24 — การวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้น
คนบทกฎหมาย
เมื่อคู่ความฝ่ายใดยกปัญหาข้อกฎหมายขึ้นอ้าง ซึ่งถ้าหากได้วินิจฉัยให้เป็นคุณแก่ฝ่ายนั้นแล้ว จะไม่ต้องมีการพิจารณาคดีต่อไปอีก หรือไม่ต้องพิจารณาประเด็นสำคัญแห่งคดีบางข้อ หรือถึงแม้จะดำเนินการพิจารณาประเด็นข้อสำคัญแห่งคดีไป ก็ไม่ทำให้ได้ความชัดขึ้นอีกแล้ว เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีคำขอ ให้ศาลมีอำนาจที่จะมีคำสั่งให้มีผลว่าก่อนดำเนินการพิจารณาต่อไป ศาลจะได้พิจารณาปัญหาข้อกฎหมายเช่นว่านี้แล้ววินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหานั้นถ้าศาลเห็นว่าคำวินิจฉัยชี้ขาดเช่นว่านี้จะทำให้คดีเสร็จไปได้ทั้งเรื่องหรือเฉพาะแต่ประเด็นแห่งคดีบางข้อ ศาลจะวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาที่กล่าวมาแล้วและพิพากษาคดีเรื่องนั้นหรือเฉพาะแต่ประเด็นที่เกี่ยวข้องไปโดยคำพิพากษาหรือคำสั่งฉบับเดียวกันก็ได้คำสั่งใด ๆ ของศาลที่ได้ออกตามมาตรานี้ ให้อุทธรณ์และฎีกาได้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒๗, ๒๒๘ และ ๒๔๗
คำแปลภาษาไทย
Where a party raises a question of law which, if decided in that party's favour, would make it unnecessary to try the case any further, or unnecessary to try certain material issues of the case, or where, even if the material issues of the case were tried, this would not make the matter any clearer, then, when the court thinks fit or when either party makes a request, the court has the power to order that, before proceeding further with the trial, it will consider such question of law and give a preliminary ruling on it. If the court is of the opinion that such preliminary ruling will dispose of the whole case or of only certain issues of the case, the court may rule on the said question and give judgment on that case, or on only the issues concerned, by one and the same judgment or order. Any order of the court made under this Section may be appealed and further appealed as provided in Sections 227, 228 and 247.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 24 ให้ศาลมีเครื่องมือจัดการคดี โดยวินิจฉัยข้อกฎหมายเบื้องต้นก่อนหรือแทนการสืบพยานเต็มรูปแบบ ในกรณีที่หากวินิจฉัยให้เป็นคุณแก่ฝ่ายที่ขอแล้วจะทำให้คดีทั้งเรื่องหรือประเด็นสำคัญเสร็จไปได้ มักใช้กับปัญหาเรื่องอำนาจฟ้อง ความสามารถ หรือการปฏิบัติตามขั้นตอนก่อนฟ้อง หากคำวินิจฉัยทำให้คดีเสร็จ ศาลอาจรวมคำวินิจฉัยและคำพิพากษาไว้ในฉบับเดียวกันได้ ทั้งนี้บทนี้กำหนดให้อุทธรณ์และฎีกาตามมาตรา 227, 228 และ 247
ความสำคัญต่อ
คำร้องตามมาตรา 24 อาจเป็นทางชนะคดีที่รวดเร็วและประหยัด เพราะคำวินิจฉัยข้อกฎหมายที่เป็นคุณอาจทำให้คดีเสร็จไปโดยไม่ต้องสืบพยานทั้งหมด จึงควรพิจารณาแต่เนิ่น ๆ เช่น เมื่ออาจโต้แย้งว่าอีกฝ่ายไม่มีอำนาจฟ้องหรือไม่ได้ปฏิบัติตามขั้นตอนก่อนฟ้อง และเนื่องจากคำสั่งอุทธรณ์ฎีกาได้ตามมาตรา 227, 228 และ 247 จึงควรเตรียมรับว่าการชนะเบื้องต้นอาจถูกอุทธรณ์ต่อไปก่อนคดีจะยุติ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4043/2567 (2024)
ศาลอาจวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา 24 ในปัญหาข้อกฎหมาย เช่น ผู้คัดค้านเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่จะขอถอนผู้จัดการมรดกหรือไม่ และมีคำสั่งได้โดยไม่ต้องไต่สวน
ผู้ร้องที่ 1 ขอให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยเบื้องต้นในข้อกฎหมายว่า ผู้คัดค้านเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่จะขอถอนผู้จัดการมรดกหรือไม่ ศาลชั้นต้นเห็นสมควรวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา 24 จึงงดไต่สวนและยกคำร้องของผู้คัดค้าน เป็นตัวอย่างการใช้มาตรา 24 วินิจฉัยปัญหาเรื่องผู้มีส่วนได้เสีย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5669/2567 (2024)
ศาลชั้นต้นอาจงดสืบพยานและวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามมาตรา 24 ว่าโจทก์ที่ไม่ได้ปฏิบัติตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องไม่มีอำนาจฟ้อง แล้วพิพากษายกฟ้องได้
ศาลชั้นต้นงดสืบพยานทั้งสองฝ่าย แล้ววินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในข้อกฎหมายตามมาตรา 24 ว่าโจทก์มิได้ปฏิบัติตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดไว้ก่อนฟ้องตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการยุติข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานของรัฐ โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง และพิพากษายกฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 721/2565 (2022)
คู่ความอาจยื่นคำร้องตามมาตรา 24 ให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นว่าผู้ร้องสอดมีอำนาจยื่นคำร้องสอดเข้ามาในคดีได้หรือไม่ เพื่อให้ศาลวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายนั้นก่อนดำเนินการต่อ
ระหว่างพิจารณา ผู้ร้องยื่นคำร้องตามมาตรา 24 ให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นว่าผู้ร้องสอดมีอำนาจยื่นคำร้องสอดเข้ามาในคดีได้หรือไม่ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องสอด แสดงการใช้มาตรา 24 ตรวจสอบอำนาจของผู้ร้องสอด
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
การวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นคืออะไร
ตามมาตรา 24 คือการที่ศาลวินิจฉัยข้อกฎหมายก่อนสืบพยานเต็มรูปแบบ ในกรณีที่การวินิจฉัยอาจทำให้คดีทั้งเรื่องหรือประเด็นสำคัญเสร็จไปได้โดยไม่ต้องสืบพยานทั้งหมด
มาตรา 24 มักใช้เมื่อใด
มักใช้กับปัญหาเบื้องต้น เช่น คู่ความมีอำนาจฟ้องหรือไม่ มีความสามารถหรือไม่ หรือได้ปฏิบัติตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องแล้วหรือไม่
คำสั่งตามมาตรา 24 อุทธรณ์ได้หรือไม่
ได้ มาตรานี้บัญญัติไว้ชัดว่าคำสั่งที่ออกตามมาตรานี้อุทธรณ์และฎีกาได้ตามมาตรา 227, 228 และ 247