ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 151: การคืนค่าขึ้นศาล
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งไม่รับคำฟ้องหรือในกรณีที่มีการอุทธรณ์ หรือฎีกาหรือมีคำขอให้พิจารณาใหม่ ถ้าศาลไม่รับอุทธรณ์หรือฎีกาหรือคำขอให้พิจารณาใหม่ หรือศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกอุทธรณ์หรือฎีกาโดยยังมิได้วินิจฉัยประเด็นแห่งอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ให้ศาลมีคำสั่งให้คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด
เมื่อได้มีการถอนคำฟ้อง หรือเมื่อศาลได้ตัดสินให้ยกคำฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ หรือเมื่อคดีนั้นได้เสร็จเด็ดขาดลงโดยสัญญาหรือการประนีประนอมยอมความหรือการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งคืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด หรือบางส่วนแก่คู่ความซึ่งได้เสียไว้ได้ตามที่เห็นสมควร
ในกรณีที่มีการทิ้งฟ้องหรือศาลสั่งจำหน่ายคดีในกรณีอื่น ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งคืนค่าขึ้นศาลบางส่วนได้ตามที่เห็นสมควร
ถ้าศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำสั่งให้ส่งสำนวนความคืนไปยังศาลล่างเพื่อตัดสินใหม่หรือเพื่อพิจารณาใหม่ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๔๓ ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีอำนาจที่จะยกเว้นมิให้คู่ความต้องเสียค่าธรรมเนียมศาลในการดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่หรือในการที่จะยื่นอุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำพิพากษาใหม่ของศาลล่างได้ตามที่เห็นสมควร
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งไม่รับคำฟ้องหรือในกรณีที่มีการอุทธรณ์ หรือฎีกาหรือมีคำขอให้พิจารณาใหม่ ถ้าศาลไม่รับอุทธรณ์หรือฎีกาหรือคำขอให้พิจารณาใหม่ หรือศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกอุทธรณ์หรือฎีกาโดยยังมิได้วินิจฉัยประเด็นแห่งอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ให้ศาลมีคำสั่งให้คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด
เมื่อได้มีการถอนคำฟ้อง หรือเมื่อศาลได้ตัดสินให้ยกคำฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ หรือเมื่อคดีนั้นได้เสร็จเด็ดขาดลงโดยสัญญาหรือการประนีประนอมยอมความหรือการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งคืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด หรือบางส่วนแก่คู่ความซึ่งได้เสียไว้ได้ตามที่เห็นสมควร
Where the complaint is abandoned or the court strikes the case from the docket in any other instance, the court has the power to order part of the court fee refunded as it thinks fit.
ถ้าศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำสั่งให้ส่งสำนวนความคืนไปยังศาลล่างเพื่อตัดสินใหม่หรือเพื่อพิจารณาใหม่ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๔๓ ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีอำนาจที่จะยกเว้นมิให้คู่ความต้องเสียค่าธรรมเนียมศาลในการดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่หรือในการที่จะยื่นอุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำพิพากษาใหม่ของศาลล่างได้ตามที่เห็นสมควร
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 151 ว่าด้วยการคืนและการยกเว้นค่าขึ้นศาลเมื่อคดีไม่ได้ดำเนินไปถึงการวินิจฉัยเนื้อหา วรรคหนึ่งกำหนดให้คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดโดยบังคับ เมื่อศาลไม่รับคำฟ้อง หรือไม่รับหรือยกอุทธรณ์หรือฎีกาโดยยังมิได้วินิจฉัยประเด็น วรรคสองและวรรคสามให้ศาลใช้ดุลพินิจคืนทั้งหมดหรือบางส่วน กรณีถอนฟ้อง ยกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิฟ้องใหม่ ประนีประนอมยอมความ คำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการ ทิ้งฟ้อง หรือจำหน่ายคดี วรรคสี่เชื่อมกับมาตรา 243 ให้ศาลสูงยกเว้นค่าธรรมเนียมเมื่อย้อนสำนวนให้พิจารณาใหม่ ศาลถือว่าการคืนตามวรรคหนึ่งเป็นบังคับ และได้แก้คำสั่งศาลล่างที่ให้ค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากอุทธรณ์หรือฎีกาของท่านถูกยกไปด้วยเหตุทางเทคนิคก่อนที่ศาลสูงจะวินิจฉัยเนื้อหา ท่านมีสิทธิได้ค่าขึ้นศาลคืนทั้งหมด ควรตรวจคำสั่งท้ายคดีและขอให้ศาลสั่งคืน กรณีตกลงประนีประนอมหรือถอนฟ้อง มักได้ค่าขึ้นศาลคืนบางส่วน ซึ่งควรนำมาพิจารณาในการตัดสินใจ และเนื่องจากการคืนตามวรรคหนึ่งเป็นบังคับ คำสั่งศาลล่างที่ให้ค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับย่อมถูกแก้ในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาได้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 677/2563 (2020)
เมื่อคดีเสร็จเด็ดขาดไปจากศาลอุทธรณ์โดยยังมิได้วินิจฉัยประเด็นแห่งอุทธรณ์ ศาลต้องยกอุทธรณ์และคืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์ทั้งหมดตามมาตรา 151 วรรคหนึ่ง
เนื่องจากกระบวนพิจารณาต้องเริ่มใหม่ที่ศาลชั้นต้นตามมาตรา 243 (2) คดีจึงเสร็จเด็ดขาดไปจากศาลอุทธรณ์ภาค 8 โดยยังไม่วินิจฉัยประเด็นของโจทก์ ศาลวินิจฉัยว่าต้องคืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์ทั้งหมดตามมาตรา 151 วรรคหนึ่ง ถือว่าอุทธรณ์ตกไปในตัว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4854/2562 (2019)
เมื่อศาลอุทธรณ์ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่และยกอุทธรณ์โดยไม่วินิจฉัยประเด็น ต้องคืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นอุทธรณ์ทั้งหมดตามมาตรา 151 วรรคหนึ่ง จะให้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์เป็นพับไม่ได้
ศาลอุทธรณ์ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้พิจารณาใหม่และยกอุทธรณ์ของจำเลยโดยไม่วินิจฉัยประเด็น แต่กลับให้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์เป็นพับ ศาลฎีกาเห็นว่าไม่ถูกต้อง จึงให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นอุทธรณ์ทั้งหมดแก่จำเลยตามมาตรา 151 วรรคหนึ่ง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1619/2562 (2019)
การคืนค่าขึ้นศาลตามมาตรา 151 วรรคหนึ่งมีได้เฉพาะกรณีที่คดีเสร็จไปโดยไม่มีการวินิจฉัยเนื้อหา ไม่อาจนำมาใช้เมื่อศาลได้วินิจฉัยชี้ขาดประเด็นแห่งคดีแล้ว
จำเลยที่ 2 ฎีกาว่าคืนค่าขึ้นศาลไม่ได้เพราะศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยชี้ขาดประเด็นแห่งคดีแล้ว ศาลฎีกายกถ้อยคำมาตรา 151 วรรคหนึ่งขึ้นพิจารณาว่าศาลอุทธรณ์ภาค 1 ได้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นหรือไม่ เพราะการคืนขึ้นอยู่กับการไม่มีคำวินิจฉัยเนื้อหา
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 85 คดี (พ.ศ. 2485 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4009/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4854/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1619/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 874/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4292/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9151/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1700/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9835/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าศาลยกอุทธรณ์จะได้ค่าขึ้นศาลคืนหรือไม่
ได้ หากศาลสูงยกหรือไม่รับอุทธรณ์หรือฎีกาโดยยังไม่วินิจฉัยประเด็น มาตรา 151 วรรคหนึ่งกำหนดให้คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด
ถ้าถอนฟ้องหรือประนีประนอมยอมความจะได้ค่าขึ้นศาลคืนหรือไม่
อาจได้ กรณีถอนฟ้อง ยกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิฟ้องใหม่ หรือประนีประนอมยอมความหรือคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการ มาตรา 151 ให้ศาลใช้ดุลพินิจคืนทั้งหมดหรือบางส่วน
เมื่อศาลย้อนสำนวนให้พิจารณาใหม่ ค่าธรรมเนียมเป็นอย่างไร
เมื่อศาลสูงย้อนสำนวนตามมาตรา 243 มาตรา 151 วรรคสี่ให้ศาลยกเว้นไม่ให้คู่ความต้องเสียค่าธรรมเนียมในการดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่หรือยื่นอุทธรณ์ฎีกาใหม่ได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 151 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 151. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-151/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 151 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-151/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-151/"><p>ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งไม่รับคำฟ้องหรือในกรณีที่มีการอุทธรณ์ หรือฎีกาหรือมีคำขอให้พิจารณาใหม่ ถ้าศาลไม่รับอุทธรณ์หรือฎีกาหรือคำขอให้พิจารณาใหม่ หรือศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกอุทธรณ์หรือฎีกาโดยยังมิได้วินิจฉัยประเด็นแห่งอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ให้ศาลมีคำสั่งให้คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด เมื่อได้มีการถอนคำฟ้อง หรือเมื่อศาลได้ตัดสินให้ยกคำฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ หรือเมื่อคดีนั้นได้เสร็จเด็ดขาดลงโดยสัญญาหรือการประนีประนอมยอมความหรือการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งคืนค่าขึ้นศาลทั้งหมด หรือบางส่วนแก่คู่ความซึ่งได้เสียไว้ได้ตามที่เห็นสมควร ในกรณีที่มีการทิ้งฟ้องหรือศาลสั่งจำหน่ายคดีในกรณีอื่น ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งคืนค่าขึ้นศาลบางส่วนได้ตามที่เห็นสมควร ถ้าศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำสั่งให้ส่งสำนวนความคืนไปยังศาลล่างเพื่อตัดสินใหม่หรือเพื่อพิจารณาใหม่ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๔๓ ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีอำนาจที่จะยกเว้นมิให้คู่ความต้องเสียค่าธรรมเนียมศาลในการดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่หรือในการที่จะยื่นอุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำพิพากษาใหม่ของศาลล่างได้ตามที่เห็นสมควร</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 151 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-151/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา