ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
40 — ฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องคดีอาญา
คนบทกฎหมาย
การฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาจะฟ้องต่อศาลซึ่งพิจารณาคดีอาญาหรือต่อศาลที่มีอำนาจชำระคดีแพ่งก็ได้ การพิจารณาคดีแพ่งต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
คำแปลภาษาไทย
A civil case connected with a criminal case may be filed either with the court trying the criminal case or with the court having jurisdiction over civil cases. The trial of the civil case shall be in accordance with the provisions of the Civil Procedure Code.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 40 เป็นบทเปิดของหมวดว่าด้วยคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา และกำหนดสองประเด็น คือ การเลือกศาลและวิธีพิจารณาที่ใช้บังคับ ผู้เสียหายอาจฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่อง ซึ่งมักเป็นการเรียกทรัพย์คืนหรือค่าเสียหาย ต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาหรือต่อศาลที่มีอำนาจชำระคดีแพ่งก็ได้ ไม่ว่าเลือกศาลใด คดีส่วนแพ่งต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง รวมถึงเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม พยานหลักฐาน และการอุทธรณ์ฎีกา และศาลสูงใช้กฎเหล่านั้นเช่นการแก้ไขข้อผิดพลาดเรื่องดอกเบี้ยหรือค่าฤชาธรรมเนียมอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย มาตรานี้ทำงานร่วมกับมาตรา 41 เรื่องการแยกคดีส่วนแพ่งและมาตรา 46 เรื่องผลผูกพันของคำพิพากษาคดีอาญา
ความสำคัญต่อ
การเลือกศาลสำหรับฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องมีความสำคัญ การฟ้องรวมในศาลคดีอาญาช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย ส่วนศาลแพ่งแยกต่างหากอาจเหมาะกับคดีเรียกค่าเสียหายจำนวนมากหรือซับซ้อน ไม่ว่ากรณีใดก็ใช้กฎเกณฑ์คดีแพ่ง จึงควรเตรียมค่าฤชาธรรมเนียมที่คำนวณจากทุนทรัพย์ และปฏิบัติตามวิธีพิจารณาเรื่องพยานและการอุทธรณ์ฎีกาของคดีแพ่ง
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 613/2567 (2024)
คดีเรียกค่าเสียหายที่อาศัยเหตุเดียวกันกับคดีอาญาเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาตามมาตรา 40 และคำพิพากษาคดีอาญาย่อมผูกพันโจทก์ซึ่งเป็นคู่ความในคดีนั้น
คดีอาญาต่อข้าราชการยกฟ้องบนข้อเท็จจริงเดียวกันกับคดีแพ่งเรื่องละเมิดในคดีนี้ ศาลวินิจฉัยว่าคดีแพ่งดังกล่าวเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาตามมาตรา 40 คำพิพากษาคดีอาญาจึงผูกพันโจทก์ ถือว่าเจ้าหน้าที่มิได้กระทำละเมิด โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องให้หน่วยงานต้นสังกัดรับผิด
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3133/2568 (2025)
เนื่องจากคดีส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งตามมาตรา 40 ศาลสูงจึงแก้ไขข้อผิดพลาดอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย เช่น อัตราดอกเบี้ยที่ไม่ถูกต้อง โดยใช้กฎเกณฑ์วิธีพิจารณาความแพ่งได้
ดอกเบี้ยที่กำหนดในคดีส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องไม่ถูกต้อง ศาลวินิจฉัยว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยที่ยกขึ้นเองได้ และแก้ไขตามบทบัญญัติเรื่องคำพิพากษาและการอุทธรณ์ฎีกาในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งนำมาใช้โดยมาตรา 40 ให้ดอกเบี้ยเป็นไปตามกฎหมาย
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องคดีอาญาได้ที่ศาลใด
ตามมาตรา 40 ฟ้องได้ทั้งต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาหรือต่อศาลที่มีอำนาจชำระคดีแพ่ง และการพิจารณาส่วนแพ่งเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องใช้วิธีพิจารณาใด
ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง รวมถึงค่าฤชาธรรมเนียม พยานหลักฐาน และการอุทธรณ์ฎีกา แม้จะพิจารณาในศาลคดีอาญาไปพร้อมกับคดีอาญาก็ตาม
คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาคืออะไร
คือคดีแพ่ง เช่น เรียกค่าเสียหายหรือทรัพย์คืน ที่เกิดจากข้อเท็จจริงเดียวกันกับความผิดอาญา เช่น การเรียกค่าเสียหายจากการกระทำละเมิดของจำเลย