ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 225: การนำวิธีพิจารณาชั้นอุทธรณ์มาใช้ในชั้นฎีกา
ตัวบทกฎหมาย
ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาบังคับในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามมิให้ทำความเห็นแย้ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาบังคับในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามมิให้ทำความเห็นแย้ง
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นบทอุดช่องว่างในชั้นฎีกา คู่กับมาตรา 215 ของชั้นอุทธรณ์ โดยนำวิธีพิจารณาชั้นอุทธรณ์ ซึ่งยืมหลักเกณฑ์ศาลชั้นต้นผ่านมาตรา 215 มาใช้ ทำให้ทั้งระบบใช้บทบัญญัติชุดเดียวกัน มีข้อยกเว้นเดียวคือ ห้ามทำความเห็นแย้งในชั้นฎีกา ในทางปฏิบัติ มาตรา 225 มักอ้างประกอบมาตรา 195 วรรคสอง เพื่อยืนยันว่าศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ และประกอบมาตรา 212 เพื่อรักษาหลักห้ามเพิ่มโทษจำเลยเมื่อจำเลยเป็นฝ่ายฎีกา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคู่ความ มาตรา 225 อธิบายว่าเหตุใดคำพิพากษาศาลฎีกาจึงอ้างมาตราชั้นอุทธรณ์และศาลชั้นต้นประกอบกัน เพราะหลักเกณฑ์เหล่านั้นใช้ในชั้นฎีกาด้วย ผลในทางปฏิบัติที่สำคัญสองประการคือ หนึ่ง ศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ และสอง หลักห้ามเพิ่มโทษตามมาตรา 212 ยังคงอยู่ จำเลยที่ฎีกาฝ่ายเดียวจึงมักไม่ถูกเพิ่มโทษ ต่างจากชั้นอุทธรณ์เพียงว่าห้ามทำความเห็นแย้ง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 875/2568 (2025)
ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย เช่น การปรับใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณ ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 แม้คู่ความมิได้ฎีกา
คดีต้องนำส่วนที่เป็นคุณของกฎหมายยาเสพติดเดิมและใหม่มาปรับใช้ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยที่ยกขึ้นเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 และกำหนดโทษใหม่ รวมถึงจำเลยร่วมที่กำลังรับโทษอยู่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2585/2568 (2025)
เมื่อศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยก่อนว่าจำเลยกระทำผิดจริงหรือไม่ก่อนปรับโทษ ความบกพร่องนั้นเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อยที่ศาลฎีกายกขึ้นเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 และย้อนสำนวน
ศาลอุทธรณ์ลดโทษจำเลยที่ 1 โดยยังมิได้วินิจฉัยว่ากระทำผิดหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อยที่ยกขึ้นเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 จึงยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และให้พิจารณาพิพากษาใหม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 1,945 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2490/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4000/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4992/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7497/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8274/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1327/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 238/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 875/2568 (2025)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 195 1,338
- ป.อ. มาตรา 78 1,186
- ป.อ. มาตรา 91 1,120
- ป.อ. มาตรา 83 894
- ป.อ. มาตรา 90 733
- ป.อ. มาตรา 29 579
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
วิธีพิจารณาชั้นอุทธรณ์ใช้ในชั้นฎีกาหรือไม่
ใช้ ตามมาตรา 225 ให้นำหลักเกณฑ์การพิจารณา คำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาใช้ในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามทำความเห็นแย้ง
ศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายที่คู่ความมิได้ยกขึ้นได้หรือไม่
ได้ โดยมาตรา 225 ประกอบมาตรา 195 วรรคสอง ศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นวินิจฉัยเองได้แม้คู่ความมิได้ยกขึ้น
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 225 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 225. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 225 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/"><p>ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาบังคับในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามมิให้ทำความเห็นแย้ง</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 225 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา