ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 198 ทวิ: การพิพากษาโดยขาดนัดต้องมีมูล
ตัวบทกฎหมาย
ศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดให้โจทก์เป็นฝ่ายชนะคดีโดยจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การมิได้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าคำฟ้องของโจทก์มีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย ในการนี้ ศาลจะยกขึ้นอ้างโดยลำพังซึ่งข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนก็ได้
เพื่อประโยชน์ในการพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีตามวรรคหนึ่ง ศาลอาจสืบพยานเกี่ยวกับข้ออ้างของโจทก์หรือพยานหลักฐานอื่นไปฝ่ายเดียวตามที่เห็นว่าจำเป็นก็ได้ แต่ในคดีเกี่ยวด้วยสิทธิแห่งสภาพบุคคล สิทธิในครอบครัวหรือคดีพิพาทเกี่ยวด้วยกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ ให้ศาลสืบพยานหลักฐานโจทก์ไปฝ่ายเดียว และศาลอาจเรียกพยานหลักฐานอื่นมาสืบได้เองตามที่เห็นว่าจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
ในการกำหนดจำนวนเงินตามคำขอบังคับของโจทก์ ให้ศาลปฏิบัติดังนี้
(๑) ในกรณีที่โจทก์มีคำขอบังคับให้จำเลยชำระหนี้เป็นเงินจำนวนแน่นอน ให้ศาลมีคำสั่งให้โจทก์ส่งพยานเอกสารตามที่ศาลเห็นว่าจำเป็นแทนการสืบพยาน
(๒) ในกรณีที่โจทก์มีคำขอบังคับให้จำเลยชำระหนี้เป็นเงินอันไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอน ให้ศาลสืบพยานหลักฐานโจทก์ไปฝ่ายเดียว และศาลอาจเรียกพยานหลักฐานอื่นมาสืบได้เองตามที่เห็นว่าจำเป็น
ถ้าจำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรานี้ มิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา
ถ้าโจทก์ไม่นำพยานหลักฐานมาสืบตามความในมาตรานี้ภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนด ให้ถือว่าคดีของโจทก์ไม่มีมูล และให้ศาลยกฟ้องของโจทก์
คำแปลภาษาอังกฤษ
The court shall not render a judgment or an order adjudicating the plaintiff the winning party on the ground of the defendant's default of answer unless the court is of the opinion that the plaint has merit and is not contrary to law. In this regard, the court may of its own motion raise a point of law concerning public order.
For the purpose of rendering a judgment or an order adjudicating the case under paragraph one, the court may take evidence ex parte on the plaintiff's allegations or take other evidence as it thinks necessary. However, in cases concerning the rights of personal status, family rights, or disputes concerning ownership of immovable property, the court shall take the plaintiff's evidence ex parte, and the court may of its own motion call for other evidence to be taken as it thinks necessary in the interests of justice.
In fixing the amount of money according to the plaintiff's prayer for relief, the court shall proceed as follows:
(1) where the plaintiff prays for an order requiring the defendant to pay a debt of a fixed sum of money, the court shall order the plaintiff to submit documentary evidence as the court thinks necessary in place of taking oral evidence;
(2) where the plaintiff prays for an order requiring the defendant to pay a debt in a sum that cannot be fixed with certainty, the court shall take the plaintiff's evidence ex parte, and the court may of its own motion call for other evidence to be taken as it thinks necessary.
If a defendant who is in default of answer does not appear at the court on the day of taking evidence under this Section, that defendant shall not be deemed to be in default of appearance.
If the plaintiff does not bring evidence to prove the case under this Section within the period fixed by the court, the plaintiff's case shall be deemed to be without merit, and the court shall dismiss the plaintiff's action.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 198 ทวิ เป็นหัวใจของหลักการขาดนัดยื่นคำให้การ คือ ป้องกันมิให้การขาดนัดกลายเป็นชัยชนะโดยอัตโนมัติ แม้จำเลยไม่ยื่นคำให้การ ศาลก็ต้องเห็นว่าคำฟ้องมีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย และยกข้อกฎหมายเรื่องความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ โดยปกติโจทก์ยังต้องพิสูจน์คดีด้วยการสืบพยานไปฝ่ายเดียว ในคดีที่ละเอียดอ่อนเรื่องสภาพบุคคล สิทธิในครอบครัว และกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ การสืบพยานฝ่ายเดียวเป็นบังคับและศาลเรียกพยานเพิ่มเองได้ วรรคสามปรับการพิสูจน์ตามคำขอ หนี้จำนวนแน่นอนใช้เอกสารก็พอ แต่จำนวนที่ไม่แน่นอนต้องสืบพยานฝ่ายเดียว มาตรานี้ปิดท้ายด้วยหลักประกันสองประการ การที่จำเลยขาดนัดไม่มาในวันสืบพยานไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณา และหากโจทก์ไม่นำสืบภายในกำหนด ให้ถือว่าคดีไม่มีมูลและยกฟ้อง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
อย่าถือว่าความเงียบของจำเลยคือชัยชนะฟรี คุณยังต้องพิสูจน์คดีของตน จัดเตรียมเอกสาร และหากเป็นจำนวนที่ไม่แน่นอนให้เตรียมพยานบุคคลด้วย เพราะพยานหลักฐานที่บางหรือขาดหายทำให้ศาลยกฟ้อง ไม่ใช่พิพากษาให้ชนะ ในคดีครอบครัวและอสังหาริมทรัพย์ ศาลต้องฟังพยานของคุณและอาจเรียกเพิ่มเอง จึงควรเตรียมสำนวนให้ครบถ้วน หากข้อพิพาทเกี่ยวกับสถานะครอบครัวหรือการหย่า คาดหมายได้ว่าศาลจะพิจารณาเข้มงวดขึ้นแม้อีกฝ่ายไม่ยื่นคำให้การ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6781/2567 (2024)
ตามมาตรา 198 ทวิ วรรคหนึ่ง ศาลจะพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีจำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การได้เฉพาะเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย และศาลยกข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนขึ้นอ้างเองได้
ในการพิจารณาความรับผิดของผู้ค้ำประกันที่ขาดนัดยื่นคำให้การ ศาลฎีกานำมาตรา 198 ทวิ วรรคหนึ่ง ประกอบกฎหมายวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภคมาใช้ และวินิจฉัยว่าเมื่อการทวงถามของโจทก์ไม่ชอบ คำฟ้องจึงไม่มีมูลพอที่จะพิพากษาให้ชนะจำเลยผู้ค้ำประกันแม้จะขาดนัด
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1324/2567 (2024)
เมื่อศาลสั่งให้สืบพยานโจทก์ไปฝ่ายเดียว โจทก์มีหน้าที่นำสืบสนับสนุนข้ออ้างของตนตามมาตรา 198 ทวิ วรรคหนึ่งและวรรคสอง และการนำสืบข้อเท็จจริงนอกฟ้องไม่อาจใช้สนับสนุนการพิพากษาโดยขาดนัดได้
จำเลยขาดนัดและศาลสั่งให้สืบพยานฝ่ายเดียว พยานโจทก์มีเพียงทนายโจทก์ปากเดียวซึ่งเบิกความบางส่วนเป็นข้อเท็จจริงนอกฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าตามมาตรา 198 ทวิ วรรคหนึ่งและวรรคสอง ประกอบมาตรา 193 ทวิ วรรคสอง พยานหลักฐานนอกฟ้องเช่นนั้นไม่อาจสนับสนุนคำฟ้องโดยขาดนัดของโจทก์ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 748/2568 (2025)
แม้จำเลยจะขาดนัดยื่นคำให้การ มาตรา 198 ทวิ ก็กำหนดให้โจทก์ต้องนำสืบให้ได้ความตามคำฟ้อง ดังนั้นในคดีเรียกค่าทดแทนจากบุคคลภายนอก โจทก์ยังต้องพิสูจน์องค์ประกอบที่กฎหมายกำหนดด้วยพยานหลักฐาน จะอาศัยเพียงการขาดนัดไม่ได้
ในคดีเรียกค่าทดแทนจากหญิงที่ถูกกล่าวหาว่าแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาวกับสามีโจทก์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าแม้จำเลยจะขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์ก็ยังต้องนำสืบให้ได้ความตามมาตรา 198 ทวิ ประกอบกฎหมายวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัวว่าจำเลยแสดงตนเปิดเผยเช่นนั้นโดยรู้ว่าชายนั้นมีภริยาแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 35 คดี (พ.ศ. 2545 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 748/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3622/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6781/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5222/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1324/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 920/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3503/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2107/2560 (2017)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 206 7
- มาตรา 225 6
- มาตรา 223 ทวิ 6
- มาตรา 193 ทวิ 5
- มาตรา 247 5
- มาตรา 243 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
จำเลยขาดนัดแล้วโจทก์ชนะอัตโนมัติหรือไม่
ไม่ใช่ ตามมาตรา 198 ทวิ ศาลจะพิพากษาให้โจทก์ชนะได้เฉพาะเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย และโดยปกติโจทก์ยังต้องนำสืบพยานหลักฐานไปฝ่ายเดียว
การพิพากษาโดยขาดนัดในหนี้จำนวนแน่นอนต้องใช้พยานหลักฐานอะไร
หนี้จำนวนแน่นอน มาตรา 198 ทวิ (1) ให้ศาลสั่งให้โจทก์ส่งพยานเอกสารตามที่จำเป็นแทนการสืบพยานบุคคล ส่วนจำนวนที่ไม่แน่นอนต้องสืบพยานไปฝ่ายเดียว
หากโจทก์ไม่นำสืบพิสูจน์คดีหลังจำเลยขาดนัดจะเป็นอย่างไร
ตามวรรคท้าย หากโจทก์ไม่นำพยานหลักฐานมาสืบภายในเวลาที่ศาลกำหนด ให้ถือว่าคดีไม่มีมูลและศาลจะยกฟ้องของโจทก์
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 ทวิ -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 198 bis. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-198-2/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 ทวิ -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-198-2/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-198-2/"><p>ศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดให้โจทก์เป็นฝ่ายชนะคดีโดยจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การมิได้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าคำฟ้องของโจทก์มีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย ในการนี้ ศาลจะยกขึ้นอ้างโดยลำพังซึ่งข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนก็ได้ เพื่อประโยชน์ในการพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีตามวรรคหนึ่ง ศาลอาจสืบพยานเกี่ยวกับข้ออ้างของโจทก์หรือพยานหลักฐานอื่นไปฝ่ายเดียวตามที่เห็นว่าจำเป็นก็ได้ แต่ในคดีเกี่ยวด้วยสิทธิแห่งสภาพบุคคล สิทธิในครอบครัวหรือคดีพิพาทเกี่ยวด้วยกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ ให้ศาลสืบพยานหลักฐานโจทก์ไปฝ่ายเดียว และศาลอาจเรียกพยานหลักฐานอื่นมาสืบได้เองตามที่เห็นว่าจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ในการกำหนดจำนวนเงินตามคำขอบังคับของโจทก์ ให้ศาลปฏิบัติดังนี้ (๑) ในกรณีที่โจทก์มีคำขอบังคับให้จำเลยชำระหนี้เป็นเงินจำนวนแน่นอน ให้ศาลมีคำสั่งให้โจทก์ส่งพยานเอกสารตามที่ศาลเห็นว่าจำเป็นแทนการสืบพยาน (๒) ในกรณีที่โจทก์มีคำขอบังคับให้จำเลยชำระหนี้เป็นเงินอันไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอน ให้ศาลสืบพยานหลักฐานโจทก์ไปฝ่ายเดียว และศาลอาจเรียกพยานหลักฐานอื่นมาสืบได้เองตามที่เห็นว่าจำเป็น ถ้าจำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรานี้ มิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา ถ้าโจทก์ไม่นำพยานหลักฐานมาสืบตามความในมาตรานี้ภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนด ให้ถือว่าคดีของโจทก์ไม่มีมูล และให้ศาลยกฟ้องของโจทก์</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 ทวิ <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-198-2/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา