ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 225: การนำวิธีพิจารณาชั้นอุทธรณ์มาใช้ในชั้นฎีกา
ตัวบทกฎหมาย
ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาบังคับในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามมิให้ทำความเห็นแย้ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
The provisions concerning the trial and concerning the judgments and orders at the appeal court level shall apply mutatis mutandis at the Dika (Supreme Court) level, except that the making of a dissenting opinion is prohibited.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นบทอุดช่องว่างในชั้นฎีกา คู่กับมาตรา 215 ของชั้นอุทธรณ์ โดยนำวิธีพิจารณาชั้นอุทธรณ์ ซึ่งยืมหลักเกณฑ์ศาลชั้นต้นผ่านมาตรา 215 มาใช้ ทำให้ทั้งระบบใช้บทบัญญัติชุดเดียวกัน มีข้อยกเว้นเดียวคือ ห้ามทำความเห็นแย้งในชั้นฎีกา ในทางปฏิบัติ มาตรา 225 มักอ้างประกอบมาตรา 195 วรรคสอง เพื่อยืนยันว่าศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ และประกอบมาตรา 212 เพื่อรักษาหลักห้ามเพิ่มโทษจำเลยเมื่อจำเลยเป็นฝ่ายฎีกา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคู่ความ มาตรา 225 อธิบายว่าเหตุใดคำพิพากษาศาลฎีกาจึงอ้างมาตราชั้นอุทธรณ์และศาลชั้นต้นประกอบกัน เพราะหลักเกณฑ์เหล่านั้นใช้ในชั้นฎีกาด้วย ผลในทางปฏิบัติที่สำคัญสองประการคือ หนึ่ง ศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ และสอง หลักห้ามเพิ่มโทษตามมาตรา 212 ยังคงอยู่ จำเลยที่ฎีกาฝ่ายเดียวจึงมักไม่ถูกเพิ่มโทษ ต่างจากชั้นอุทธรณ์เพียงว่าห้ามทำความเห็นแย้ง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 875/2568 (2025)
ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย เช่น การปรับใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณ ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 แม้คู่ความมิได้ฎีกา
คดีต้องนำส่วนที่เป็นคุณของกฎหมายยาเสพติดเดิมและใหม่มาปรับใช้ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยที่ยกขึ้นเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 และกำหนดโทษใหม่ รวมถึงจำเลยร่วมที่กำลังรับโทษอยู่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2585/2568 (2025)
เมื่อศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยก่อนว่าจำเลยกระทำผิดจริงหรือไม่ก่อนปรับโทษ ความบกพร่องนั้นเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อยที่ศาลฎีกายกขึ้นเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 และย้อนสำนวน
ศาลอุทธรณ์ลดโทษจำเลยที่ 1 โดยยังมิได้วินิจฉัยว่ากระทำผิดหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อยที่ยกขึ้นเองได้ตามมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 จึงยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และให้พิจารณาพิพากษาใหม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 1,939 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1327/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 875/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 238/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4992/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7497/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8274/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8990/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6190/2567 (2024)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 195 1,345
- ป.อ. มาตรา 78 1,192
- ป.อ. มาตรา 91 1,124
- ป.อ. มาตรา 83 897
- ป.อ. มาตรา 90 737
- ป.อ. มาตรา 29 583
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
วิธีพิจารณาชั้นอุทธรณ์ใช้ในชั้นฎีกาหรือไม่
ใช้ ตามมาตรา 225 ให้นำหลักเกณฑ์การพิจารณา คำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาใช้ในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามทำความเห็นแย้ง
ศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายที่คู่ความมิได้ยกขึ้นได้หรือไม่
ได้ โดยมาตรา 225 ประกอบมาตรา 195 วรรคสอง ศาลฎีกายกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นวินิจฉัยเองได้แม้คู่ความมิได้ยกขึ้น
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 225 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 225. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 225 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/"><p>ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งชั้นอุทธรณ์มาบังคับในชั้นฎีกาโดยอนุโลม เว้นแต่ห้ามมิให้ทำความเห็นแย้ง</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 225 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-225/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา