มาตรา 345: เงินค้างจ่ายตกเป็นของแผ่นดินใน 5 ปี

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3626/2565 (2022)

   มาตรา 345 หมายถึงให้คู่ความหรือผู้มีสิทธิได้รับเงินดำเนินการขอรับเงินให้เสร็จสิ้นภายในกำหนดห้าปีนับแต่คดีถึงที่สุด หากพ้นกำหนดแล้วเงินยังคงค้างจ่ายอยู่ ย่อมตกเป็นของแผ่นดิน ทั้งนี้เพื่อความสะดวกในการจัดทำระบบบัญชีการเงินของศาลและการนำเงินส่งเป็นรายได้ของแผ่นดิน กำหนดห้าปีเริ่มนับแต่วันที่คดีถึงที่สุด มิใช่นับแต่วันที่อ้างว่าสิทธิรับเงินเกิดขึ้น มิฉะนั้นระยะเวลาการรับเงินจะยืดเยื้อออกไปไม่สิ้นสุด ซึ่งมิใช่เจตนารมณ์ของบทบัญญัตินี้ และการที่ศาลอนุญาตให้คืนและออกเช็คแล้ว ก็หาทำให้กำหนดเวลาหยุดนับไม่ ตราบที่ยังมิได้มารับเงิน

   เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2557 ศาลชั้นต้นพิพากษาตามยอมและสั่งคืนค่าขึ้นศาล 10,000 บาท แก่โจทก์ โดยทนายโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับมอบอำนาจช่วงมาศาล จึงถือว่าทราบคำสั่งในวันดังกล่าวแล้ว ต่อมาวันที่ 28 มกราคม 2558 โจทก์ยื่นคำแถลงขอรับเงินคืน ศาลชั้นต้นตรวจคืนและออกเช็คแล้ว แต่ไม่มีผู้มารับ เงินจึงยังค้างจ่ายอยู่ในศาล โจทก์เพิ่งมาแถลงขอรับอีกครั้งเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2562 ศาลฎีกาแผนกคดีผู้บริโภควินิจฉัยว่า ตามมาตรา 345 ประกอบพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 7 ต้องขอรับเงินให้เสร็จสิ้นภายในห้าปีนับแต่คดีถึงที่สุด เมื่อพ้นกำหนดแล้ว เงินย่อมตกเป็นของแผ่นดิน ข้ออ้างของโจทก์ที่ว่าเมื่อศาลอนุญาตแล้วจะมารับเมื่อใดก็ได้จะทำให้ระยะเวลายืดเยื้อไม่สิ้นสุด ซึ่งมิใช่เจตนารมณ์ของบทบัญญัติ ส่วนข้อที่ว่าต้องเริ่มนับแต่วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2558 นั้น เป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลอุทธรณ์ภาค 2 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1306/2566 (2023)

   เงินที่วางไว้ที่ศาลเพื่อชำระหนี้ซึ่งผู้มีสิทธิไม่มารับภายในห้าปี ตกเป็นของแผ่นดินตามมาตรา 345 แม้เจ้าหน้าที่ศาลจะเคยเสนอจ่ายให้ผู้รับที่ไม่ถูกต้องก็ตาม

   จำเลยวางเงิน 20,000 บาท เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2557 ผู้เสียหายยื่นคำแถลงขอรับแต่ไม่มารับ เมื่อล่วงเลยห้าปี จึงนำส่งเป็นรายได้แผ่นดินเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2564 ศาลเห็นว่าการที่ผู้เสียหายไม่มารับภายในห้าปีทำให้เงินตกเป็นของแผ่นดินตามมาตรา 345

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา