มาตรา 132: การจำหน่ายคดีจากสารบบความ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4043/2567 (2024)

   การขอตั้งผู้จัดการมรดกตลอดจนการคัดค้านการขอตั้งผู้จัดการมรดกเป็นเรื่องเฉพาะตัวของทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียแต่ละคน ทายาทของผู้ร้องที่ถึงแก่ความตายจึงไม่อาจเข้ามาเป็นคู่ความแทนได้ เมื่อผู้ร้องถึงแก่ความตายและไม่เป็นประโยชน์ที่จะพิจารณาฎีกาต่อไป ศาลย่อมจำหน่ายคดีของผู้ร้องเสียจากสารบบความตามมาตรา ๑๓๒ (๓) และคืนค่าขึ้นศาลในชั้นของศาลนั้น

   การขอตั้งผู้จัดการมรดกตลอดจนการคัดค้านการขอตั้งผู้จัดการมรดกเป็นเรื่องเฉพาะตัวของทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียแต่ละคน ทายาทของผู้ร้องที่ ๑ จึงไม่อาจเข้ามาเป็นคู่ความแทนได้ ให้ยกคำร้อง และเมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถึงแก่ความตาย จึงไม่เป็นประโยชน์ที่จะพิจารณาฎีกาของผู้ร้องที่ ๑ ต่อไป ศาลฎีกาจึงมีคำสั่งให้จำหน่ายคดีของผู้ร้องที่ ๑ เสียจากสารบบความของศาลฎีกาตามมาตรา ๑๓๒ (๓) และคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาทั้งหมดให้แก่ทายาทหรือผู้จัดการมรดกของผู้ร้องที่ ๑

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8040/2556 (2013)

   เมื่อคู่สมรสถึงแก่ความตายในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา การสมรสย่อมสิ้นสุดลงเพราะความตาย จึงไม่จำต้องวินิจฉัยว่าการกระทำของอีกฝ่ายเป็นเหตุฟ้องหย่าหรือไม่ ทั้งค่าทดแทนตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๕๒๕ เรียกได้เฉพาะกรณีศาลพิพากษาให้หย่ากัน และการแบ่งสินสมรสต้องแบ่งนับแต่เวลาที่การสมรสสิ้นสุดด้วยความตายตามมาตรา ๑๖๒๕ ศาลจึงจำหน่ายคดีเสียจากสารบบความตามมาตรา ๑๓๒ (๓) และคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา

   ในระหว่างการพิจารณาคดีของศาลฎีกา โจทก์ถึงแก่ความตายทำให้การสมรสสิ้นสุดลงเนื่องจากความตายของโจทก์ ศาลฎีกาจึงไม่จำต้องพิจารณาพิพากษาฎีกาของจำเลยอีกต่อไปว่าการกระทำของจำเลยเป็นเหตุให้โจทก์ฟ้องหย่าได้หรือไม่ เพราะไม่ทำให้ผลของการสมรสเปลี่ยนแปลงไป ส่วนค่าทดแทนที่ศาลล่างกำหนดให้จำเลยจ่ายแก่โจทก์นั้น เมื่อศาลไม่ได้พิพากษาให้หย่ากัน โจทก์จึงไม่อาจเรียกได้ เพราะ ป.พ.พ. มาตรา ๑๕๒๕ ให้เรียกค่าทดแทนได้เฉพาะกรณีศาลพิพากษาให้หย่ากันเท่านั้น และการแบ่งสินสมรสหลังการสมรสสิ้นสุดเพราะความตายต้องแบ่งระหว่างผู้ตายกับคู่สมรสที่มีชีวิตอยู่นับแต่เวลาที่การสมรสสิ้นสุดตามมาตรา ๑๖๒๕ จึงไม่มีประโยชน์ที่จะวินิจฉัยปัญหาตามฟ้องอีกต่อไปตามมาตรา ๑๓๒ (๓) และคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาทั้งหมดให้แก่จำเลย

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8944/2559 (2016)

   เมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ซึ่งเข้าดำเนินคดีแทนจำเลยที่ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดขอให้จำหน่ายคดีเพื่อให้โจทก์ไปยื่นคำขอรับชำระหนี้ การจำหน่ายคดีเช่นนั้นเป็นการสั่งตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 25 ตอนท้าย มิได้ประสงค์ให้คดีเสร็จเด็ดขาดไปจากศาลเสียทีเดียว จึงมิใช่คำสั่งจำหน่ายคดีตามมาตรา 132 เมื่อต่อมาศาลพิพากษายกฟ้องในคดีล้มละลาย โจทก์ย่อมกลับมาดำเนินคดีเดิมต่อไปได้ หาต้องฟ้องจำเลยเหล่านั้นเป็นคดีใหม่ภายในอายุความไม่ ทั้งการยกคดีขึ้นพิจารณาต่อไปโดยไม่ไต่สวนก็ชอบ เมื่อฝ่ายที่คัดค้านได้ยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนคำสั่งและศาลได้พิจารณาคำร้องนั้นแล้ว โดยคำร้องอ้างแต่เพียงข้อกฎหมายซึ่งศาลวินิจฉัยได้เอง

   ธนาคารฟ้องจำเลยสี่คนเมื่อปี 2544 ระหว่างพิจารณา ศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 เด็ดขาด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เข้าดำเนินคดีแทนและขอให้จำหน่ายคดีเพื่อให้โจทก์ไปยื่นคำขอรับชำระหนี้ ต่อมาปี 2549 เมื่อศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องในคดีล้มละลาย โจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาต่อ ศาลชั้นต้นอนุญาต ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการจำหน่ายคดีดังกล่าวเป็นการสั่งตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 25 ตอนท้าย มิได้ประสงค์ให้คดีเสร็จเด็ดขาด จึงมิใช่คำสั่งตามมาตรา 132 โจทก์ย่อมกลับมาดำเนินคดีนี้ต่อไปได้ หาต้องฟ้องเป็นคดีใหม่ภายในอายุความไม่ ทั้งการยกคดีขึ้นพิจารณาโดยไม่ไต่สวนก็ชอบ เพราะจำเลยที่ 2 และที่ 3 ได้ยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนคำสั่งและศาลได้พิจารณาคำร้องนั้นแล้ว โดยอ้างเพียงข้อกฎหมายซึ่งศาลวินิจฉัยได้เอง

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา