ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 143: อำนาจอัยการสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้อง
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อได้รับความเห็นและสำนวนจากพนักงานสอบสวนดังกล่าวในมาตราก่อน ให้พนักงานอัยการปฏิบัติดังต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่มีความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง ให้ออกคำสั่งไม่ฟ้อง แต่ถ้าไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้สั่งฟ้องและแจ้งให้พนักงานสอบสวนส่งผู้ต้องหามาเพื่อฟ้องต่อไป
(๒) ในกรณีมีความเห็นควรสั่งฟ้อง ให้ออกคำสั่งฟ้องและฟ้องผู้ต้องหาต่อศาล ถ้าไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้สั่งไม่ฟ้อง
ในกรณีหนึ่งกรณีใดข้างต้น พนักงานอัยการมีอำนาจ
(ก) สั่งตามที่เห็นควร ให้พนักงานสอบสวนดำเนินการสอบสวนเพิ่มเติมหรือส่งพยานคนใดมาให้ซักถามเพื่อสั่งต่อไป
(ข) วินิจฉัยว่าควรปล่อยผู้ต้องหา ปล่อยชั่วคราว ควบคุมไว้ หรือขอให้ศาลขัง แล้วแต่กรณี และจัดการหรือสั่งการให้เป็นไปตามนั้น
ในคดีฆาตกรรม ซึ่งผู้ตายถูกเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ฆ่าตาย หรือตายในระหว่างอยู่ในความควบคุมของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ อธิบดีกรมอัยการหรือผู้รักษาการแทนเท่านั้นมีอำนาจออกคำสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้อง
คำแปลภาษาอังกฤษ
เมื่อได้รับความเห็นและสำนวนจากพนักงานสอบสวนดังกล่าวในมาตราก่อน ให้พนักงานอัยการปฏิบัติดังต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่มีความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง ให้ออกคำสั่งไม่ฟ้อง แต่ถ้าไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้สั่งฟ้องและแจ้งให้พนักงานสอบสวนส่งผู้ต้องหามาเพื่อฟ้องต่อไป
(๒) ในกรณีมีความเห็นควรสั่งฟ้อง ให้ออกคำสั่งฟ้องและฟ้องผู้ต้องหาต่อศาล ถ้าไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้สั่งไม่ฟ้อง
ในกรณีหนึ่งกรณีใดข้างต้น พนักงานอัยการมีอำนาจ
(ก) สั่งตามที่เห็นควร ให้พนักงานสอบสวนดำเนินการสอบสวนเพิ่มเติมหรือส่งพยานคนใดมาให้ซักถามเพื่อสั่งต่อไป
(ข) วินิจฉัยว่าควรปล่อยผู้ต้องหา ปล่อยชั่วคราว ควบคุมไว้ หรือขอให้ศาลขัง แล้วแต่กรณี และจัดการหรือสั่งการให้เป็นไปตามนั้น
ในคดีฆาตกรรม ซึ่งผู้ตายถูกเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ฆ่าตาย หรือตายในระหว่างอยู่ในความควบคุมของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ อธิบดีกรมอัยการหรือผู้รักษาการแทนเท่านั้นมีอำนาจออกคำสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้อง
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้ให้อำนาจสั่งฟ้องแก่พนักงานอัยการ และยืนยันว่าอัยการไม่ผูกพันตามความเห็นของพนักงานสอบสวน อำนาจตาม (ก) สั่งสอบสวนเพิ่มเติม และ (ข) กำหนดการควบคุมตัว เป็นเครื่องมือให้อัยการทำสำนวนให้สมบูรณ์ก่อนสั่ง วรรคท้ายกันคดีที่ตายในการควบคุมหรือด้วยการกระทำของเจ้าพนักงานให้เป็นอำนาจของอธิบดีกรมอัยการเท่านั้น อันเป็นหลักประกันที่เชื่อมโยงกับบทชันสูตรพลิกศพ ทั้งนี้การสอบสวนเพิ่มเติมตาม (ก) ต้องเกี่ยวเนื่องกับความผิดที่สอบสวนมาแต่แรก มิฉะนั้นย่อมไม่รองรับข้อหาที่ฟ้องได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
นี่คือช่วงที่คดีถูกตัดสินในทางปฏิบัติ พนักงานอัยการมิใช่ตำรวจเป็นผู้เลือกว่าจะฟ้องท่านหรือไม่ และสั่งสอบสวนเพิ่มหรือเปลี่ยนสถานะการควบคุมตัวได้ หากญาติเสียชีวิตในการควบคุมหรือด้วยการกระทำของเจ้าพนักงาน โปรดทราบว่าเฉพาะอธิบดีกรมอัยการเท่านั้นที่มีอำนาจสั่ง ซึ่งมีผลต่อวิธีและช่องทางในการติดตามเรื่อง การเข้าใจอำนาจของอัยการในชั้นนี้สำคัญต่อการเตรียมตัวก่อนขึ้นศาล
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3462/2567 (2024)
การสอบสวนเพิ่มเติมตามมาตรา 143 วรรคสอง (ก) ต้องเกี่ยวเนื่องกับความผิดที่สอบสวนมาแต่แรก หากไม่เกี่ยวเนื่องย่อมไม่ชอบและไม่รองรับการแก้ฟ้อง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง
การสอบสวนเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องที่มิได้เชื่อมโยงกับความผิดมูลฐานอันเป็นองค์ประกอบของความผิดฐานฟอกเงินที่สอบสวนมาแต่แรก จึงไม่ชอบด้วยมาตรา 143 วรรคสอง (ก) ประกอบกฎหมายวิธีพิจารณาคดีทุจริต ข้อหาที่แก้ฟ้องมิได้ผ่านการสอบสวนโดยชอบ โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 50/2563 (2020)
อัยการที่รักษาการในตำแหน่งอัยการจังหวัดมีอำนาจในฐานะพนักงานอัยการเจ้าของสำนวนที่จะให้ความเห็นสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องและฟ้องคดีต่อศาลตามมาตรา 143
ผู้ได้รับแต่งตั้งให้รักษาการในตำแหน่งอัยการจังหวัดสุรินทร์ มีอำนาจบริหารคดีในฐานะหัวหน้าพนักงานอัยการในท้องที่ ฟ้องผู้ต้องหาต่อศาลชั้นต้น และให้ความเห็นสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องในฐานะพนักงานอัยการเจ้าของสำนวนตามมาตรา 143
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3100/2532 (1989)
การกล่าวอ้างว่าตายด้วยการกระทำของเจ้าพนักงานหรือในระหว่างการควบคุม ตามมาตรา 143 วรรคสาม ต้องยกขึ้นในชั้นที่ถูกกล่าวหา เพื่อให้เสนอสำนวนต่อผู้มีอำนาจได้ถูกต้อง
ศาลเห็นว่าการกล่าวอ้างว่าตนเป็นเจ้าพนักงานฆ่าผู้ตายเพราะปฏิบัติหน้าที่ หรือผู้ตายตายในการควบคุมตามมาตรา 143 วรรคสาม ต้องยกขึ้นในชั้นที่ถูกกล่าวหา เพื่อให้พนักงานสอบสวนเสนอสำนวนต่ออัยการตามมาตรา 142 หรือต่ออธิบดีกรมอัยการตามมาตรา 143 วรรคสาม เมื่อมิได้กล่าวอ้าง การสอบสวนและฟ้องอย่างคดีธรรมดาจึงชอบ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 9 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3644/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 50/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2411/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3100/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4396/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4064/2524 (1981)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3462/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 444/2489 (1946)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อัยการไม่เห็นด้วยกับความเห็นตำรวจได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 143 พนักงานอัยการอาจสั่งฟ้องแม้พนักงานสอบสวนเห็นควรไม่ฟ้อง และอาจสั่งไม่ฟ้องแม้เห็นควรฟ้องได้
ใครสั่งฟ้องคดีที่ตายในการควบคุมของเจ้าพนักงาน
คดีฆาตกรรมที่ผู้ตายถูกเจ้าพนักงานซึ่งอ้างปฏิบัติหน้าที่ฆ่า หรือตายในระหว่างการควบคุม มาตรา 143 ให้เฉพาะอธิบดีกรมอัยการหรือผู้รักษาการแทนเท่านั้นมีอำนาจสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้อง
อัยการสั่งสอบสวนเพิ่มเติมได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 143 (ก) แต่การสอบสวนเพิ่มเติมต้องเกี่ยวเนื่องกับความผิดที่สอบสวนมาแต่แรก มิฉะนั้นจะไม่รองรับข้อหาที่ฟ้อง
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 143 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 143. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-143/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 143 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-143/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-143/"><p>เมื่อได้รับความเห็นและสำนวนจากพนักงานสอบสวนดังกล่าวในมาตราก่อน ให้พนักงานอัยการปฏิบัติดังต่อไปนี้ (๑) ในกรณีที่มีความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง ให้ออกคำสั่งไม่ฟ้อง แต่ถ้าไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้สั่งฟ้องและแจ้งให้พนักงานสอบสวนส่งผู้ต้องหามาเพื่อฟ้องต่อไป (๒) ในกรณีมีความเห็นควรสั่งฟ้อง ให้ออกคำสั่งฟ้องและฟ้องผู้ต้องหาต่อศาล ถ้าไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้สั่งไม่ฟ้อง ในกรณีหนึ่งกรณีใดข้างต้น พนักงานอัยการมีอำนาจ (ก) สั่งตามที่เห็นควร ให้พนักงานสอบสวนดำเนินการสอบสวนเพิ่มเติมหรือส่งพยานคนใดมาให้ซักถามเพื่อสั่งต่อไป (ข) วินิจฉัยว่าควรปล่อยผู้ต้องหา ปล่อยชั่วคราว ควบคุมไว้ หรือขอให้ศาลขัง แล้วแต่กรณี และจัดการหรือสั่งการให้เป็นไปตามนั้น ในคดีฆาตกรรม ซึ่งผู้ตายถูกเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ฆ่าตาย หรือตายในระหว่างอยู่ในความควบคุมของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ อธิบดีกรมอัยการหรือผู้รักษาการแทนเท่านั้นมีอำนาจออกคำสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้อง</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 143 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-143/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา