ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 31: การกระทำอันเป็นละเมิดอำนาจศาล
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดกระทำการอย่างใด ๆ ดังกล่าวต่อไปนี้ ให้ถือว่ากระทำผิดฐานละเมิดอำนาจศาล
(๑) ขัดขืนไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของศาลตามมาตราก่อนอันว่าด้วยการรักษาความเรียบร้อย หรือประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล
(๒) เมื่อได้มีคำร้องและได้รับอนุญาตจากศาลให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๑๕๖/๑ แล้ว ปรากฏว่าได้แสดงข้อเท็จจริงหรือเสนอพยานหลักฐานอันเป็นเท็จต่อศาลในการไต่สวนคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล
(๓) เมื่อรู้ว่าจะมีการส่งคำคู่ความหรือส่งเอกสารอื่น ๆ ถึงตน แล้วจงใจไปเสียให้พ้น หรือหาทางหลีกเลี่ยงที่จะไม่รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นโดยสถานอื่น
(๔) ตรวจเอกสารทั้งหมด หรือฉบับใดฉบับหนึ่ง ซึ่งอยู่ในสำนวนความ หรือคัดเอาสำเนาเอกสารเหล่านั้นไป โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติ มาตรา ๕๔
(๕) ขัดขืนไม่มาศาล เมื่อศาลได้มีคำสั่งตามมาตรา ๑๙ หรือเมื่อมีหมายเรียกลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลอื่นตามมาตรา ๒๗๗
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever does any of the following acts shall be deemed to have committed contempt of court:
(1) disobeying a direction of the court under the preceding Section concerning the maintenance of order, or behaving in a disorderly manner within the court precincts;
(2) where, after a motion has been made and leave has been granted by the court to be exempted from court fees under Section 156/1, it appears that the person presented false facts or offered false evidence to the court in the inquiry into the motion for exemption from court fees;
(3) when knowing that a pleading or other document is to be served on him, wilfully going away so as to avoid it, or otherwise seeking to evade receipt of that pleading or document;
(4) inspecting all or any one of the documents in the case file, or making copies of those documents, in contravention of Section 54;
(5) failing to appear before the court when the court has made an order under Section 19, or when there is a summons to a judgment debtor or another person under Section 277.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 31 กำหนดการกระทำอันเป็นละเมิดอำนาจศาลไว้ห้าประการ อนุมาตรา (1) เชื่อมโดยตรงกับอำนาจรักษาความเรียบร้อยตามมาตรา 30 และครอบคลุมการประพฤติไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลด้วยในตัวเอง ส่วนอนุมาตราอื่นมุ่งการแสดงข้อความเท็จในการไต่สวนขอยกเว้นค่าธรรมเนียม (มาตรา 156/1) การหลบหลีกการรับหมาย การเข้าถึงสำนวนโดยไม่ชอบ (มาตรา 54) และการขัดขืนไม่มาศาลทั้งที่มีคำสั่งตามมาตรา 19 หรือหมายเรียกตามมาตรา 277 ความผิดนี้ลงโทษตามมาตรา 33 และเนื่องจากศาลมีอำนาจพิเศษลงโทษละเมิดอำนาจศาลได้เองโดยไม่ต้องมีผู้ใดเป็นโจทก์ อีกทั้งเป็นคนละเรื่องกับความผิดอาญาที่เกิดจากข้อเท็จจริงเดียวกัน การฟ้องคดีอาญาในข้อเท็จจริงนั้นจึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คดีละเมิดอำนาจศาลดำเนินการอย่างรวดเร็วโดยศาลเอง ความเสี่ยงจึงเกิดทันที การก่อกวนกระบวนพิจารณา หลบเลี่ยงการรับหมาย หรือแสดงข้อความเท็จเพื่อขอยกเว้นค่าธรรมเนียม อาจถูกลงโทษตามมาตรา 33 โดยไม่ต้องมีการฟ้องตามปกติ ควรทราบสองประเด็น ประการแรก ละเมิดอำนาจศาลอาจกระทำร่วมกับผู้อื่นในฐานะตัวการร่วมได้ ประการที่สอง การถูกลงโทษฐานละเมิดอำนาจศาลไม่คุ้มกันการถูกดำเนินคดีอาญาในข้อเท็จจริงเดียวกัน เพราะเป็นคนละเรื่องกันตามกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3395/2566 (2023)
ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 ให้ศาลมีอำนาจพิเศษลงโทษได้เองโดยไม่ต้องมีผู้ใดเป็นโจทก์ และเป็นคนละเรื่องกับความผิดอาญาทั่วไป เช่น ปลอมเอกสาร การฟ้องคดีอาญาในข้อเท็จจริงเดียวกันภายหลังจึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ
ศาลวินิจฉัยว่าความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 เป็นอำนาจพิเศษให้ศาลลงโทษได้เองโดยไม่ต้องมีผู้ร้องขอหรือเป็นโจทก์ ส่วนความผิดฐานปลอมและใช้เอกสารปลอมซึ่งพนักงานอัยการเป็นโจทก์เป็นคนละเรื่องคนละประเด็น แม้ศาลชั้นต้นลงโทษละเมิดอำนาจศาลจนคดีถึงที่สุดแล้ว สิทธินำคดีอาญามาฟ้องในข้อเท็จจริงเดียวกันก็ไม่ระงับ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3147/2562 (2019)
ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 อาจกระทำร่วมกันได้ และผู้ร่วมกระทำอาจถูกลงโทษในฐานะตัวการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งสองมีความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามมาตรา 31 (1) และ 33 ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ผู้ถูกกล่าวหาที่ 1 รับสารภาพ ลงโทษจำคุก 2 เดือน (รอการลงโทษ) และปรับ ส่วนที่ 2 จำคุก 1 เดือน แสดงว่าละเมิดอำนาจศาลกระทำร่วมกันได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 115 คดี (พ.ศ. 2497 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3395/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3147/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5958/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 635/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15586/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13146/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10494/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8732/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 33 36
- ป.วิ.อาญา มาตรา 15 30
- ป.อ. มาตรา 29 16
- ป.อ. มาตรา 30 16
- มาตรา 30 13
- มาตรา 23 8
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรบ้างที่ถือเป็นละเมิดอำนาจศาล
มาตรา 31 ระบุไว้ห้าประการ รวมถึงการขัดขืนข้อกำหนดเรื่องความเรียบร้อยหรือประพฤติไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล การแสดงข้อเท็จจริงเท็จเพื่อขอยกเว้นค่าธรรมเนียม การหลบเลี่ยงการรับหมาย การเข้าถึงสำนวนโดยไม่ชอบ และการขัดขืนไม่มาศาลเมื่อมีคำสั่งหรือหมายเรียก
ถูกลงโทษฐานละเมิดอำนาจศาลแล้วยังถูกฟ้องอาญาได้หรือไม่
ได้ ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลเป็นคนละเรื่องกับความผิดอาญาทั่วไป การฟ้องคดีอาญาในข้อเท็จจริงเดียวกันจึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ
ใครเป็นผู้ดำเนินคดีละเมิดอำนาจศาล
ศาลมีอำนาจพิเศษที่จะสั่งลงโทษละเมิดอำนาจศาลได้เอง โดยไม่ต้องมีผู้ใดร้องขอหรือเป็นโจทก์ฟ้อง
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 31 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 31. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 31 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/"><p>ผู้ใดกระทำการอย่างใด ๆ ดังกล่าวต่อไปนี้ ให้ถือว่ากระทำผิดฐานละเมิดอำนาจศาล (๑) ขัดขืนไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของศาลตามมาตราก่อนอันว่าด้วยการรักษาความเรียบร้อย หรือประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล (๒) เมื่อได้มีคำร้องและได้รับอนุญาตจากศาลให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๑๕๖/๑ แล้ว ปรากฏว่าได้แสดงข้อเท็จจริงหรือเสนอพยานหลักฐานอันเป็นเท็จต่อศาลในการไต่สวนคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล (๓) เมื่อรู้ว่าจะมีการส่งคำคู่ความหรือส่งเอกสารอื่น ๆ ถึงตน แล้วจงใจไปเสียให้พ้น หรือหาทางหลีกเลี่ยงที่จะไม่รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นโดยสถานอื่น (๔) ตรวจเอกสารทั้งหมด หรือฉบับใดฉบับหนึ่ง ซึ่งอยู่ในสำนวนความ หรือคัดเอาสำเนาเอกสารเหล่านั้นไป โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติ มาตรา ๕๔ (๕) ขัดขืนไม่มาศาล เมื่อศาลได้มีคำสั่งตามมาตรา ๑๙ หรือเมื่อมีหมายเรียกลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลอื่นตามมาตรา ๒๗๗</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 31 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-31/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา