ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 226/5: การรับฟังบันทึกคำเบิกความในคดีอื่น
ตัวบทกฎหมาย
ในชั้นพิจารณาหากมีเหตุจำเป็นหรือเหตุอันสมควร
ศาลอาจรับฟังบันทึกคำเบิกความในชั้นไต่สวนมูลฟ้องหรือบันทึกคำเบิกความของพยานที่เบิกความไว้ในคดีอื่นประกอบพยานหลักฐานอื่นในคดีได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในชั้นพิจารณาหากมีเหตุจำเป็นหรือเหตุอันสมควร ศาลอาจรับฟังบันทึกคำเบิกความในชั้นไต่สวนมูลฟ้องหรือบันทึกคำเบิกความของพยานที่เบิกความไว้ในคดีอื่นประกอบพยานหลักฐานอื่นในคดีได้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 226/5 อนุญาตให้นำบันทึกคำเบิกความเดิมมาใช้ในคดีปัจจุบันเมื่อมีเหตุจำเป็นหรือเหตุอันสมควร เช่น พยานถึงแก่ความตาย เจ็บป่วยหนัก หรือติดตามตัวไม่ได้ อยู่ในภาค 5 หมวดหลักทั่วไป เป็นข้อยกเว้นของหลักที่พยานควรเบิกความสดต่อหน้าศาลที่พิจารณา เนื่องจากจำเลยในคดีนี้ไม่มีโอกาสถามค้านในคราวก่อน จึงรับฟังได้เพียงเพื่อประกอบพยานหลักฐานอื่น และต้องชั่งน้ำหนักตามมาตรา 227/1 มักปรากฏควบคู่กับข้อยกเว้นพยานบอกเล่าตามมาตรา 226/3
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้สำคัญเมื่อพยานสำคัญไม่อาจมาเบิกความในคดีของท่าน โจทก์หรือจำเลยอาจขอให้นำคำเบิกความเดิมของบุคคลนั้นมาอ่าน แต่ถือเป็นเพียงพยานประกอบและใช้ลงโทษโดยลำพังไม่ได้ เมื่อท่านเสียโอกาสถามค้าน ศาลต้องชั่งน้ำหนักด้วยความระมัดระวังตามมาตรา 227/1 หากพยานในคดีอยู่ต่างประเทศ เจ็บป่วย หรือไม่อาจมาได้ ควรหารือทนายแต่เนิ่น ๆ ว่าจะนำคำเบิกความเดิมมาใช้ได้หรือไม่และจะโต้แย้งน้ำหนักอย่างไร
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 765/2567 (2024)
ตามมาตรา 226/5 ศาลอาจรับฟังคำเบิกความของพยานที่เบิกความไว้ในคดีอื่นเมื่อมีเหตุจำเป็น เช่น เจ็บป่วยหนัก แต่ต้องชั่งน้ำหนักคำเบิกความที่จำเลยไม่มีโอกาสถามค้านด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ
คำเบิกความของโจทก์เป็นคำเบิกความในคดีอื่นและมิได้เบิกความต่อหน้าจำเลยที่ 2 และที่ 3 ศาลวินิจฉัยว่าแม้มาตรา 226/5 ให้รับฟังได้เพราะโจทก์เจ็บป่วยหนักมาศาลไม่ได้ แต่การชั่งน้ำหนักพยานที่จำเลยไม่มีโอกาสถามค้านต้องกระทำด้วยความระมัดระวัง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3069/2565 (2022)
บันทึกคำเบิกความของผู้เสียหายที่เบิกความไว้ในคดีอาญาอื่นรับฟังประกอบพยานหลักฐานอื่นได้ตามมาตรา 226/5 เมื่อมีเหตุอันสมควรเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
ศาลรับฟังบันทึกคำเบิกความของผู้เสียหายที่ 1 ที่เบิกความไว้ในคดีอาญาก่อน ประกอบข้อยกเว้นพยานบอกเล่าตามมาตรา 226/3 วรรคสอง (2) โดยเห็นว่ามีเหตุอันสมควรรับฟังเป็นพยานประกอบตามมาตรา 226/5
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1518/2565 (2022)
คำเบิกความที่พยานเคยเบิกความไว้ในคดีอื่นรับฟังได้ตามมาตรา 226/5 เมื่อมีเหตุอันสมควร และความสอดคล้องกับคำเบิกความเดิมมีผลต่อความน่าเชื่อถือของพยาน
คำเบิกความของพยานสอดคล้องกับคำให้การชั้นสอบสวนและคำเบิกความในคดีอื่นก่อนหน้านี้ ซึ่งศาลเห็นว่ารับฟังได้ตามมาตรา 226/5 ส่วนข้อขัดแย้งที่ยกในการถามค้านไม่อาจหักล้างบันทึกที่สอดคล้องกันได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 9 คดี (พ.ศ. 2552 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3069/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3506/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 80/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12193/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 29/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1518/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1319/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 765/2567 (2024)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คำเบิกความในคดีอื่นนำมาใช้ยันจำเลยได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 226/5 ศาลอาจรับฟังคำเบิกความที่บันทึกไว้ในคดีอื่นหรือชั้นไต่สวนมูลฟ้องเมื่อมีเหตุจำเป็นหรือเหตุอันสมควร แต่ใช้เป็นเพียงพยานประกอบ มิใช่พยานหลักฐานเดียวในการลงโทษ
หากจำเลยไม่มีโอกาสถามค้านพยานนั้นจะเป็นอย่างไร
เมื่อจำเลยไม่มีโอกาสถามค้าน ศาลต้องชั่งน้ำหนักคำเบิกความเดิมด้วยความระมัดระวังตามมาตรา 227/1 และไม่ควรลงโทษโดยลำพังหากไม่มีเหตุผลหนักแน่นหรือพยานประกอบ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226/5 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 226/5. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226-5/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 226/5 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226-5/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226-5/"><p>ในชั้นพิจารณาหากมีเหตุจำเป็นหรือเหตุอันสมควร ศาลอาจรับฟังบันทึกคำเบิกความในชั้นไต่สวนมูลฟ้องหรือบันทึกคำเบิกความของพยานที่เบิกความไว้ในคดีอื่นประกอบพยานหลักฐานอื่นในคดีได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226/5 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226-5/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา