มาตรา 30: อำนาจศาลในการรักษาความเรียบร้อย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1715/2548 (2005)

   มาตรา 30 ให้ศาลออกข้อกำหนดรักษาความเรียบร้อยและห้ามการกระทำที่ก่อความรำคาญหรือประวิงคดีได้ ส่วนการประพฤติไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลอาจเป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) ได้ในตัวเอง โดยไม่จำต้องมีข้อกำหนดตามมาตรา 30 ก่อน

   ผู้ถูกกล่าวหาข่มขู่พยานในบริเวณศาลก่อนพยานเข้าเบิกความ อันเป็นการประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลซึ่งเป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาล ศาลไม่รับข้อโต้แย้งที่ว่าความผิดตามมาตรา 31 (1) ต้องอาศัยข้อกำหนดตามมาตรา 30 ประกอบเสมอไป โดยอธิบายว่ามาตรา 30 เป็นเรื่องการออกข้อกำหนดเพื่อรักษาความเรียบร้อย ส่วนการประพฤติไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลเป็นความผิดในตัวเอง

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5346/2547 (2004)

   โจทก์อ้างว่าข้อกำหนดของศาลแรงงานกลางที่ห้ามมิให้ยื่นเอกสารในลักษณะเดิมอีก ไม่ต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 30 ถึงมาตรา 33 แต่ศาลฎีกามิได้วินิจฉัยประเด็นดังกล่าว โดยวินิจฉัยว่า การสั่งคำร้องขอเพิกถอนกระบวนพิจารณาซึ่งอ้างว่าเป็นการผิดระเบียบในชั้นฎีกาเป็นอำนาจของศาลฎีกา การที่ศาลล่างสั่งยกคำร้องเสียเองโดยไม่ส่งมาให้ศาลฎีกาสั่งจึงไม่ชอบ และเมื่อไม่มีกฎหมายบัญญัติให้คำสั่งในเรื่องดังกล่าวเป็นที่สุด การสั่งไม่รับอุทธรณ์คำสั่งนั้นก็ไม่ชอบเช่นกัน ส่วนเนื้อหาของคำร้อง คำพิพากษาศาลฎีกาย่อมถึงที่สุดตั้งแต่วันที่ได้อ่านให้คู่ความฟัง จะเพิ่มเติมแก้ไขมิได้ เว้นแต่มีข้อผิดพลาดหรือผิดหลงเล็กน้อย เมื่อคำพิพากษานั้นวินิจฉัยครบถ้วนตามประเด็นในอุทธรณ์แล้ว ย่อมไม่มีข้อผิดพลาดที่จะแก้ไขได้

   ภายหลังศาลฎีกาพิพากษายืนให้ยกฟ้องคดีแรงงาน โจทก์ยื่นคำร้องต่อศาลแรงงานกลางขอให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลฎีกาโดยอ้างว่าผิดระเบียบ ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งยกคำร้องโดยอ้างว่าคดีถึงที่สุดแล้ว ไม่รับอุทธรณ์คำสั่ง และออกข้อกำหนดห้ามโจทก์ยื่นเอกสารในลักษณะเดียวกันอีก ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการสั่งคำร้องขอเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่อ้างว่าผิดระเบียบในชั้นฎีกาเป็นอำนาจของศาลฎีกา ศาลแรงงานกลางชอบที่จะส่งคำร้องมาให้ศาลฎีกาสั่ง มิใช่สั่งยกเสียเอง ทั้งไม่มีกฎหมายให้คำสั่งเช่นนั้นเป็นที่สุด การไม่รับอุทธรณ์จึงไม่ชอบ จึงให้ยกคำสั่งทั้งสอง และเมื่อคดีขึ้นมาสู่ศาลฎีกาแล้วจึงวินิจฉัยคำร้องไปเลยว่า คำพิพากษาศาลฎีกาถึงที่สุดตั้งแต่วันอ่านให้คู่ความฟัง จะเพิ่มเติมแก้ไขมิได้ เว้นแต่มีข้อผิดพลาดหรือผิดหลงเล็กน้อย เมื่อคำพิพากษาเดิมวินิจฉัยครบถ้วนแล้วว่าอุทธรณ์ของโจทก์เป็นอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามตามมาตรา 54 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ จึงไม่มีข้อผิดพลาดที่จะแก้ไข ให้ยกคำร้อง

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8912/2551 (2008)

   ศาลจะออกข้อกำหนดตามมาตรา ๓๐ ได้ก็แต่ในสองกรณี คือ เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยในศาลให้กระบวนพิจารณาดำเนินไปโดยเที่ยงธรรมและรวดเร็ว หรือเพื่อสั่งห้ามคู่ความมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในทางก่อความรำคาญ ประวิงให้ชักช้า หรือฟุ่มเฟือยเกินสมควร ข้อกำหนดที่ออกตามมาตรา ๓๖ (๒) มิใช่ข้อกำหนดตามมาตรา ๓๐ การฝ่าฝืนจึงไม่เป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา ๓๑ (๑) ประกอบมาตรา ๓๐

   ข้อเท็จจริงไม่ปรากฏว่ามีกรณีที่จำเป็นเพื่อรักษาความเรียบร้อยในบริเวณศาล หรือมีการดำเนินกระบวนพิจารณาในทางก่อความรำคาญ ประวิงให้ชักช้า หรือฟุ่มเฟือยเกินสมควร จึงไม่เข้ากรณีใดตามมาตรา ๓๐ ทั้งข้อกำหนดที่ศาลชั้นต้นออกนั้นเป็นข้อกำหนดตามมาตรา ๓๖ (๒) มิใช่ข้อกำหนดตามมาตรา ๓๐ ดังนั้น แม้ผู้ถูกกล่าวหาที่ ๑ จะนำเทปที่คัดลอกไปให้ผู้ถูกกล่าวหาที่ ๒ เปิดเผยหรือไม่ ก็ไม่ทำให้การกระทำเป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา ๓๑ (๑) ประกอบมาตรา ๓๐ ปัญหานี้เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยซึ่งศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้ และพิพากษาแก้เป็นว่าผู้ถูกกล่าวหาที่ ๑ ไม่มีความผิดฐานดังกล่าว ส่วนปัญหาว่าการฝ่าฝืนข้อกำหนดตามมาตรา ๓๖ (๒) จะเป็นการประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลหรือไม่ ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัย จึงไม่เป็นประเด็นในชั้นฎีกา

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา