ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 122: กรณีที่อาจไม่ทำการสอบสวน
ตัวบทกฎหมาย
พนักงานสอบสวนจะไม่ทำการสอบสวน ในกรณีต่อไปนี้ก็ได้
(๑) เมื่อผู้เสียหายขอความช่วยเหลือ แต่ไม่ยอมร้องทุกข์ตามระเบียบ
(๒) เมื่อผู้เสียหายฟ้องคดีเสียเองโดยมิได้ร้องทุกข์ก่อน
(๓) เมื่อมีหนังสือกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์ หรือบุคคลที่กล่าวโทษด้วยปากไม่ยอมบอกว่าเขาคือใคร หรือไม่ยอมลงลายมือชื่อในคำกล่าวโทษหรือบันทึกคำกล่าวโทษ
คำแปลภาษาอังกฤษ
An investigating officer may decline to conduct an investigation in the following cases: (1) when the injured person requests assistance but refuses to lodge a complaint in accordance with the regulations; (2) when the injured person files the case himself without having first lodged a complaint; (3) when the accusation is made by an anonymous letter, or the person making an oral accusation refuses to say who he is, or refuses to sign the accusation or the record of the accusation.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัติในหมวดหลักทั่วไปนี้ให้ดุลพินิจ มิใช่หน้าที่ แก่พนักงานสอบสวนที่จะไม่ทำการสอบสวนใน 3 กรณีที่กำหนด เป็นบทอนุญาต คือใช้คำว่า ก็ได้ จึงไม่ใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้สอบสวนในกรณีเหล่านั้น บทนี้ทำงานร่วมกับหลักเกณฑ์เรื่องคำร้องทุกข์และคำกล่าวโทษในมาตรา 123 ถึง 127 และเหตุบัตรสนเท่ห์ใน (3) สอดคล้องกับมาตรา 127 ทำให้พนักงานสอบสวนไม่ต้องเข้าไปยุ่งกับเรื่องที่ผู้เสียหายไม่ให้ความร่วมมือ แต่ยังคงสอบสวนเบาะแสร้ายแรงที่ไม่ระบุชื่อได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านเป็นผู้เสียหาย ข้อควรรู้คือควรร้องทุกข์เป็นลายลักษณ์อักษรและลงชื่อให้ถูกต้อง เพราะพนักงานสอบสวนที่ได้รับเพียงคำกล่าวโทษที่ไม่ระบุชื่อหรือไม่ลงชื่อ หรือคำขอความช่วยเหลือที่ไม่มีคำร้องทุกข์ อาจใช้ดุลพินิจไม่ดำเนินการได้ แต่พึงทราบว่าเป็นดุลพินิจ มิใช่ข้อห้าม ตำรวจจึงยังสอบสวนเบาะแสร้ายแรงที่ไม่ระบุชื่อได้หากเห็นสมควร
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 273/2498 (1955)
มาตรา 122 มิใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้พนักงานสอบสวนสอบสวนตามหนังสือกล่าวโทษที่เป็นบัตรสนเท่ห์ พนักงานสอบสวนยังมีดุลพินิจที่จะสอบสวนได้
ในคดีที่ฟ้องเจ้าพนักงานเรียกรับเงินโดยมิชอบ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 122 มิใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้พนักงานสอบสวนสอบสวนตามหนังสือกล่าวโทษที่เป็นบัตรสนเท่ห์ การสอบสวนจึงไม่เสียไปด้วยเหตุนั้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 9 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2554)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4973/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7427/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1491/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 273/2498 (1955)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1265/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1537/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2825/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6701/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ตำรวจปฏิเสธไม่สอบสวนตามบัตรสนเท่ห์ได้หรือไม่
อาจปฏิเสธได้ ตามมาตรา 122 (3) พนักงานสอบสวนมีดุลพินิจไม่สอบสวนได้เมื่อคำกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์หรือไม่ลงชื่อ แต่เป็นดุลพินิจ มิใช่บทห้ามสอบสวน
มาตรา 122 ห้ามเด็ดขาดไม่ให้สอบสวนตามบัตรสนเท่ห์หรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาวางหลักว่ามาตรา 122 มิใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้พนักงานสอบสวนสอบสวนตามหนังสือกล่าวโทษที่เป็นบัตรสนเท่ห์
ผู้เสียหายควรทำอย่างไรเพื่อไม่ให้ถูกปฏิเสธ
ควรร้องทุกข์ตามระเบียบและลงลายมือชื่อให้ถูกต้อง เพราะคำกล่าวโทษที่ไม่ลงชื่อ หรือขอความช่วยเหลือโดยไม่ร้องทุกข์ ทำให้พนักงานสอบสวนมีเหตุปฏิเสธได้
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 122 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 122. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 122 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/"><p>พนักงานสอบสวนจะไม่ทำการสอบสวน ในกรณีต่อไปนี้ก็ได้ (๑) เมื่อผู้เสียหายขอความช่วยเหลือ แต่ไม่ยอมร้องทุกข์ตามระเบียบ (๒) เมื่อผู้เสียหายฟ้องคดีเสียเองโดยมิได้ร้องทุกข์ก่อน (๓) เมื่อมีหนังสือกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์ หรือบุคคลที่กล่าวโทษด้วยปากไม่ยอมบอกว่าเขาคือใคร หรือไม่ยอมลงลายมือชื่อในคำกล่าวโทษหรือบันทึกคำกล่าวโทษ</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 122 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา