ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 31: การกระทำอันเป็นละเมิดอำนาจศาล
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดกระทำการอย่างใด ๆ ดังกล่าวต่อไปนี้ ให้ถือว่ากระทำผิดฐานละเมิดอำนาจศาล
(๑) ขัดขืนไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของศาลตามมาตราก่อนอันว่าด้วยการรักษาความเรียบร้อย หรือประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล
(๒) เมื่อได้มีคำร้องและได้รับอนุญาตจากศาลให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๑๕๖/๑ แล้ว ปรากฏว่าได้แสดงข้อเท็จจริงหรือเสนอพยานหลักฐานอันเป็นเท็จต่อศาลในการไต่สวนคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล
(๓) เมื่อรู้ว่าจะมีการส่งคำคู่ความหรือส่งเอกสารอื่น ๆ ถึงตน แล้วจงใจไปเสียให้พ้น หรือหาทางหลีกเลี่ยงที่จะไม่รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นโดยสถานอื่น
(๔) ตรวจเอกสารทั้งหมด หรือฉบับใดฉบับหนึ่ง ซึ่งอยู่ในสำนวนความ หรือคัดเอาสำเนาเอกสารเหล่านั้นไป โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติ มาตรา ๕๔
(๕) ขัดขืนไม่มาศาล เมื่อศาลได้มีคำสั่งตามมาตรา ๑๙ หรือเมื่อมีหมายเรียกลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลอื่นตามมาตรา ๒๗๗
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดกระทำการอย่างใด ๆ ดังกล่าวต่อไปนี้ ให้ถือว่ากระทำผิดฐานละเมิดอำนาจศาล
(๑) ขัดขืนไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของศาลตามมาตราก่อนอันว่าด้วยการรักษาความเรียบร้อย หรือประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล
(๒) เมื่อได้มีคำร้องและได้รับอนุญาตจากศาลให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๑๕๖/๑ แล้ว ปรากฏว่าได้แสดงข้อเท็จจริงหรือเสนอพยานหลักฐานอันเป็นเท็จต่อศาลในการไต่สวนคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล
(๓) เมื่อรู้ว่าจะมีการส่งคำคู่ความหรือส่งเอกสารอื่น ๆ ถึงตน แล้วจงใจไปเสียให้พ้น หรือหาทางหลีกเลี่ยงที่จะไม่รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นโดยสถานอื่น
(๔) ตรวจเอกสารทั้งหมด หรือฉบับใดฉบับหนึ่ง ซึ่งอยู่ในสำนวนความ หรือคัดเอาสำเนาเอกสารเหล่านั้นไป โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติ มาตรา ๕๔
(5) refusing to appear before the court when the court has made an order under Section 19, or when a summons has been issued to a judgment debtor or another person under Section 277.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 31 กำหนดการกระทำอันเป็นละเมิดอำนาจศาลไว้ห้าประการ อนุมาตรา (1) เชื่อมโดยตรงกับอำนาจรักษาความเรียบร้อยตามมาตรา 30 และครอบคลุมการประพฤติไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลด้วยในตัวเอง ส่วนอนุมาตราอื่นมุ่งการแสดงข้อความเท็จในการไต่สวนขอยกเว้นค่าธรรมเนียม (มาตรา 156/1) การหลบหลีกการรับหมาย การเข้าถึงสำนวนโดยไม่ชอบ (มาตรา 54) และการขัดขืนไม่มาศาลทั้งที่มีคำสั่งตามมาตรา 19 หรือหมายเรียกตามมาตรา 277 ความผิดนี้ลงโทษตามมาตรา 33 และเนื่องจากศาลมีอำนาจพิเศษลงโทษละเมิดอำนาจศาลได้เองโดยไม่ต้องมีผู้ใดเป็นโจทก์ อีกทั้งเป็นคนละเรื่องกับความผิดอาญาที่เกิดจากข้อเท็จจริงเดียวกัน การฟ้องคดีอาญาในข้อเท็จจริงนั้นจึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คดีละเมิดอำนาจศาลดำเนินการอย่างรวดเร็วโดยศาลเอง ความเสี่ยงจึงเกิดทันที การก่อกวนกระบวนพิจารณา หลบเลี่ยงการรับหมาย หรือแสดงข้อความเท็จเพื่อขอยกเว้นค่าธรรมเนียม อาจถูกลงโทษตามมาตรา 33 โดยไม่ต้องมีการฟ้องตามปกติ ควรทราบสองประเด็น ประการแรก ละเมิดอำนาจศาลอาจกระทำร่วมกับผู้อื่นในฐานะตัวการร่วมได้ ประการที่สอง การถูกลงโทษฐานละเมิดอำนาจศาลไม่คุ้มกันการถูกดำเนินคดีอาญาในข้อเท็จจริงเดียวกัน เพราะเป็นคนละเรื่องกันตามกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3395/2566 (2023)
ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 ให้ศาลมีอำนาจพิเศษลงโทษได้เองโดยไม่ต้องมีผู้ใดเป็นโจทก์ และเป็นคนละเรื่องกับความผิดอาญาทั่วไป เช่น ปลอมเอกสาร การฟ้องคดีอาญาในข้อเท็จจริงเดียวกันภายหลังจึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ
ศาลวินิจฉัยว่าความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 เป็นอำนาจพิเศษให้ศาลลงโทษได้เองโดยไม่ต้องมีผู้ร้องขอหรือเป็นโจทก์ ส่วนความผิดฐานปลอมและใช้เอกสารปลอมซึ่งพนักงานอัยการเป็นโจทก์เป็นคนละเรื่องคนละประเด็น แม้ศาลชั้นต้นลงโทษละเมิดอำนาจศาลจนคดีถึงที่สุดแล้ว สิทธินำคดีอาญามาฟ้องในข้อเท็จจริงเดียวกันก็ไม่ระงับ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3147/2562 (2019)
ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 อาจกระทำร่วมกันได้ และผู้ร่วมกระทำอาจถูกลงโทษในฐานะตัวการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งสองมีความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ผู้ถูกกล่าวหาที่ 1 รับสารภาพ ลงโทษจำคุก 2 เดือน (รอการลงโทษ) และปรับ ส่วนที่ 2 จำคุก 1 เดือน แสดงว่าละเมิดอำนาจศาลกระทำร่วมกันได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 115 คดี (พ.ศ. 2497 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3395/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3147/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5958/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 635/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15586/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13146/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10494/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8732/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 33 36
- ป.วิ.อาญา มาตรา 15 30
- ป.อ. มาตรา 29 16
- ป.อ. มาตรา 30 16
- มาตรา 30 13
- มาตรา 23 8
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรบ้างที่ถือเป็นละเมิดอำนาจศาล
มาตรา 31 ระบุไว้ห้าประการ รวมถึงการขัดขืนข้อกำหนดเรื่องความเรียบร้อยหรือประพฤติไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล การแสดงข้อเท็จจริงเท็จเพื่อขอยกเว้นค่าธรรมเนียม การหลบเลี่ยงการรับหมาย การเข้าถึงสำนวนโดยไม่ชอบ และการขัดขืนไม่มาศาลเมื่อมีคำสั่งหรือหมายเรียก
ถูกลงโทษฐานละเมิดอำนาจศาลแล้วยังถูกฟ้องอาญาได้หรือไม่
ได้ ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลเป็นคนละเรื่องกับความผิดอาญาทั่วไป การฟ้องคดีอาญาในข้อเท็จจริงเดียวกันจึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ
ใครเป็นผู้ดำเนินคดีละเมิดอำนาจศาล
ศาลมีอำนาจพิเศษที่จะสั่งลงโทษละเมิดอำนาจศาลได้เอง โดยไม่ต้องมีผู้ใดร้องขอหรือเป็นโจทก์ฟ้อง
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 31 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 31. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 31 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/"><p>ผู้ใดกระทำการอย่างใด ๆ ดังกล่าวต่อไปนี้ ให้ถือว่ากระทำผิดฐานละเมิดอำนาจศาล (๑) ขัดขืนไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของศาลตามมาตราก่อนอันว่าด้วยการรักษาความเรียบร้อย หรือประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล (๒) เมื่อได้มีคำร้องและได้รับอนุญาตจากศาลให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๑๕๖/๑ แล้ว ปรากฏว่าได้แสดงข้อเท็จจริงหรือเสนอพยานหลักฐานอันเป็นเท็จต่อศาลในการไต่สวนคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล (๓) เมื่อรู้ว่าจะมีการส่งคำคู่ความหรือส่งเอกสารอื่น ๆ ถึงตน แล้วจงใจไปเสียให้พ้น หรือหาทางหลีกเลี่ยงที่จะไม่รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นโดยสถานอื่น (๔) ตรวจเอกสารทั้งหมด หรือฉบับใดฉบับหนึ่ง ซึ่งอยู่ในสำนวนความ หรือคัดเอาสำเนาเอกสารเหล่านั้นไป โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติ มาตรา ๕๔ (๕) ขัดขืนไม่มาศาล เมื่อศาลได้มีคำสั่งตามมาตรา ๑๙ หรือเมื่อมีหมายเรียกลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลอื่นตามมาตรา ๒๗๗</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 31 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา