลที่รับฟ้องไว้แล้ว เพราะการจดทะเบียนโอนต้องกระทำในเขตศาลชั้นต้น ผู้เกี่ยวข้องและพยานหลักฐานส่วนหนึ่งอยู่ในเขตศาล คู่ความมิได้โต้แย้งแต่แรก และไม่ปรากฏว่าจะไม่ได้รับความสะดวกหรือการบริหารจัดการคดีจะเสียไป ทั้งศาลฎีกาได้พิพากษาให้รับคำฟ้องที่แก้ไขเพิ่มเติมไว้พิจารณารวมกับคำฟ้องเดิมแล้ว การพิพากษายกฟ้องด้วยเหตุเขตอำนาจจึงไม่ชอบ และศาลฎีกาได้สั่งเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมใหม่ให้ชัดเจน

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6574/2559 (2016)

   คำฟ้องบังคับจำนองที่ดินเป็นคำฟ้องเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 4 ทวิ เพราะต้องมีการบังคับคดีแก่ตัวทรัพย์ โจทก์จึงฟ้องต่อศาลที่อสังหาริมทรัพย์นั้นตั้งอยู่ได้

   ที่ดินที่จำนองตั้งอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลวินิจฉัยว่าคำฟ้องบังคับจำนองเป็นคดีเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ เพราะต้องบังคับแก่ตัวทรัพย์ โจทก์จึงฟ้องต่อศาลที่ที่ดินตั้งอยู่ได้ตามมาตรา 4 ทวิ

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10342/2551 (2008)

   มาตรา 4 ทวิ ให้สิทธิโจทก์เลือกศาลในคดีเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ ระหว่างศาลที่ทรัพย์ตั้งอยู่กับศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนา การฟ้องต่อศาลภูมิลำเนาของจำเลยแม้มิใช่ศาลที่ทรัพย์ตั้งอยู่ก็ชอบด้วยกฎหมาย

   โจทก์ผู้รับจำนองฟ้องให้ผู้รับโอนทรัพย์ไถ่ถอนจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 737 แม้เป็นคดีเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ ศาลวินิจฉัยว่ามาตรา 4 ทวิ ให้โจทก์เลือกฟ้องต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาแทนศาลที่ทรัพย์ตั้งอยู่ได้

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา