ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 226: การรับฟังพยานหลักฐานที่ได้มาโดยชอบ
ตัวบทกฎหมาย
พยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคลซึ่งน่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์ ให้อ้างเป็นพยานหลักฐานได้ แต่ต้องเป็นพยานชนิดที่มิได้เกิดขึ้นจากการจูงใจ มีคำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกหลวงหรือโดยมิชอบประการอื่น และให้สืบตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยาน
คำแปลภาษาอังกฤษ
พยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคลซึ่งน่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์ ให้อ้างเป็นพยานหลักฐานได้ แต่ต้องเป็นพยานชนิดที่มิได้เกิดขึ้นจากการจูงใจ มีคำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกหลวงหรือโดยมิชอบประการอื่น และให้สืบตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยาน
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นหลักพื้นฐานของการรับฟังพยานหลักฐานในคดีอาญาไทย วางเกณฑ์ความเกี่ยวข้องอย่างกว้าง คือพยานหลักฐานที่น่าจะพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์รับฟังได้ ภายใต้เงื่อนไขความสุจริตในการเกิดขึ้นของพยานหลักฐาน คือต้องมิได้เกิดจากการจูงใจ คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง หรือโดยมิชอบอื่น อันมุ่งที่วิธีการก่อกำเนิดพยาน เช่น คำรับสารภาพที่ได้จากการขู่เข็ญ ทำงานร่วมกับมาตรา 226/1 ที่ว่าด้วยพยานหลักฐานที่เกิดขึ้นโดยชอบแต่ได้มาโดยมิชอบ คำรับสารภาพและคำให้การที่ไม่ปรากฏว่าได้มาโดยมิชอบ รับฟังได้ตามมาตรานี้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับผู้ต้องหาหรือจำเลย มาตรานี้เป็นฐานในการคัดค้านคำรับสารภาพหรือคำให้การที่ได้จากการขู่เข็ญ จูงใจ ให้คำมั่น หรือหลอกลวง จึงควรตรวจสอบวิธีการได้มาแต่เนิ่น ๆ ในทางปฏิบัติ โจทก์มีภาระแสดงว่าพยานมิได้เกิดโดยมิชอบ หากไม่ปรากฏพฤติการณ์มิชอบ ศาลย่อมรับฟัง พึงแยกให้ชัดว่ามาตรา 226 ว่าด้วยพยานที่เกิดโดยมิชอบ ส่วนมาตรา 226/1 ว่าด้วยพยานที่เกิดโดยชอบแต่ได้มาโดยมิชอบ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 685/2567 (2024)
คำให้การและคำรับสารภาพที่ไม่ปรากฏว่าเกิดขึ้นโดยมิชอบ อ้างเป็นพยานหลักฐานและรับฟังลงโทษได้ตามมาตรา 226 รวมถึงกรณีที่ทนายความลงลายมือชื่อในบันทึกและจำเลยนำชี้ที่เกิดเหตุ
คำให้การของจำเลยทำโดยมีทนายความลงลายมือชื่อในบันทึก และจำเลยนำชี้จุดที่ฝังวัตถุระเบิด เมื่อไม่ปรากฏว่าได้มาโดยมิชอบ ศาลฎีกาเห็นว่ารับฟังลงโทษได้ตามมาตรา 226
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6820/2567 (2024)
บันทึกการซักถาม การนำชี้ที่เกิดเหตุ คำให้การ และของกลางที่ได้มาโดยชอบ ไม่ต้องห้ามรับฟังตามมาตรา 226 และใช้ลงโทษได้
ศาลฎีกาเห็นว่าบันทึกการซักถาม การนำชี้ที่เกิดเหตุ คำให้การพยาน และของกลางเกิดขึ้นและได้มาโดยชอบ จึงไม่ต้องห้ามรับฟังตามมาตรา 226 และเมื่อประกอบกล้องวงจรปิดและการติดตามสัญญาณโทรศัพท์ ย่อมลงโทษได้
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 85 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6820/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 124/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 163/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8575/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 50/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7827/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3214/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10384/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 83 35
- ป.อ. มาตรา 78 32
- ป.อ. มาตรา 91 30
- ป.อ. มาตรา 33 18
- ป.อ. มาตรา 32 14
- ป.อ. มาตรา 90 13
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
พยานหลักฐานใดรับฟังไม่ได้ตามมาตรา 226
พยานหลักฐานที่เกิดจากการจูงใจ คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง หรือโดยมิชอบอื่น เช่น คำรับสารภาพที่ได้จากการขู่เข็ญ นอกจากนั้น พยานที่น่าจะพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์รับฟังได้
คำรับสารภาพรับฟังได้เสมอหรือไม่
ไม่เสมอ คำรับสารภาพรับฟังได้เฉพาะเมื่อมิได้เกิดจากการจูงใจ คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง หรือโดยมิชอบอื่นตามมาตรา 226 หากไม่ปรากฏพฤติการณ์มิชอบ ศาลย่อมรับฟังได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 226. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226/ (accessed 21 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 226 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226/"><p>พยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคลซึ่งน่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์ ให้อ้างเป็นพยานหลักฐานได้ แต่ต้องเป็นพยานชนิดที่มิได้เกิดขึ้นจากการจูงใจ มีคำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกหลวงหรือโดยมิชอบประการอื่น และให้สืบตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยาน</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-226/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา