มาตรา 24: การวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้น

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4043/2567 (2024)

   การขอตั้งผู้จัดการมรดกตลอดจนการคัดค้านการขอตั้งผู้จัดการมรดก เป็นเรื่องเฉพาะตัวของทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียแต่ละคน ทายาทของผู้ร้องซึ่งถึงแก่ความตายจึงไม่อาจเข้ามาเป็นคู่ความแทนได้ และเมื่อผู้ร้องถึงแก่ความตายในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา ย่อมไม่เป็นประโยชน์ที่จะพิจารณาฎีกาของผู้ร้องต่อไป ศาลฎีกาจึงให้จำหน่ายคดีของผู้ร้องเสียจากสารบบความตามมาตรา 132 (3)

   ผู้คัดค้านยื่นคำร้องขอให้ถอนผู้จัดการมรดกทั้งสองและตั้งตนเป็นผู้จัดการมรดกแทน ผู้ร้องที่ 1 ยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายว่าผู้คัดค้านมิใช่ผู้มีส่วนได้เสีย ศาลชั้นต้นเห็นสมควรวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา 24 จึงงดไต่สวนและยกคำร้องของผู้คัดค้าน ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องของผู้คัดค้านไว้ไต่สวนแล้วมีคำสั่งใหม่ ผู้ร้องที่ 1 ฎีกาโดยได้รับอนุญาต แล้วถึงแก่ความตายระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา ทายาทยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการขอตั้งและการคัดค้านการขอตั้งผู้จัดการมรดกเป็นเรื่องเฉพาะตัว ทายาทจึงเข้าเป็นคู่ความแทนไม่ได้ และเมื่อผู้ร้องที่ 1 ถึงแก่ความตายก็ไม่เป็นประโยชน์ที่จะพิจารณาฎีกาต่อไป จึงให้จำหน่ายคดีเสียจากสารบบความตามมาตรา 132 (3) และคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา โดยมิได้วินิจฉัยเนื้อหาของคำสั่งชี้ขาดเบื้องต้นของศาลชั้นต้น

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5669/2567 (2024)

   ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการยุติข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานของรัฐเป็นเพียงเครื่องมือในการบริหารราชการ มิใช่บทบัญญัติของกฎหมายที่เกี่ยวด้วยสิทธิหรือการจำกัดสิทธิในการฟ้องคดี และไม่มีข้อใดห้ามมิให้หน่วยงานของรัฐฟ้องร้องกันเอง การละเลยไม่ปฏิบัติตามระเบียบจึงไม่ทำให้หน่วยงานของรัฐหมดสิทธิฟ้อง คำวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา ๒๔ ที่วินิจฉัยตรงกันข้ามย่อมไม่ชอบ

   ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพิจารณาชี้ขาดการยุติข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานของรัฐและการดำเนินคดี พ.ศ. ๒๕๖๑ ข้อ ๑๑ และข้อ ๑๒ เป็นเพียงช่องทางที่วางไว้เพื่อให้ข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานของรัฐยุติได้โดยไม่ต้องนำคดีขึ้นสู่ศาล มิใช่บทบัญญัติของกฎหมายที่เกี่ยวด้วยสิทธิหรือการจำกัดสิทธิในการฟ้องคดี และไม่มีข้อใดห้ามมิให้หน่วยงานของรัฐฟ้องร้องกันเอง การละเลยไม่ปฏิบัติตามระเบียบจึงไม่ทำให้หมดสิทธิฟ้องร้อง เพราะเมื่อมีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ตามกฎหมายแพ่ง บุคคลนั้นชอบที่จะเสนอคดีต่อศาลที่มีเขตอำนาจได้เสมอตามมาตรา ๕๕ ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับคำวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นของศาลชั้นต้นตามมาตรา ๒๔ ที่ว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 721/2565 (2022)

   คู่ความอาจยื่นคำร้องตามมาตรา 24 ให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นว่าผู้ร้องสอดมีอำนาจยื่นคำร้องสอดเข้ามาในคดีได้หรือไม่ เพื่อให้ศาลวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายนั้นก่อนดำเนินการต่อ

   ระหว่างพิจารณา ผู้ร้องยื่นคำร้องตามมาตรา 24 ให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นว่าผู้ร้องสอดมีอำนาจยื่นคำร้องสอดเข้ามาในคดีได้หรือไม่ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องสอด แสดงการใช้มาตรา 24 ตรวจสอบอำนาจของผู้ร้องสอด

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา