ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 39: การระงับสิทธินำคดีอาญามาฟ้อง
ตัวบทกฎหมาย
สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับไปดังต่อไปนี้
(๑) โดยความตายของผู้กระทำผิด
(๒) ในคดีความผิดต่อส่วนตัว เมื่อได้ถอนคำร้องทุกข์ ถอนฟ้องหรือยอมความกันโดยถูกต้องตามกฎหมาย
(๓) เมื่อคดีเลิกกันตามมาตรา ๓๗
(๔) เมื่อมีคำพิพากษาเสร็จเด็ดขาดในความผิดซึ่งได้ฟ้อง
(๕) เมื่อมีกฎหมายออกใช้ภายหลังการกระทำผิดยกเลิกความผิดเช่นนั้น
(๖) เมื่อคดีขาดอายุความ
(๗) เมื่อมีกฎหมายยกเว้นโทษ
คำแปลภาษาอังกฤษ
The right to institute a criminal prosecution is extinguished as follows:
(1) by the death of the offender;
(2) in a case of a compoundable offence, when the complaint has been withdrawn, the charge withdrawn, or the case settled lawfully;
(3) when the case is terminated under Section 37;
(4) when a final judgment has been rendered on the offence charged;
(5) when a law enacted after the commission of the offence abolishes such offence;
(6) when the case is barred by prescription;
(7) when there is a law granting an exemption from punishment.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 39 เป็นบทหลักว่าด้วยการระงับสิทธินำคดีอาญามาฟ้อง โดยรวมเหตุเจ็ดประการเข้าด้วยกัน และเชื่อมโยงกับหลายมาตราก่อนหน้า อนุมาตรา (2) ครอบคลุมการถอนฟ้องหรือยอมความในความผิดต่อส่วนตัวตามมาตรา 35 และ (3) ครอบคลุมการเลิกกันโดยการเปรียบเทียบตามมาตรา 37 เหตุตาม (2) ใช้เฉพาะการยอมความในทางอาญา การยอมความเฉพาะส่วนแพ่งไม่ทำให้สิทธิอาญาระงับ ส่วนเหตุตาม (4) คำพิพากษาเสร็จเด็ดขาด และ (6) คดีขาดอายุความ เป็นเหตุที่มีการต่อสู้กันมาก เมื่อสิทธิระงับแล้ว ศาลต้องไม่พิพากษาลงโทษ และเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อยที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเองได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้มักเป็นจุดชี้ขาดของคดีอาญา จึงควรตรวจสอบทุกเหตุทั้งก่อนและระหว่างพิจารณา การพลาดกำหนดอายุความตาม (6) หรือมีคำพิพากษาเสร็จเด็ดขาดมาก่อนตาม (4) อาจทำให้คดีสิ้นสุดทันที สำหรับความผิดต่อส่วนตัว ต้องระบุให้ชัดว่าการยอมความเป็นการยอมความในทางอาญา เพราะการยอมความเฉพาะค่าเสียหายทางแพ่งไม่ทำให้คดีอาญาระงับ หากท่านกำลังพิจารณายอมความหรือกังวลว่าคดีขาดอายุความ ควรปรึกษาทนายความก่อนดำเนินการ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3681/2568 (2025)
การยอมความตามมาตรา 39 (2) หมายถึงการยอมความในทางอาญาเท่านั้น คำแถลงของผู้เสียหายที่ไม่ติดใจคดีส่วนแพ่งแต่ให้คดีส่วนอาญาอยู่ในดุลพินิจของศาล ไม่เป็นการยอมความทางอาญาและไม่ทำให้สิทธิฟ้องระงับ
ผู้เสียหายแถลงต่อศาลว่าไม่ติดใจดำเนินคดีส่วนแพ่งกับจำเลย ส่วนคดีอาญาขอให้อยู่ในดุลพินิจของศาล ศาลวินิจฉัยว่าการยอมความตามมาตรา 39 (2) หมายถึงการยอมความในทางอาญาเท่านั้น คำแถลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการยอมความในคดีอาญาและสิทธิฟ้องไม่ระงับ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1543/2568 (2025)
เมื่อความผิดต่อส่วนตัวมิได้ดำเนินการภายในอายุความสามเดือนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 คดีย่อมขาดอายุความและสิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับตามมาตรา 39 (6)
โจทก์ทั้งสองขอแก้ฟ้องเกี่ยวกับเงิน 4,000,000 บาท อันเป็นความผิดต่อส่วนตัว หลังพ้นกำหนดสามเดือนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 ศาลวินิจฉัยว่าคดีในส่วนนั้นขาดอายุความ สิทธินำคดีอาญามาฟ้องจึงระงับตามมาตรา 39 (6)
