ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 179: การแก้ไขคำฟ้องหรือคำให้การ
ตัวบทกฎหมาย
โจทก์หรือจำเลยจะแก้ไขข้อหา ข้อต่อสู้ข้ออ้าง หรือข้อเถียง อันกล่าวไว้ในคำฟ้องหรือคำให้การที่เสนอต่อศาลแต่แรกก็ได้การแก้ไขนั้น โดยเฉพาะอาจเป็นการแก้ไขในข้อต่อไปนี้
(๑) เพิ่ม หรือลด จำนวนทุนทรัพย์ หรือราคาทรัพย์สินที่พิพาทในฟ้องเดิม หรือ
(๒) สละข้อหาในฟ้องเดิมเสียบางข้อ หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้บริบูรณ์โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติม หรือเสนอคำฟ้องเพื่อคุ้มครองสิทธิของตนในระหว่างการพิจารณาหรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง หรือ
(๓) ยกข้อต่อสู้ขึ้นใหม่ เป็นข้อแก้ข้อหาเดิม หรือที่ยื่นภายหลัง หรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้ออ้าง หรือข้อเถียงเพื่อสนับสนุนข้อหา หรือเพื่อหักล้างข้อหาของคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งแต่ห้ามมิให้คู่ความฝ่ายใดเสนอคำฟ้องใดต่อศาล ไม่ว่าโดยวิธีฟ้องเพิ่มเติมหรือฟ้องแย้ง ภายหลังที่ได้ยื่นคำฟ้องเดิมต่อศาลแล้ว เว้นแต่คำฟ้องเดิมและคำฟ้องภายหลังนี้จะเกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมการพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้าด้วยกันได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
โจทก์หรือจำเลยจะแก้ไขข้อหา ข้อต่อสู้ข้ออ้าง หรือข้อเถียง อันกล่าวไว้ในคำฟ้องหรือคำให้การที่เสนอต่อศาลแต่แรกก็ได้การแก้ไขนั้น โดยเฉพาะอาจเป็นการแก้ไขในข้อต่อไปนี้ (๑) เพิ่ม หรือลด จำนวนทุนทรัพย์ หรือราคาทรัพย์สินที่พิพาทในฟ้องเดิม หรือ (๒) สละข้อหาในฟ้องเดิมเสียบางข้อ หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้บริบูรณ์โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติม หรือเสนอคำฟ้องเพื่อคุ้มครองสิทธิของตนในระหว่างการพิจารณาหรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง หรือ (๓) ยกข้อต่อสู้ขึ้นใหม่ เป็นข้อแก้ข้อหาเดิม หรือที่ยื่นภายหลัง หรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้ออ้าง หรือข้อเถียงเพื่อสนับสนุนข้อหา หรือเพื่อหักล้างข้อหาของคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งแต่ห้ามมิให้คู่ความฝ่ายใดเสนอคำฟ้องใดต่อศาล ไม่ว่าโดยวิธีฟ้องเพิ่มเติมหรือฟ้องแย้ง ภายหลังที่ได้ยื่นคำฟ้องเดิมต่อศาลแล้ว เว้นแต่คำฟ้องเดิมและคำฟ้องภายหลังนี้จะเกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมการพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้าด้วยกันได้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 179 กำหนดขอบเขตการแก้ไขคำฟ้องหรือคำให้การ และแจกแจงการแก้ไขที่พบทั่วไป ได้แก่ การเพิ่มหรือลดทุนทรัพย์ การสละหรือเพิ่มเติมข้อหา และการยกข้อต่อสู้หรือข้ออ้างใหม่ วรรคท้ายเป็นบทควบคุม คือห้ามคู่ความเสนอคำฟ้องใหม่โดยวิธีฟ้องเพิ่มเติมหรือฟ้องแย้งภายหลังฟ้องเดิม เว้นแต่ทั้งสองเกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมพิจารณาได้ ขอบเขตการแก้ไขตามมาตรานี้ต่างจากกำหนดเวลาและวิธีการตามมาตรา 180 และหลักประกันตามมาตรา 181 ศาลตีความเรื่องความเกี่ยวข้องอย่างกว้าง โดยอนุญาตการแก้ไขที่สืบเนื่องจากการกระทำที่ฟ้องอยู่แล้ว
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การแก้ไขคำฟ้องเป็นเครื่องมือสำคัญ แต่มีข้อจำกัดเคร่งครัด โดยทั่วไปสามารถเพิ่มหรือลดทุนทรัพย์ สละข้อหาที่อ่อน หรือปรับข้ออ้างให้ชัดขึ้น และศาลมักอนุญาตการแก้ไขที่สืบเนื่องจากข้อเท็จจริงในคดีเดิม แต่ไม่อาจสอดข้อเรียกร้องใหม่ที่ไม่เกี่ยวข้องเข้ามาภายหลังฟ้องได้ เนื่องจากขอบเขตการแก้ไขและกำหนดเวลาเป็นคนละเรื่อง ควรวางแผนแต่เนิ่น ๆ และพิจารณาควบคู่กับมาตรา 180
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4269/2565 (2022)
เมื่อพบความเสียหายของอาคารเพิ่มขึ้น โจทก์ขอแก้ไขเพิ่มเติมคำฟ้องเดิมโดยเพิ่มทุนทรัพย์ที่พิพาทได้ และเพราะฟ้องเดิมกับฟ้องภายหลังเกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมพิจารณาได้ การแก้ไขจึงชอบด้วยมาตรา 179 (1) (2) และวรรคท้าย ประกอบมาตรา 180
หลังวิศวกรตรวจพบความเสียหายของอาคารเรียนเพิ่มขึ้นก่อนวันสืบพยาน ศาลวินิจฉัยว่าการขอแก้ไขเพิ่มทุนทรัพย์ชอบแล้ว เพราะฟ้องเดิมกับฟ้องภายหลังเกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมพิจารณาได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3365/2558 (2015)
การแก้ไขคำฟ้องที่สืบเนื่องจากการกระทำตามฟ้องเดิมเป็นการแก้ไขที่เกี่ยวกับฟ้องเดิม พอที่จะรวมพิจารณาและชี้ขาดได้ตามมาตรา 179 หาจำต้องจำกัดเฉพาะการสละข้อหาในฟ้องเดิมบางข้อหรือเพิ่มเติมฟ้องให้บริบูรณ์ไม่
โจทก์ซึ่งไม่อาจนำที่ดินพิพาทในเขตปฏิรูปที่ดินมาใช้ได้ ขอแก้ไขเรียกค่าเสียหายที่สืบเนื่องจากการกระทำเดิม ศาลวินิจฉัยว่าการแก้ไขเกี่ยวกับฟ้องเดิมและอนุญาตได้โดยชอบ ไม่ตีความการแก้ไขอย่างแคบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8036/2561 (2018)
เมื่อศาลรับคำฟ้องเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว การที่โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมฟ้องโดยเพิ่มข้อหาละเมิดและไม่ได้ขอให้บังคับโอนกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์อีก เป็นเพียงเหตุเปลี่ยนแปลงในพฤติการณ์ ย่อมไม่ตัดอำนาจของศาลที่รับฟ้องไว้แล้วที่จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้นต่อไปตามมาตรา 173 วรรคสอง (2)
โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน 10 แปลง ต่อมาแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องเพิ่มข้อหาละเมิดโดยไม่ได้ขอให้บังคับโอนกรรมสิทธิ์อีก ซึ่งศาลฎีกาได้เคยพิพากษาให้ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องที่ขอแก้ไขเพิ่มเติมไว้พิจารณารวมกับคำฟ้องเดิมแล้ว แต่ศาลชั้นต้นกลับหยิบยกเรื่องเขตอำนาจศาลขึ้นพิจารณาและพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุการแก้ไขคำฟ้องนั้น ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น และศาลฎีกาพิพากษายืน โดยวินิจฉัยว่าเป็นเพียงเหตุเปลี่ยนแปลงในพฤติการณ์ซึ่งไม่ตัดอำนาจศาลชั้นต้นตามมาตรา 173 วรรคสอง (2) คงแก้ไขเพียงคำสั่งเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 137 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4269/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 500-501/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3202/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15722/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12437/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10811/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3365/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 11902/2557 (2014)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ฟ้องแล้วขอเพิ่มหรือลดจำนวนเงินที่เรียกร้องได้หรือไม่
ได้ มาตรา 179 (1) อนุญาตให้เพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาทรัพย์สินที่พิพาทในฟ้องเดิมได้ ภายใต้กำหนดเวลาและวิธีการตามมาตรา 180 และ 181
เพิ่มข้อเรียกร้องใหม่หลังฟ้องแล้วได้หรือไม่
ได้เฉพาะเมื่อเกี่ยวข้องกับฟ้องเดิมพอที่จะรวมพิจารณาได้ ข้อเรียกร้องใหม่ที่ไม่เกี่ยวข้องเพิ่มโดยการแก้ไขหรือฟ้องแย้งไม่ได้ ต้องแยกฟ้องต่างหาก
การแก้ไขจำกัดเฉพาะการสละข้อหาหรือเพิ่มเติมฟ้องให้บริบูรณ์เท่านั้นหรือไม่
ไม่ ศาลวินิจฉัยว่าการแก้ไขไม่ได้จำกัดเพียงเท่านั้น การแก้ไขที่สืบเนื่องจากข้อเท็จจริงที่ฟ้องอยู่แล้วและเกี่ยวกับฟ้องเดิมย่อมอนุญาตได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 179. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-179/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 179 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-179/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-179/"><p>โจทก์หรือจำเลยจะแก้ไขข้อหา ข้อต่อสู้ข้ออ้าง หรือข้อเถียง อันกล่าวไว้ในคำฟ้องหรือคำให้การที่เสนอต่อศาลแต่แรกก็ได้การแก้ไขนั้น โดยเฉพาะอาจเป็นการแก้ไขในข้อต่อไปนี้ (๑) เพิ่ม หรือลด จำนวนทุนทรัพย์ หรือราคาทรัพย์สินที่พิพาทในฟ้องเดิม หรือ (๒) สละข้อหาในฟ้องเดิมเสียบางข้อ หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้บริบูรณ์โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติม หรือเสนอคำฟ้องเพื่อคุ้มครองสิทธิของตนในระหว่างการพิจารณาหรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง หรือ (๓) ยกข้อต่อสู้ขึ้นใหม่ เป็นข้อแก้ข้อหาเดิม หรือที่ยื่นภายหลัง หรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้ออ้าง หรือข้อเถียงเพื่อสนับสนุนข้อหา หรือเพื่อหักล้างข้อหาของคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งแต่ห้ามมิให้คู่ความฝ่ายใดเสนอคำฟ้องใดต่อศาล ไม่ว่าโดยวิธีฟ้องเพิ่มเติมหรือฟ้องแย้ง ภายหลังที่ได้ยื่นคำฟ้องเดิมต่อศาลแล้ว เว้นแต่คำฟ้องเดิมและคำฟ้องภายหลังนี้จะเกี่ยวข้องกันพอที่จะรวมการพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้าด้วยกันได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-179/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา