104 — อำนาจศาลในการชั่งน้ำหนักพยาน
คนบทกฎหมาย
ให้ศาลมีอำนาจเต็มที่ในอันที่จะวินิจฉัยว่าพยานหลักฐานที่คู่ความนำมาสืบนั้นจะเกี่ยวกับประเด็นและเป็นอันเพียงพอ ให้เชื่อฟังเป็นยุติได้หรือไม่ แล้วพิพากษาคดีไปตามนั้นในการวินิจฉัยว่าพยานบอกเล่าตามมาตรา ๙๕/๑ หรือบันทึกถ้อยคำที่ผู้ให้ถ้อยคำมิได้มาศาลตามมาตรา ๑๒๐/๑ วรรคสามและวรรคสี่ หรือบันทึกถ้อยคำตามมาตรา ๑๒๐/๒ จะมีน้ำหนักให้เชื่อได้หรือไม่เพียงใดนั้น ศาลจะต้องกระทำด้วยความระมัดระวังโดยคำนึงถึงสภาพ ลักษณะ และแหล่งที่มาของพยานบอกเล่าหรือบันทึกถ้อยคำนั้นด้วย
คำแปลภาษาไทย
The court shall have full power to decide whether the evidence adduced by the parties is relevant to the issues and is sufficient to be believed as conclusive, and to decide the case accordingly. In deciding whether, and to what extent, hearsay evidence under Section 95/1, or a record of the statements of a person who did not attend court under Section 120/1 paragraphs three and four, or a record of statements under Section 120/2, is to be given weight and believed, the court must act with caution, having regard also to the condition, nature and source of that hearsay evidence or record of statements.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 104 เป็นบทหลักของประมวลกฎหมายว่าด้วยการที่ศาลชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานได้โดยอิสระ ศาลมีอำนาจเต็มที่ในการวินิจฉัยความเกี่ยวกับประเด็นและความเพียงพอ ว่าพยานหลักฐานเพียงพอให้เชื่อเป็นยุติหรือไม่ แล้วพิพากษาไปตามนั้น ดุลพินิจนี้กว้างและโดยทั่วไปถือเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ประโยคที่สองซึ่งเพิ่มมาพร้อมการปฏิรูปเรื่องพยานบอกเล่า จำกัดความอิสระนั้นสำหรับพยานที่มีน้ำหนักน้อยกว่า คือพยานบอกเล่าตามมาตรา 95/1 และบันทึกถ้อยคำตามมาตรา 120/1 และ 120/2 ของผู้ที่ไม่มาศาล ศาลต้องชั่งน้ำหนักด้วยความระมัดระวัง โดยคำนึงถึงสภาพ ลักษณะ และแหล่งที่มา มาตรานี้ทำงานควบคู่กับอำนาจทั่วไปของศาล มิใช่แทนที่
ความสำคัญต่อ
เพราะการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานเป็นดุลพินิจข้อเท็จจริงของศาลชั้นต้นเป็นสำคัญ การอุทธรณ์หรือฎีกาที่เพียงโต้เถียงว่าศาลชั่งน้ำหนักอย่างไรมักต้องห้ามเพราะเป็นปัญหาข้อเท็จจริง จึงควรวางรูปคดีให้แข็งแรงที่สุดในศาลชั้นต้น หากเลี่ยงได้ อย่าพึ่งพาพยานบอกเล่าหรือคำแถลงเป็นหนังสือของพยานที่จะไม่มาศาล เพราะศาลต้องพิจารณาด้วยความระมัดระวังและอาจให้น้ำหนักน้อย แต่หากศาลไม่ได้ชั่งน้ำหนักพยานของคู่ความเลย นั่นอาจเป็นข้อผิดพลาดทางกฎหมายที่ยกขึ้นว่ากล่าวได้ มิใช่เพียงการโต้แย้งข้อเท็จจริง
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2906/2556 (2013)
ศาลชั้นต้นมีอำนาจเต็มที่ตามมาตรา 104 วรรคหนึ่ง ที่จะวินิจฉัยว่าพยานหลักฐานที่นำสืบเกี่ยวกับประเด็นและเพียงพอให้เชื่อเป็นยุติได้หรือไม่ เมื่อข้อเท็จจริงที่มีอยู่เพียงพอแก่การวินิจฉัยคดี ศาลย่อมยกคำร้องขอหมายเรียกพยานเพิ่มได้โดยชอบ
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าศาลชั้นต้นมีอำนาจเต็มที่ตามมาตรา 104 วรรคหนึ่ง (ประกอบมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา) ในการวินิจฉัยความเกี่ยวกับประเด็นและความเพียงพอ และการยกคำร้องขอหมายเรียกพยานเพิ่มเพราะข้อเท็จจริงเพียงพอแก่การวินิจฉัยแล้วนั้นชอบด้วยกฎหมาย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2956/2554 (2011)
ตามมาตรา 104 วรรคหนึ่ง ศาลมีอำนาจเต็มที่วินิจฉัยว่าพยานหลักฐานที่คู่ความนำสืบเกี่ยวกับประเด็นและเพียงพอให้เชื่อเป็นยุติได้หรือไม่ ฎีกาที่เพียงโต้เถียงการวินิจฉัยข้อเท็จจริงของศาลจึงเป็นฎีกาในข้อเท็จจริง
ศาลฎีกายกมาตรา 104 วรรคหนึ่ง เรื่องอำนาจเต็มที่ของศาลในการวินิจฉัยความเกี่ยวกับประเด็นและความเพียงพอ และวินิจฉัยว่าการที่จำเลยโต้แย้งการชั่งน้ำหนักพยานของศาลอุทธรณ์เป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริงเพื่อนำไปสู่ปัญหาข้อกฎหมาย จึงเป็นฎีกาในข้อเท็จจริงที่ต้องห้าม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6446/2552 (2009)
ศาลที่มิได้นำพยานหลักฐานของคู่ความมาวินิจฉัยเพื่อชั่งน้ำหนักกับพยานหลักฐานของอีกฝ่าย ถือว่ามิได้ใช้อำนาจเต็มที่ในการวินิจฉัยความเกี่ยวกับประเด็นและความเพียงพอตามมาตรา 104 เป็นการไม่ชอบ
ศาลชั้นต้นมิได้นำพยานหลักฐานของจำเลยที่ 3 มาวินิจฉัยชั่งน้ำหนักกับพยานหลักฐานของโจทก์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเท่ากับศาลมิได้ใช้อำนาจเต็มที่ตามมาตรา 104 ในการวินิจฉัยความเกี่ยวกับประเด็นและความเพียงพอ เป็นการไม่ชอบ และเห็นควรวินิจฉัยข้อเท็จจริงที่ค้างอยู่เองเพื่อความรวดเร็ว
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ใครเป็นผู้ตัดสินว่าพยานหลักฐานเพียงพอหรือไม่
ศาลเป็นผู้ตัดสิน มาตรา 104 ให้ศาลมีอำนาจเต็มที่วินิจฉัยว่าพยานหลักฐานเกี่ยวกับประเด็นและเพียงพอให้เชื่อเป็นยุติได้หรือไม่ แล้วพิพากษาไปตามนั้น
พยานบอกเล่ามีน้ำหนักเท่าพยานโดยตรงหรือไม่
ไม่ สำหรับพยานบอกเล่าตามมาตรา 95/1 และบันทึกถ้อยคำตามมาตรา 120/1 และ 120/2 ศาลต้องชั่งน้ำหนักด้วยความระมัดระวัง โดยคำนึงถึงสภาพ ลักษณะ และแหล่งที่มา
อุทธรณ์เรื่องการชั่งน้ำหนักพยานของศาลได้หรือไม่
มักไม่ได้ การที่ศาลชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานตามมาตรา 104 โดยทั่วไปเป็นปัญหาข้อเท็จจริง การอุทธรณ์หรือฎีกาที่เพียงโต้แย้งการชั่งน้ำหนักนั้นอาจต้องห้าม