ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 38 — อำนาจเจ้าพนักงานเปรียบเทียบ
คนบทกฎหมาย
ความผิดตามอนุมาตรา
(จุ๊บ)
(๓) และ
(๔) แห่งมาตราก่อน ถ้าเจ้าพนักงานดังกล่าวในมาตรานั้นเห็นว่าผู้ต้องหาไม่ควรได้รับโทษถึงจำคุกให้มีอำนาจเปรียบเทียบดังนี้
(๑) ให้กำหนดค่าปรับซึ่งผู้ต้องหาจะพึงชำระ ถ้าผู้ต้องหาและผู้เสียหายยินยอมตามนั้น เมื่อผู้ต้องหาได้ชำระเงินค่าปรับตามจำนวนที่เจ้าหน้าที่กำหนดให้ภายในเวลาอันสมควรแต่ไม่เกินสิบห้าวันแล้ว คดีนั้นเป็นอันเสร็จเด็ดขาดถ้าผู้ต้องหาไม่ยินยอมตามที่เปรียบเทียบ หรือเมื่อยินยอมแล้ว ไม่ชำระเงินค่าปรับภายในเวลากำหนดในวรรคก่อน ให้ดำเนินคดีต่อไป
(๒) ในคดีมีค่าทดแทน ถ้าผู้เสียหายและผู้ต้องหายินยอมให้เปรียบเทียบ ให้เจ้าหน้าที่กะจำนวนตามที่เห็นควรหรือตามที่คู่ความตกลงกัน
คำแปลภาษาไทย
For offences under sub-sections (2), (3) and (4) of the preceding section, if the official mentioned in that section is of the opinion that the alleged offender should not receive a penalty as severe as imprisonment, the official has the power to compound as follows:
(1) To fix the fine which the alleged offender is to pay. If the alleged offender and the injured person agree accordingly, and the alleged offender has paid the fine in the amount fixed by the official within a reasonable time but not exceeding fifteen days, the case is finally settled. If the alleged offender does not agree to the compounding, or having agreed does not pay the fine within the time fixed in the preceding paragraph, the case shall be further proceeded with.
(2) In a case involving compensation, if the injured person and the alleged offender agree to the compounding, the official shall assess the amount as he thinks fit or as the parties agree.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 38 เป็นกลไกรองรับมาตรา 37 สำหรับความผิดตามอนุมาตรา (2) (3) และ (4) เมื่อเจ้าพนักงานเห็นว่าไม่สมควรลงโทษจำคุก เจ้าพนักงานมีอำนาจเปรียบเทียบโดยกำหนดค่าปรับ อนุมาตรา (1) ให้การเปรียบเทียบเสร็จเด็ดขาดต่อเมื่อผู้ต้องหาและผู้เสียหายยินยอมและชำระค่าปรับภายในเวลาอันสมควรไม่เกินสิบห้าวัน มิฉะนั้นให้ดำเนินคดีต่อไป ส่วนอนุมาตรา (2) ให้เจ้าพนักงานกำหนดค่าทดแทนเมื่อคู่ความตกลง อำนาจเปรียบเทียบเป็นของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามมาตรา 37 แม้เจ้าพนักงานอื่นจะช่วยเหลือได้โดยชอบ และผู้ที่มิใช่ผู้ต้องหาที่แท้จริงย่อมเปรียบเทียบไม่ได้
ความสำคัญต่อ
สำหรับความผิดเล็กน้อยที่เข้าเกณฑ์ การยินยอมให้เปรียบเทียบและชำระภายในสิบห้าวันทำให้คดีเสร็จเด็ดขาด แต่พึงระวังสองเงื่อนไข คือ ผู้เสียหายต้องยินยอมด้วย และผู้ที่ถูกเปรียบเทียบต้องเป็นผู้ต้องหาที่แท้จริง หากขาดเงื่อนไขใด การเปรียบเทียบไม่สมบูรณ์และดำเนินคดีต่อได้ กรณีมีค่าทดแทนแก่ผู้เสียหาย ควรตรวจสอบว่าจำนวนที่กำหนดตรงตามที่ตกลง หากไม่แน่ใจว่าความผิดเปรียบเทียบได้หรือไม่ ควรปรึกษาทนายความ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2413/2521 (1978)
พนักงานสอบสวนไม่มีหน้าที่เปรียบเทียบตามมาตรา 38 (2) แก่ผู้ที่มิใช่ผู้ต้องหาในคดี คำของบุคคลเช่นนั้นจึงไม่เป็นความผิดฐานแจ้งความเท็จแก่เจ้าพนักงาน
เนื่องจากจำเลยมิใช่ผู้ต้องหาในคดีรถชน พนักงานสอบสวนจึงไม่มีหน้าที่ทำการเปรียบเทียบตามมาตรา 38 (2) การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานแจ้งความเท็จแก่เจ้าพนักงาน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1289/2508 (1965)
เมื่อพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบปรับการกระทำอันเดียวที่ผิดกฎหมายหลายบทจนคดีเสร็จเด็ดขาดตามมาตรา 37 และ 38 แล้ว สิทธิที่จะฟ้องข้อหาที่เกี่ยวเนื่องจากการกระทำนั้นย่อมระงับไปตามมาตรา 39 (3)
การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท เมื่อจำเลยถูกพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบปรับคดีเสร็จเด็ดขาดตามมาตรา 37 และ 38 แล้ว ศาลวินิจฉัยว่าสิทธิที่โจทก์จะนำข้อหายึดถือครอบครองที่พิพาทโดยไม่ได้รับอนุญาตมาฟ้องย่อมระงับไปตามมาตรา 39 (3) จึงพิพากษายกฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2565/2565 (2022)
อำนาจเปรียบเทียบตามมาตรา 38 และ 144 เป็นอำนาจของพนักงานสอบสวน แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องกระทำเองเป็นการเฉพาะตัวทั้งหมด เพราะมาตรา 128 ให้ร้องขอหรือสั่งให้เจ้าพนักงานอื่นทำการแทนได้บ้าง
ศาลวินิจฉัยว่าแม้การเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกจะเป็นอำนาจของพนักงานสอบสวนตามมาตรา 38 และ 144 แต่ไม่จำต้องกระทำเองทุกขั้นตอน มาตรา 128 (1) และ (2) ให้ร้องขอหรือสั่งให้เจ้าพนักงานอื่นทำการแทนได้ การที่ผู้อื่นช่วยพนักงานสอบสวนเขียนบันทึกการเปรียบเทียบจึงไม่ทำให้ไม่ชอบ
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
เจ้าพนักงานเปรียบเทียบความผิดเล็กน้อยอย่างไร
ตามมาตรา 38 เมื่อไม่สมควรลงโทษจำคุก เจ้าพนักงานกำหนดค่าปรับ หากผู้ต้องหาและผู้เสียหายยินยอมและชำระภายในเวลาอันสมควรไม่เกินสิบห้าวัน คดีเป็นอันเสร็จเด็ดขาด
ถ้าไม่ชำระค่าปรับภายในสิบห้าวันจะเป็นอย่างไร
หากผู้ต้องหาไม่ยินยอมให้เปรียบเทียบ หรือยินยอมแล้วไม่ชำระภายในเวลาที่กำหนดซึ่งไม่เกินสิบห้าวัน คดีไม่เสร็จเด็ดขาดและให้ดำเนินคดีต่อไปตามปกติ
ใครก็ถูกเปรียบเทียบตามมาตรา 38 ได้หรือไม่
ไม่ เฉพาะผู้ต้องหาที่แท้จริงเท่านั้นที่ถูกเปรียบเทียบได้ หากบุคคลนั้นมิใช่ผู้ต้องหาในคดี เจ้าพนักงานไม่มีหน้าที่หรืออำนาจเปรียบเทียบ