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1750/2568 (2025)
เมื่อผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์ในความผิดอันยอมความได้ สิทธินำคดีอาญาในความผิดนั้นมาฟ้องย่อมระงับตามมาตรา 39 (2) และคำขอส่วนแพ่งเรื่องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่เกี่ยวเนื่องย่อมตกไปด้วย
ผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์ในข้อหาร่วมกันลักทรัพย์โดยใช้ยานพาหนะสำหรับจำเลยที่ 1 สิทธินำคดีอาญาในความผิดนั้นมาฟ้องจึงระงับตามมาตรา 39 (2) และคำขอส่วนแพ่งเรื่องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ 950 บาท ย่อมตกไปด้วย อันเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อยที่ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเอง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 821 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1343/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3681/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3674/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2212/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1245/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 508/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5161/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4129/2566 (2023)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 91 314
- ป.อ. มาตรา 83 285
- ป.อ. มาตรา 78 244
- ป.อ. มาตรา 90 137
- ป.อ. มาตรา 29 128
- มาตรา 225 112
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรทำให้สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับ
มาตรา 39 กำหนดเจ็ดเหตุ ได้แก่ ความตายของผู้กระทำผิด การถอนคำร้องทุกข์ ถอนฟ้อง หรือยอมความในความผิดต่อส่วนตัว การเลิกกันตามมาตรา 37 คำพิพากษาเสร็จเด็ดขาด กฎหมายยกเลิกความผิดภายหลัง คดีขาดอายุความ และกฎหมายยกเว้นโทษ
การยอมความส่วนแพ่งทำให้คดีอาญายุติหรือไม่
ไม่ในตัวเอง ตามมาตรา 39 (2) เฉพาะการยอมความในทางอาญาเท่านั้นที่ทำให้สิทธิฟ้องความผิดต่อส่วนตัวระงับ การยอมความเฉพาะค่าเสียหายทางแพ่งไม่ทำให้คดีอาญายุติ
ถ้าคดีอาญาขาดอายุความจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 39 (6) เมื่อคดีขาดอายุความ สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับ ศาลลงโทษไม่ได้ และยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยเองได้ในฐานะปัญหาความสงบเรียบร้อย
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ประเทศไทย) มาตรา 39. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-39/ (เข้าถึงเมื่อ 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 39 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-39/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-39/"><p>สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับไปดังต่อไปนี้ (๑) โดยความตายของผู้กระทำผิด (๒) ในคดีความผิดต่อส่วนตัว เมื่อได้ถอนคำร้องทุกข์ ถอนฟ้องหรือยอมความกันโดยถูกต้องตามกฎหมาย (๓) เมื่อคดีเลิกกันตามมาตรา ๓๗ (๔) เมื่อมีคำพิพากษาเสร็จเด็ดขาดในความผิดซึ่งได้ฟ้อง (๕) เมื่อมีกฎหมายออกใช้ภายหลังการกระทำผิดยกเลิกความผิดเช่นนั้น (๖) เมื่อคดีขาดอายุความ (๗) เมื่อมีกฎหมายยกเว้นโทษ</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-39/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา