Landmark คำพิพากษาสำคัญ Civil & Commercial Codeป.พ.พ. Decision 3902/2568 คำพิพากษาที่ 3902/2568 2025 (B.E. 2568)

On the Father's Death, Parental Power Automatically Vests Solely in the Surviving Mother เมื่อบิดาถึงแก่กรรม อำนาจปกครองบุตรย่อมตกแก่มารดาที่เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองโดยลำพังตาม ม. 1566(1)

CCC Sections: มาตรา ป.พ.พ.: §1566

⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ

CCC section 1566 (1) operates by itself: on the death of one parent who held parental power, the surviving parent holds it alone, without any further court order, and a pending application about parental power has nothing left to decide. Where nobody entitled to take the deceased party's place applies within one year of the death, the court must strike the case off the cause list under Civil Procedure Code section 42 paragraph two, here read with section 182/1 paragraph two of the Juvenile and Family Court and Procedure Act B.E. 2553. Striking a case off is not a decision on the merits, and it leaves the judgment appealed from undisturbed.

Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร

The father applied for the mother's parental power over their two minor children to be revoked and for sole parental power himself, and, failing that, for an order compelling her to sign the consents the children needed to acquire Belgian nationality, Thai and Belgian passports and Thai identity cards, and to leave the Kingdom without her travelling with them, the court's order to stand in place of her consent if she refused. The mother objected and counterclaimed for revocation of his parental power, for sole parental power, and for maintenance at half the actual cost of raising the children. The Phuket Juvenile and Family Court granted the alternative relief and dismissed her counterclaim; on appeals by both sides the Court of Appeal for Specialised Cases varied that judgment, giving her sole parental power, giving the father reasonable contact, and ordering him to pay maintenance of 2,000,000 baht for the son and 3,000,000 baht for the daughter. The father appealed to the Supreme Court with its leave and died on 12 December 2023 while the appeal was pending, and nobody applied to be substituted for him. The Supreme Court held that on his death parental power vested in the mother alone under CCC section 1566 (1), so there was nothing left to decide about parental power, and that because no heir could be found within one year of the death the maintenance appeal had to be struck off the Supreme Court's roll under Civil Procedure Code section 42 paragraph two with section 182/1 paragraph two of the Juvenile and Family Court and Procedure Act B.E. 2553. Striking a case off is not a judgment on the merits, and the Court of Appeal's judgment was left undisturbed.

ผู้ร้องซึ่งเป็นบิดายื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองของผู้คัดค้านซึ่งเป็นมารดา และให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียว หากศาลไม่เห็นชอบให้ถอนอำนาจปกครอง ขอให้มีคำสั่งให้ผู้คัดค้านลงลายมือชื่ออนุญาตให้ผู้เยาว์ทั้งสองได้รับสัญชาติเบลเยียม หนังสือเดินทางของประเทศไทยและราชอาณาจักรเบลเยียม บัตรประจำตัวประชาชนไทย และเดินทางออกนอกราชอาณาจักรได้แม้ผู้คัดค้านไม่ได้ร่วมเดินทางไปด้วย ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านและฟ้องแย้งขอให้ถอนอำนาจปกครองของผู้ร้อง ให้ผู้คัดค้านเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียว และให้ผู้ร้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูกึ่งหนึ่งของค่าใช้จ่ายจริงจนบุตรบรรลุนิติภาวะ ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดภูเก็ตพิพากษาให้ตามคำขอสำรองของผู้ร้องและยกฟ้องแย้ง คู่ความทั้งสองฝ่ายอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้เป็นว่าให้ผู้คัดค้านเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียว ให้ผู้ร้องมีสิทธิพบปะเยี่ยมเยียนตามสมควร และให้ผู้ร้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูเด็กชาย อ. เป็นเงิน 2,000,000 บาท และเด็กหญิง บ. เป็นเงิน 3,000,000 บาท ผู้ร้องฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา แล้วถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2566 ระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา โดยไม่มีผู้ใดขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าอำนาจปกครองบุตรย่อมตกแก่ผู้คัดค้านตาม ป.พ.พ. มาตรา 1566 (1) จึงไม่จำต้องวินิจฉัยเรื่องอำนาจปกครองอีกต่อไป ส่วนค่าอุปการะเลี้ยงดู เมื่อไม่สามารถสืบหาทายาทเข้ามาเป็นคู่ความแทนภายใน 1 ปี จึงต้องจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความของศาลฎีกา ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 42 วรรคสอง ประกอบ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 182/1 วรรคสอง การจำหน่ายคดีมิใช่การวินิจฉัยชี้ขาดเนื้อหาแห่งคดี คำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษจึงไม่ถูกกระทบ

Facts of the Case ข้อเท็จจริง

The father applied to the Phuket Juvenile and Family Court for the mother's parental power over their two minor children, a son and a daughter, to be revoked and for sole parental power himself. In the alternative, if the court would not revoke her parental power, he asked for an order that she sign the consents the two children needed to acquire Belgian nationality, Thai and Belgian passports and Thai identity cards, and to travel out of the Kingdom without her, the court's order to stand in place of her consent if she refused. The mother objected and counterclaimed for the father's parental power to be revoked, for sole parental power, and for maintenance from the date of judgment until the children came of age at half of the actual cost of raising them. The trial court granted the alternative relief, ordering her to sign or take the steps needed and authorising the father to act alone if she did not, ordering each parent to allow the other reasonable contact, and dismissing her counterclaim. Both sides appealed. The Court of Appeal for Specialised Cases, Juvenile and Family Division, varied that judgment: sole parental power to the mother, reasonable contact for the father, and maintenance of 2,000,000 baht for the son and 3,000,000 baht for the daughter. The father appealed to the Supreme Court with its leave, and died on 12 December 2023 while the appeal was pending. His opponent's counsel reported the death to the trial court on 22 December 2023.

ผู้ร้องซึ่งเป็นบิดายื่นคำร้องขอต่อศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดภูเก็ต ขอให้ถอนอำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองซึ่งเป็นบุตรชายและบุตรสาวของผู้คัดค้านซึ่งเป็นมารดา และให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียว หากศาลไม่เห็นชอบให้ถอนอำนาจปกครอง ขอให้มีคำสั่งให้ผู้คัดค้านลงลายมือชื่ออนุญาตให้ผู้เยาว์ทั้งสองได้รับสัญชาติเบลเยียม หนังสือเดินทางของประเทศไทยและราชอาณาจักรเบลเยียม บัตรประจำตัวประชาชนไทย และเดินทางออกนอกราชอาณาจักรได้แม้ผู้คัดค้านไม่ได้ร่วมเดินทางไปด้วย หากไม่ยินยอมให้ถือเอาคำสั่งศาลแทนการแสดงเจตนาของผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านและฟ้องแย้งขอให้ถอนอำนาจปกครองของผู้ร้อง ให้ผู้คัดค้านเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียว และให้ผู้ร้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูนับแต่ศาลมีคำพิพากษาจนกว่าบุตรจะบรรลุนิติภาวะกึ่งหนึ่งของค่าใช้จ่ายจริง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ผู้คัดค้านลงลายมือชื่อหรือดำเนินการให้ผู้เยาว์ทั้งสองได้รับสัญชาติ หนังสือเดินทาง และบัตรประจำตัวประชาชน หากไม่ยินยอมให้ผู้ร้องมีอำนาจดำเนินการได้แต่เพียงฝ่ายเดียว ให้แต่ละฝ่ายยินยอมให้อีกฝ่ายพบเยี่ยมเยียนผู้เยาว์ได้ตามปกติสมควร และยกฟ้องแย้ง คู่ความทั้งสองฝ่ายอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ผู้คัดค้านเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองแต่เพียงผู้เดียว ให้ผู้ร้องมีสิทธิพบปะเยี่ยมเยียนตามสมควร และให้ผู้ร้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูเด็กชาย อ. เป็นเงิน 2,000,000 บาท และเด็กหญิง บ. เป็นเงิน 3,000,000 บาท ผู้ร้องฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา และถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2566 ระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา ทนายผู้คัดค้านยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2566 ว่าผู้ร้องถึงแก่กรรม

Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)

CCC section 1566 (1) operates by itself: on the death of one parent who held parental power, the surviving parent holds it alone, without any further court order, and a pending application about parental power has nothing left to decide. Where nobody entitled to take the deceased party's place applies within one year of the death, the court must strike the case off the cause list under Civil Procedure Code section 42 paragraph two, here read with section 182/1 paragraph two of the Juvenile and Family Court and Procedure Act B.E. 2553. Striking a case off is not a decision on the merits, and it leaves the judgment appealed from undisturbed.

เมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นบิดาถึงแก่ความตาย อำนาจปกครองบุตรย่อมตกแก่ผู้คัดค้านที่เป็นมารดาตาม ป.พ.พ. มาตรา 1566 (1) กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยในเรื่องอำนาจปกครองอีกต่อไป ส่วนเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูนั้น ทนายผู้คัดค้านยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นว่า ผู้ร้องถึงแก่กรรม ศาลชั้นต้นแจ้งให้ทนายผู้ร้องทราบเพื่อหาบุคคลเข้ามาเป็นคู่ความแทนที่ผู้มรณะแล้ว ไม่สามารถสืบหาทายาทเข้ามาเป็นคู่ความแทนผู้ร้องภายในเวลา 1 ปี นับแต่วันที่ผู้ร้องถึงแก่กรรม กรณีจึงต้องจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความตาม ป.วิ.พ. มาตรา 42 วรรคสอง ประกอบ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 182/1 วรรคสอง การจำหน่ายคดีมิใช่การวินิจฉัยชี้ขาดเนื้อหาแห่งคดี และไม่กระทบคำพิพากษาของศาลล่างที่ถูกฎีกา

Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย

Two provisions decided this appeal and neither of them is discretionary. Section 1566 of the Civil and Commercial Code puts a minor under the parental power of both parents and then lists six situations in which it is exercised by one of them alone; the first is that the other parent is dead. It works by force of the provision itself, so from the moment the father died the mother held parental power alone, with no application, no order and no finding about either parent's fitness. That is why the Supreme Court said the parental power issue no longer needed deciding: the order the father was asking for had become impossible, and the order the Court of Appeal had made in the mother's favour had become unnecessary. The maintenance counterclaim was in a different position because it was a money claim that survived the death. Section 42 of the Civil Procedure Code requires the court to adjourn when a party dies before judgment until an heir of the deceased, an administrator of the estate, or another person having custody of the estate enters the case in place of the deceased, whether on their own application or on a summons the other side obtains, and it fixes one year from the date of death for that application. Paragraph two then makes the consequence mandatory rather than discretionary: if no such application is made in time the court shall order the case struck off the cause list. The mother's counsel reported the death, the trial court told the father's counsel to find someone to be substituted, no heir was found within the year, and the Supreme Court struck the case off its own roll under section 42 paragraph two read with section 182/1 paragraph two of the Juvenile and Family Court and Procedure Act B.E. 2553. Because striking off is not an adjudication, the Court of Appeal's judgment was not set aside.

บทกฎหมายที่ชี้ขาดคดีนี้มีสองบท และไม่มีบทใดเป็นดุลพินิจของศาล ป.พ.พ. มาตรา 1566 วางหลักว่าบุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา แล้วระบุหกกรณีที่อำนาจปกครองอยู่กับบิดาหรือมารดาแต่ฝ่ายเดียว กรณีแรกคือมารดาหรือบิดาตาย ผลดังกล่าวเกิดขึ้นโดยผลของบทบัญญัติเอง เมื่อผู้ร้องถึงแก่ความตาย อำนาจปกครองจึงตกแก่ผู้คัดค้านแต่ผู้เดียวทันทีโดยไม่ต้องมีคำร้อง คำสั่งศาล หรือการวินิจฉัยเรื่องความเหมาะสมของฝ่ายใด ด้วยเหตุนี้ศาลฎีกาจึงไม่จำต้องวินิจฉัยประเด็นอำนาจปกครองอีกต่อไป ส่วนฟ้องแย้งเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูมีลักษณะเป็นคดีเรียกทรัพย์ซึ่งไม่ระงับไปเพราะความตาย ป.วิ.พ. มาตรา 42 กำหนดให้ศาลเลื่อนการนั่งพิจารณาไปจนกว่าทายาทของผู้มรณะ ผู้จัดการทรัพย์มรดก หรือบุคคลอื่นซึ่งปกครองทรัพย์มรดกจะเข้ามาเป็นคู่ความแทนที่ผู้มรณะ ไม่ว่าโดยยื่นคำขอเอง หรือโดยที่ศาลหมายเรียกตามคำขอฝ่ายเดียวของคู่ความอีกฝ่าย และกำหนดเวลาไว้หนึ่งปีนับแต่วันที่คู่ความฝ่ายนั้นมรณะ วรรคสองกำหนดผลไว้เป็นการบังคับ มิใช่ดุลพินิจ กล่าวคือถ้าไม่มีคำขอภายในกำหนด ให้ศาลมีคำสั่งจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความ ในคดีนี้ทนายผู้คัดค้านแถลงการถึงแก่กรรมของผู้ร้อง ศาลชั้นต้นแจ้งให้ทนายผู้ร้องหาบุคคลเข้าเป็นคู่ความแทน แต่ไม่สามารถสืบหาทายาทได้ภายในหนึ่งปี ศาลฎีกาจึงจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความของศาลฎีกาตาม ป.วิ.พ. มาตรา 42 วรรคสอง ประกอบ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 182/1 วรรคสอง เมื่อการจำหน่ายคดีมิใช่การวินิจฉัยชี้ขาดเนื้อหาแห่งคดี คำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษจึงไม่ถูกยกเลิกเพิกถอน

Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม

The following is the full text of Supreme Court Decision No. 3902/2568. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3902/2568 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th

English translation is being prepared and will be available soon.

เมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นบิดาถึงแก่ความตาย อำนาจปกครองบุตรย่อมตกแก่ผู้คัดค้านที่เป็นมารดาตาม ป.พ.พ. มาตรา 1566 (1) กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยในเรื่องอำนาจปกครองอีกต่อไป ส่วนเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูนั้น ทนายผู้คัดค้านยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นว่า ผู้ร้องถึงแก่กรรม ศาลชั้นต้นแจ้งให้ทนายผู้ร้องทราบเพื่อหาบุคคลเข้ามาเป็นคู่ความแทนที่ผู้มรณะแล้ว ไม่สามารถสืบหาทายาทเข้ามาเป็นคู่ความแทนผู้ร้องภายในเวลา 1 ปี นับแต่วันที่ผู้ร้องถึงแก่กรรม กรณีจึงต้องจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความตาม ป.วิ.พ. มาตรา 42 วรรคสอง ประกอบ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 182/1 วรรคสอง ผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอให้มีคำสั่งถอนอำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองของผู้คัดค้าน และให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองแต่เพียงผู้เดียว แต่หากศาลไม่เห็นชอบให้ถอนอำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองของผู้คัดค้าน ขอให้มีคำสั่งให้ผู้คัดค้านลงลายมือชื่ออนุญาตให้ผู้เยาว์ทั้งสองได้รับสัญชาติเบลเยียม ได้รับหนังสือเดินทางของประเทศไทยและราชอาณาจักรเบลเยียม ได้รับบัตรประจำตัวประชาชนของไทยและเดินทางออกนอกราชอาณาจักรได้แม้ผู้คัดค้านไม่ได้ร่วมเดินทางไปด้วย หากไม่ยินยอมให้ถือเอาคำสั่งศาลแทนการแสดงเจตนาของผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านและฟ้องแย้งขอให้มีคำสั่งถอนอำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองของผู้ร้องและให้ผู้คัดค้านเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ทั้งสองแต่เพียงผู้เดียว กับให้ผู้ร้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรนับแต่ศาลมีคำพิพากษาจนกว่าบุตรจะบรรลุนิติภาวะครึ่งหนึ่งของค่าใช้จ่ายจริงทั้งหมดแก่ผู้คัดค้าน ผู้ร้องให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้บังคับตามคำร้องขอของผู้ร้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ให้ผู้คัดค้านลงลายมือชื่อหรือดำเนินการเพื่อให้ผู้เยาว์ทั้งสองได้รับสัญชาติเบลเยียม ได้รับหนังสือเดินทางของประเทศไทยและราชอาณาจักรเบลเยียม และได้รับบัตรประจำตัวประชาชนไทย หากผู้คัดค้านไม่ยินยอมดำเนินการหรือลงลายมือชื่อ ให้ผู้ร้องมีอำนาจลงลายมือชื่อ จัดการ และดำเนินการเพื่อให้ผู้เยาว์ทั้งสองได้รับสัญชาติเบลเยียม ได้รับหนังสือเดินทางของประเทศไทยและราชอาณาจักรเบลเยียม และได้รับบัตรประจำตัวประชาชนไทยได้แต่เพียงฝ่ายเดียวต่อไป และให้ผู้ร้องกับผู้คัดค้านยินยอมให้อีกฝ่ายพบเยี่ยมเยียนผู้เยาว์ทั้งสองได้ตามปกติสมควร ยกฟ้องแย้ง ค่าฤชาธรรมเนียม (ที่ถูก ในส่วนคำร้องขอและฟ้องแย้ง) ให้เป็นพับ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก ผู้ร้องและผู้คัดค้านอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชํานัญพิเศษแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ผู้คัดค้านเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองเด็กชาย อ. และเด็กหญิง บ. ผู้เยาว์ทั้งสอง แต่เพียงผู้เดียว ทั้งนี้ ให้ผู้ร้องมีสิทธิพบปะและเยี่ยมเยียนผู้เยาว์ทั้งสองได้ตามสมควร ให้ผู้ร้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูผู้เยาว์ทั้งสองแก่ผู้คัดค้าน โดยในส่วนของเด็กชาย อ. เป็นเงิน 2,000,000 บาท ในส่วนของเด็กหญิง บ. เป็นเงิน 3,000,000 บาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมในส่วนคำร้องขอและฟ้องแย้งชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ ผู้ร้องฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา ผู้ร้องถึงแก่ความตาย โดยไม่มีผู้ใดขอเข้าเป็นคู่ความแทนผู้ร้องผู้มรณะ ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัววินิจฉัยว่า เห็นว่า สำหรับประเด็นเกี่ยวกับอำนาจปกครองบุตรเมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นบิดาถึงแก่ความตาย อำนาจปกครองบุตรย่อมตกแก่ผู้คัดค้านที่เป็นมารดาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1566 (1) กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยในเรื่องอำนาจปกครองอีกต่อไป ส่วนประเด็นเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูนั้น เห็นว่า ทนายผู้คัดค้านยื่นคำแถลงลงวันที่ 22 ธันวาคม 2566 ต่อศาลชั้นต้นว่า ผู้ร้องถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2566 ศาลชั้นต้นแจ้งให้ทนายผู้ร้องทราบเพื่อหาบุคคลเข้ามาเป็นคู่ความแทนที่ผู้มรณะแล้ว ไม่สามารถสืบหาทายาทเข้ามาเป็นคู่ความแทนผู้ร้องภายในเวลา 1 ปี นับแต่วันที่ผู้ร้องถึงแก่กรรม กรณีจึงต้องจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 42 วรรคสอง ประกอบพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 182/1 วรรคสอง ให้จำหน่ายคดีเสียจากสารบบความของศาลฎีกา ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ

Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง

Section 1566, Civil and Commercial Code มาตรา 1566 ป.พ.พ.

💡 What This Means for You 💡 สิ่งที่หมายถึงสำหรับคุณ

Read this decision for what it decides and, just as much, for what it does not. The Supreme Court did not weigh the two parents against each other, did not review or approve the Court of Appeal's award of 2,000,000 and 3,000,000 baht, and did not rule on whether the children were entitled to Belgian nationality or to passports. It disposed of an appeal that had lost its subject matter. Three things follow for anyone in a similar position. First, when a parent who held parental power dies, the surviving parent holds it alone by operation of section 1566 (1); no court order is needed to create that, although a death certificate is what a school, a bank or a government office will ask to see. Second, a parent who cannot get the other parent's signature for a child's foreign nationality, passport or identity documents, or for travel abroad, does not have to win a revocation of the other's parental power to get there. The trial court in this case granted exactly that relief as an alternative, ordering the mother to sign and authorising the father to act alone if she did not, while leaving her parental power intact. Third, the one year in Civil Procedure Code section 42 runs from the date of death and it is real. Nobody stepped into the father's place, so an appeal that had already been given leave was struck off and a five million baht maintenance award was never tested on appeal.

พึงอ่านคำพิพากษานี้ทั้งในสิ่งที่ศาลวินิจฉัยและสิ่งที่ศาลไม่ได้วินิจฉัย ศาลฎีกาไม่ได้ชั่งน้ำหนักความเหมาะสมของบิดามารดา ไม่ได้ตรวจสอบหรือรับรองจำนวนค่าอุปการะเลี้ยงดู 2,000,000 บาทและ 3,000,000 บาทที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษกำหนด และไม่ได้วินิจฉัยว่าผู้เยาว์มีสิทธิได้รับสัญชาติเบลเยียมหรือหนังสือเดินทางหรือไม่ แต่เป็นการจำหน่ายคดีที่หมดประเด็นต้องวินิจฉัย ข้อที่นำไปใช้ได้มีสามข้อ ข้อแรก เมื่อบิดาหรือมารดาผู้ใช้อำนาจปกครองถึงแก่ความตาย อำนาจปกครองย่อมตกแก่อีกฝ่ายแต่ผู้เดียวโดยผลของมาตรา 1566 (1) ไม่ต้องมีคำสั่งศาลเพื่อก่อสิทธิดังกล่าว แม้ในทางปฏิบัติโรงเรียน ธนาคารหรือหน่วยงานราชการจะขอดูใบมรณบัตรก็ตาม ข้อสอง บิดาหรือมารดาที่ไม่อาจขอลายมือชื่อของอีกฝ่ายเพื่อให้บุตรได้รับสัญชาติต่างประเทศ หนังสือเดินทาง เอกสารแสดงตน หรือเพื่อเดินทางออกนอกราชอาณาจักร ไม่จำต้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของอีกฝ่ายเสมอไป ศาลชั้นต้นในคดีนี้พิพากษาให้ตามคำขอสำรองโดยตรง คือให้ผู้คัดค้านลงลายมือชื่อ และหากไม่ยินยอมก็ให้ผู้ร้องดำเนินการได้แต่เพียงฝ่ายเดียว โดยไม่ถอนอำนาจปกครองของผู้คัดค้าน ข้อสาม กำหนดเวลาหนึ่งปีตาม ป.วิ.พ. มาตรา 42 นับแต่วันที่คู่ความถึงแก่ความตายและมีผลจริง เมื่อไม่มีผู้ใดเข้าเป็นคู่ความแทนผู้ร้อง ฎีกาที่ได้รับอนุญาตแล้วจึงถูกจำหน่าย และค่าอุปการะเลี้ยงดูรวมห้าล้านบาทไม่เคยได้รับการวินิจฉัยในชั้นฎีกา

Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย

What is the legal principle in Decision 3902/2568? คำพิพากษาฎีกาที่ 3902/2568 วินิจฉัยอย่างไร?

Which CCC section gives the surviving parent sole parental power? มาตราใดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้อำนาจปกครองตกแก่บิดาหรือมารดาที่ยังมีชีวิตอยู่แต่ผู้เดียว

CCC Section 1566.

คดีนี้วินิจฉัยตามมาตรา 1566

parental power thailand section 1566 ccc custody death of parent thailand surviving parent custody

📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline

Sebastien H. Brousseau LL.B., B.Sc. Foreign Legal Consultant

Wichuda Atthatmethakon LL.M. Thai Attorney and Notary

Reviewed and annotated by qualified legal professionals with over 18 years of practice in Thai law.

ตรวจสอบและอธิบายโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายที่มีประสบการณ์การปฏิบัติงานด้านกฎหมายไทยมากกว่า 18 ปี

Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.

Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.

ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ

ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต

Guide

Marriage

Divorce & Children

Estate Planning

More

Guide

Buying

Rights

Leases & Tax

Living in Thailand

Guide

Starting a Business

Foreign Business

Employment & Tax

Contracts

Visa Types

Status

Requirements

Guides

Guide

Laws

Procedures

Topics

⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ

Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร

Facts of the Case ข้อเท็จจริง

Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)

Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย

Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม

Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง

💡 What This Means for You 💡 สิ่งที่หมายถึงสำหรับคุณ

Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย

📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline

ThaiLawOnline

Practice Areas

Get in Touch

Newsletter

⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ

Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร

Facts of the Case ข้อเท็จจริง

Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)

Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย

Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม

Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง

💡 What This Means for You 💡 สิ่งที่หมายถึงสำหรับคุณ

Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย

Related Supreme Court Decisionsคำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวข้อง

Silence on Maintenance in a Divorce Agreement Does Not Bind the Courtความเงียบเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูในบันทึกท้ายทะเบียนหย่า ไม่ตัดอำนาจศาล

Forfeiting All Sin Somros for Assault Is a Penalty and Was Reducedข้อตกลงสละสินสมรสทั้งหมดเมื่อทำร้ายร่างกาย เป็นเบี้ยปรับที่ศาลลดได้

📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline

ThaiLawOnline

Practice Areas

Get in Touch

Newsletter