ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 122: กรณีที่อาจไม่ทำการสอบสวน
ตัวบทกฎหมาย
พนักงานสอบสวนจะไม่ทำการสอบสวน ในกรณีต่อไปนี้ก็ได้
(๑) เมื่อผู้เสียหายขอความช่วยเหลือ แต่ไม่ยอมร้องทุกข์ตามระเบียบ
(๒) เมื่อผู้เสียหายฟ้องคดีเสียเองโดยมิได้ร้องทุกข์ก่อน
(๓) เมื่อมีหนังสือกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์ หรือบุคคลที่กล่าวโทษด้วยปากไม่ยอมบอกว่าเขาคือใคร หรือไม่ยอมลงลายมือชื่อในคำกล่าวโทษหรือบันทึกคำกล่าวโทษ
คำแปลภาษาอังกฤษ
พนักงานสอบสวนจะไม่ทำการสอบสวน ในกรณีต่อไปนี้ก็ได้ (๑) เมื่อผู้เสียหายขอความช่วยเหลือ แต่ไม่ยอมร้องทุกข์ตามระเบียบ (๒) เมื่อผู้เสียหายฟ้องคดีเสียเองโดยมิได้ร้องทุกข์ก่อน (๓) เมื่อมีหนังสือกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์ หรือบุคคลที่กล่าวโทษด้วยปากไม่ยอมบอกว่าเขาคือใคร หรือไม่ยอมลงลายมือชื่อในคำกล่าวโทษหรือบันทึกคำกล่าวโทษ
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัติในหมวดหลักทั่วไปนี้ให้ดุลพินิจ มิใช่หน้าที่ แก่พนักงานสอบสวนที่จะไม่ทำการสอบสวนใน 3 กรณีที่กำหนด เป็นบทอนุญาต คือใช้คำว่า ก็ได้ จึงไม่ใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้สอบสวนในกรณีเหล่านั้น บทนี้ทำงานร่วมกับหลักเกณฑ์เรื่องคำร้องทุกข์และคำกล่าวโทษในมาตรา 123 ถึง 127 และเหตุบัตรสนเท่ห์ใน (3) สอดคล้องกับมาตรา 127 ทำให้พนักงานสอบสวนไม่ต้องเข้าไปยุ่งกับเรื่องที่ผู้เสียหายไม่ให้ความร่วมมือ แต่ยังคงสอบสวนเบาะแสร้ายแรงที่ไม่ระบุชื่อได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านเป็นผู้เสียหาย ข้อควรรู้คือควรร้องทุกข์เป็นลายลักษณ์อักษรและลงชื่อให้ถูกต้อง เพราะพนักงานสอบสวนที่ได้รับเพียงคำกล่าวโทษที่ไม่ระบุชื่อหรือไม่ลงชื่อ หรือคำขอความช่วยเหลือที่ไม่มีคำร้องทุกข์ อาจใช้ดุลพินิจไม่ดำเนินการได้ แต่พึงทราบว่าเป็นดุลพินิจ มิใช่ข้อห้าม ตำรวจจึงยังสอบสวนเบาะแสร้ายแรงที่ไม่ระบุชื่อได้หากเห็นสมควร
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 273/2498 (1955)
มาตรา 122 มิใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้พนักงานสอบสวนสอบสวนตามหนังสือกล่าวโทษที่เป็นบัตรสนเท่ห์ พนักงานสอบสวนยังมีดุลพินิจที่จะสอบสวนได้
ในคดีที่ฟ้องเจ้าพนักงานเรียกรับเงินโดยมิชอบ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 122 มิใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้พนักงานสอบสวนสอบสวนตามหนังสือกล่าวโทษที่เป็นบัตรสนเท่ห์ การสอบสวนจึงไม่เสียไปด้วยเหตุนั้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 9 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2554)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4973/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7427/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1491/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 273/2498 (1955)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1265/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1537/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2825/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6701/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ตำรวจปฏิเสธไม่สอบสวนตามบัตรสนเท่ห์ได้หรือไม่
อาจปฏิเสธได้ ตามมาตรา 122 (3) พนักงานสอบสวนมีดุลพินิจไม่สอบสวนได้เมื่อคำกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์หรือไม่ลงชื่อ แต่เป็นดุลพินิจ มิใช่บทห้ามสอบสวน
มาตรา 122 ห้ามเด็ดขาดไม่ให้สอบสวนตามบัตรสนเท่ห์หรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาวางหลักว่ามาตรา 122 มิใช่บทห้ามเด็ดขาดมิให้พนักงานสอบสวนสอบสวนตามหนังสือกล่าวโทษที่เป็นบัตรสนเท่ห์
ผู้เสียหายควรทำอย่างไรเพื่อไม่ให้ถูกปฏิเสธ
ควรร้องทุกข์ตามระเบียบและลงลายมือชื่อให้ถูกต้อง เพราะคำกล่าวโทษที่ไม่ลงชื่อ หรือขอความช่วยเหลือโดยไม่ร้องทุกข์ ทำให้พนักงานสอบสวนมีเหตุปฏิเสธได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 122 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 122. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 122 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/"><p>พนักงานสอบสวนจะไม่ทำการสอบสวน ในกรณีต่อไปนี้ก็ได้ (๑) เมื่อผู้เสียหายขอความช่วยเหลือ แต่ไม่ยอมร้องทุกข์ตามระเบียบ (๒) เมื่อผู้เสียหายฟ้องคดีเสียเองโดยมิได้ร้องทุกข์ก่อน (๓) เมื่อมีหนังสือกล่าวโทษเป็นบัตรสนเท่ห์ หรือบุคคลที่กล่าวโทษด้วยปากไม่ยอมบอกว่าเขาคือใคร หรือไม่ยอมลงลายมือชื่อในคำกล่าวโทษหรือบันทึกคำกล่าวโทษ</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 122 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-122/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา