ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

มาตรา 23: การขยายหรือย่นระยะเวลาในการพิจารณาคดี

ตัวบทกฎหมาย

เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องได้ยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะออกคำสั่งขยายหรือย่นระยะเวลาที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายนี้หรือตามที่ศาลได้กำหนดไว้ หรือระยะเวลาที่เกี่ยวด้วยวิธีพิจารณาความแพ่งอันกำหนดไว้ในกฎหมายอื่น เพื่อให้ดำเนินหรือมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาใด ๆ ก่อนสิ้นระยะเวลานั้น แต่การขยายหรือย่นเวลาเช่นว่านี้ให้พึงทำได้ต่อเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และศาลได้มีคำสั่งหรือคู่ความมีคำขอขึ้นมาก่อนสิ้นระยะเวลานั้น เว้นแต่ในกรณีที่มีเหตุสุดวิสัย

คำแปลภาษาอังกฤษ

เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องได้ยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะออกคำสั่งขยายหรือย่นระยะเวลาที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายนี้หรือตามที่ศาลได้กำหนดไว้ หรือระยะเวลาที่เกี่ยวด้วยวิธีพิจารณาความแพ่งอันกำหนดไว้ในกฎหมายอื่น เพื่อให้ดำเนินหรือมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาใด ๆ ก่อนสิ้นระยะเวลานั้น แต่การขยายหรือย่นเวลาเช่นว่านี้ให้พึงทำได้ต่อเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และศาลได้มีคำสั่งหรือคู่ความมีคำขอขึ้นมาก่อนสิ้นระยะเวลานั้น เว้นแต่ในกรณีที่มีเหตุสุดวิสัย

คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 23 อยู่ในหมวดว่าด้วยอำนาจและหน้าที่ของศาล เป็นบททั่วไปที่ให้ศาลควบคุมกำหนดระยะเวลาในการพิจารณา รวมทั้งกำหนดเวลายื่นอุทธรณ์หรือฎีกา โดยต้องเข้าเงื่อนไขสองประการ คือ ต้องมีพฤติการณ์พิเศษ และตามหลักต้องมีคำสั่งของศาลหรือคำขอของคู่ความก่อนสิ้นระยะเวลานั้น เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย ทั้งนี้โดยผ่านประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 บทนี้ยังนำไปใช้ขยายกำหนดเวลาในคดีอาญาได้ด้วย

ความสำคัญในทางปฏิบัติ

ในทางปฏิบัติ ข้อพิพาทตามมาตรา 23 ส่วนใหญ่เป็นเรื่องขอขยายเวลายื่นอุทธรณ์หรือฎีกา ผลคดีขึ้นอยู่กับสองประเด็น คือ เหตุที่อ้างเป็นพฤติการณ์พิเศษจริงหรือไม่ และยื่นคำร้องทันกำหนดหรือไม่ เหตุผลส่วนตัวล้วน ๆ มักไม่เพียงพอ และหากพ้นกำหนดโดยไม่มีเหตุสุดวิสัยก็มักจะสิ้นสิทธิ ดังนั้นเมื่อใกล้ครบกำหนด ควรยื่นคำร้องขอขยายเวลาแต่เนิ่น ๆ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3670/2567 (2024)

    แม้เหตุผลที่อ้างในคำร้องขอขยายระยะเวลาจะไม่ใช่พฤติการณ์พิเศษตามมาตรา ๒๓ แต่เมื่อศาลเห็นว่าหากไม่ขยายให้แล้วอาจเสียความเป็นธรรมไป ศาลย่อมมีอำนาจทั่ว ๆ ไปที่จะขยายเวลาให้ได้ และเมื่อเห็นควรขยายเวลาให้แล้วก็มีอำนาจกำหนดเวลาที่ขยายให้ได้เช่นกัน

    คดีมีปัญหาว่าการขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ให้แก่โจทก์หนึ่งเดือนชอบหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้ตามคำร้องขอขยายระยะเวลาของโจทก์จะอ้างเหตุผลอันไม่ใช่พฤติการณ์พิเศษตามที่มาตรา ๒๓ บัญญัติไว้ แต่เมื่อศาลเห็นว่าหากไม่ขยายให้แล้วอาจเสียความเป็นธรรมไป ศาลย่อมมีอำนาจทั่ว ๆ ไปที่จะขยายเวลาให้ได้ และเมื่อเห็นควรขยายเวลาให้แล้วก็มีอำนาจกำหนดเวลาที่ขยายให้ได้เช่นกัน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค ๓ พิพากษาให้ขยายเวลาและกำหนดเวลาที่ขยายให้นั้นจึงชอบแล้ว

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5069/2565 (2022)

    เมื่อคู่ความยื่นคำร้องก่อนสิ้นกำหนด และศาลอนุญาตให้ขยายเวลาตามมาตรา 23 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นภายในกำหนดที่ขยายให้ย่อมชอบด้วยกฎหมาย

    ก่อนครบกำหนดหนึ่งเดือน โจทก์ยื่นคำร้องขอขยายเวลายื่นฎีกาออกไปอีก 1 เดือน ศาลชั้นต้นอนุญาตตามมาตรา 23 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 เมื่อโจทก์ยื่นฎีกาภายในกำหนดที่ขยายให้ ศาลจึงวินิจฉัยว่าเป็นการยื่นภายในกำหนด

  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3716/2567 (2024)

    เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ศาลอาจถือว่าการกำหนดเวลาให้ดำเนินการให้ถูกต้องเป็นการขยายระยะเวลายื่นตามมาตรา 23 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นให้ถูกต้องภายในกำหนดที่ขยายจึงชอบด้วยกฎหมาย

    ศาลให้โจทก์ร่วมดำเนินการยื่นคำร้องให้ถูกต้องภายใน 15 วัน อันเป็นการขยายระยะเวลายื่นฎีกาตามมาตรา 23 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 เมื่อยื่นคำร้องที่ถูกต้องภายในกำหนดและได้รับอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง คำสั่งรับฎีกาจึงชอบด้วยกฎหมาย

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 362 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2568)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3400/2568 (2025)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3716/2567 (2024)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3670/2567 (2024)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 2656/2567 (2024)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 4443/2565 (2022)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 2451/2565 (2022)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3/2565 (2022)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 633/2562 (2019)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

ขอขยายเวลายื่นอุทธรณ์หรือฎีกาได้หรือไม่

ได้ ตามมาตรา 23 ศาลอาจขยายกำหนดเวลายื่นอุทธรณ์หรือฎีกาให้ได้ แต่ต้องมีพฤติการณ์พิเศษ และตามหลักต้องยื่นคำร้องก่อนสิ้นกำหนด

พฤติการณ์พิเศษตามมาตรา 23 คืออะไร

ต้องเป็นเหตุที่เกินกว่าเหตุผลส่วนตัวธรรมดา โดยเหตุผลส่วนตัวล้วน ๆ มักถือว่าไม่ใช่พฤติการณ์พิเศษ ศาลจะพิจารณาอย่างใกล้ชิดว่าเหตุนั้นสมควรให้ขยายเวลาหรือไม่

ถ้าพ้นกำหนดไปแล้วจะทำอย่างไร

ตามปกติต้องขอขยายก่อนสิ้นระยะเวลา หากพ้นกำหนดไปแล้วจะขอได้ต่อเมื่อมีเหตุสุดวิสัยเท่านั้น

คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 23 (ไทย)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil Procedure Code (Thailand), s. 23. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-23/ (accessed 12 ตุลาคม 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.วิ.พ. มาตรา 23
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-23/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-23/"><p>เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องได้ยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลมีอำนาจที่จะออกคำสั่งขยายหรือย่นระยะเวลาที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายนี้หรือตามที่ศาลได้กำหนดไว้ หรือระยะเวลาที่เกี่ยวด้วยวิธีพิจารณาความแพ่งอันกำหนดไว้ในกฎหมายอื่น เพื่อให้ดำเนินหรือมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาใด ๆ ก่อนสิ้นระยะเวลานั้น แต่การขยายหรือย่นเวลาเช่นว่านี้ให้พึงทำได้ต่อเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และศาลได้มีคำสั่งหรือคู่ความมีคำขอขึ้นมาก่อนสิ้นระยะเวลานั้น เว้นแต่ในกรณีที่มีเหตุสุดวิสัย</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 23 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-23/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง