ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 245: ผลของคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ต่อคู่ความ
ตัวบทกฎหมาย
คำพิพากษาหรือคำสั่งชั้นอุทธรณ์ให้มีผลเฉพาะระหว่างคู่ความชั้นอุทธรณ์ เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้
(๑) ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์นั้นเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ และคู่ความแต่บางฝ่ายเป็นผู้อุทธรณ์ซึ่งทำให้คำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นมีผลเป็นที่สุด ระหว่างคู่ความอื่น ๆ ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่าควรกลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์มีอำนาจชี้ขาดว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ ให้มีผลระหว่างคู่ความทุกฝ่ายในคดีในศาลชั้นต้นด้วย
(๒) ถ้าได้มีการอนุญาตให้ผู้ร้องสอดเข้ามาในคดีแทนคู่ความฝ่ายใด คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ย่อมมีผลบังคับแก่คู่ความฝ่ายนั้นด้วย
คำแปลภาษาอังกฤษ
คำพิพากษาหรือคำสั่งชั้นอุทธรณ์ให้มีผลเฉพาะระหว่างคู่ความชั้นอุทธรณ์ เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้
(๑) ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์นั้นเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ และคู่ความแต่บางฝ่ายเป็นผู้อุทธรณ์ซึ่งทำให้คำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นมีผลเป็นที่สุด ระหว่างคู่ความอื่น ๆ ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่าควรกลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์มีอำนาจชี้ขาดว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ ให้มีผลระหว่างคู่ความทุกฝ่ายในคดีในศาลชั้นต้นด้วย
(๒) ถ้าได้มีการอนุญาตให้ผู้ร้องสอดเข้ามาในคดีแทนคู่ความฝ่ายใด คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ย่อมมีผลบังคับแก่คู่ความฝ่ายนั้นด้วย
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 245 กำหนดขอบเขตตัวบุคคลที่ผูกพันตามคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ หลักคือมีผลเฉพาะผู้ที่อุทธรณ์ ซึ่งคุ้มครองคู่ความที่เลือกไม่อุทธรณ์ไม่ให้ตกอยู่ในฐานะเสียเปรียบ อนุมาตรา (1) เป็นข้อยกเว้นเพื่อความเป็นธรรมในกรณีหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ กล่าวคือ เมื่อการกลับคำพิพากษาต้องมีผลเป็นคุณแก่ทุกฝ่ายโดยสภาพ ศาลอาจขยายผลไปถึงคู่ความที่มิได้อุทธรณ์เพื่อมิให้ผลคดีขัดกัน ส่วนอนุมาตรา (2) ผูกพันคู่ความที่มีผู้ร้องสอดเข้าแทน เมื่ออ่านประกอบมาตรา 246 และ 252 หลักเดียวกันนี้ให้ศาลฎีกาขยายผลที่เป็นคุณไปถึงจำเลยร่วมที่มิได้ฎีกาได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากคุณเป็นจำเลยร่วมคนหนึ่งที่ถูกฟ้องในหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เช่น หนี้ที่ต้องรับผิดอย่างเดียวกัน การที่จำเลยอีกคนชนะในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาอาจเป็นคุณแก่คุณแม้คุณจะไม่ได้อุทธรณ์เอง ในทางกลับกัน การไม่อุทธรณ์ก็ไม่ได้ทำให้เสียเปรียบเสมอไป แต่ไม่ควรวางใจโดยไม่ตรวจสอบเพราะข้อยกเว้นนี้แคบ ควรให้ทนายความตรวจว่าหลักหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ใช้กับคดีของคุณหรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1279/2568 (2025)
เมื่อเป็นเรื่องหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้และเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลอาจยกขึ้นวินิจฉัยเองและขยายผลที่เป็นคุณไปถึงคู่ความที่มิได้ฎีกาได้ ตามมาตรา 245 (1) ประกอบมาตรา 246 และ 252
โจทก์ไม่มีอำนาจบังคับคดีแก่จำเลยที่ 2 อันเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยและเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองและให้มีผลเป็นคุณแก่จำเลยที่ 3 และที่ 4 ที่มิได้ฎีกาด้วย ตามมาตรา 245 (1) ประกอบมาตรา 246 และ 252
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3524/2567 (2024)
เมื่อจำเลยร่วมต้องชำระหนี้อย่างเดียวกันอันถือเป็นหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลย่อมพิพากษาให้มีผลเป็นคุณแก่จำเลยร่วมที่มิได้ฎีกาได้ ตามมาตรา 245 (1) ประกอบมาตรา 252
จำเลยที่ 2 ต้องชำระหนี้อย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 อันเป็นหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกได้ จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดเช่นเดียวกัน ศาลฎีกาเห็นว่าพิพากษาให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาได้ ตามมาตรา 245 (1) ประกอบมาตรา 252
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4980/2567 (2024)
ลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่ต้องรับผิดในหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้อย่างเดียวกัน ย่อมไม่ต้องรับผิดเมื่ออีกฝ่ายไม่ต้องรับผิด และศาลขยายผลนั้นไปถึงจำเลยร่วมที่มิได้ฎีกาได้ ตามมาตรา 245 (1) ประกอบมาตรา 252
เมื่อจำเลยที่ 2 ต้องรับผิดในหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้อย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์เช่นกัน ศาลฎีกาเห็นว่าพิพากษาให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาได้ ตามมาตรา 245 (1) ประกอบมาตรา 252
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 203 คดี (พ.ศ. 2497 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5054/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3524/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1879/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1480/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4455/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8725/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8402/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15116/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ผูกพันจำเลยที่ไม่ได้อุทธรณ์หรือไม่
โดยหลักไม่ผูกพัน มาตรา 245 ให้มีผลเฉพาะคู่ความที่อุทธรณ์ แต่ในหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ การกลับคำพิพากษาอาจขยายผลถึงคู่ความที่ไม่ได้อุทธรณ์ได้
หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้คืออะไร
คือหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกความรับผิดระหว่างคู่ความได้ เช่น การต้องรับผิดอย่างเดียวกันในหนี้รายเดียว ซึ่งผลที่เป็นคุณแก่จำเลยคนหนึ่งต้องมีผลถึงคนอื่นโดยสภาพ
ศาลฎีกาใช้หลักเดียวกันหรือไม่
ใช่ โดยมาตรา 246 และ 252 ศาลฎีกาขยายผลที่เป็นคุณในหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ไปถึงจำเลยร่วมที่มิได้ฎีกาได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 245 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 245. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-245/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 245 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-245/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-245/"><p>คำพิพากษาหรือคำสั่งชั้นอุทธรณ์ให้มีผลเฉพาะระหว่างคู่ความชั้นอุทธรณ์ เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้ (๑) ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์นั้นเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ และคู่ความแต่บางฝ่ายเป็นผู้อุทธรณ์ซึ่งทำให้คำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นมีผลเป็นที่สุด ระหว่างคู่ความอื่น ๆ ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่าควรกลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์มีอำนาจชี้ขาดว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ ให้มีผลระหว่างคู่ความทุกฝ่ายในคดีในศาลชั้นต้นด้วย (๒) ถ้าได้มีการอนุญาตให้ผู้ร้องสอดเข้ามาในคดีแทนคู่ความฝ่ายใด คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ย่อมมีผลบังคับแก่คู่ความฝ่ายนั้นด้วย</p><footer>Civil Procedure Code, s. 245 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-245/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา