ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 131: หน้าที่รวบรวมพยานหลักฐาน
ตัวบทกฎหมาย
ให้พนักงานสอบสวนรวบรวมหลักฐานทุกชนิด
เท่าที่สามารถจะทำได้ เพื่อประสงค์จะทราบข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ต่าง ๆ อันเกี่ยวกับความผิดที่ถูกกล่าวหา เพื่อจะรู้ตัวผู้กระทำผิดและพิสูจน์ให้เห็นความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา
คำแปลภาษาอังกฤษ
ให้พนักงานสอบสวนรวบรวมหลักฐานทุกชนิด เท่าที่สามารถจะทำได้ เพื่อประสงค์จะทราบข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ต่าง ๆ อันเกี่ยวกับความผิดที่ถูกกล่าวหา เพื่อจะรู้ตัวผู้กระทำผิดและพิสูจน์ให้เห็นความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้อยู่ในหมวด 1 การสอบสวนสามัญ วางวัตถุประสงค์และหน้าที่หลักของการสอบสวน คือรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดเท่าที่ทำได้ ไม่เพียงเพื่อพิสูจน์ความผิด แต่เพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ด้วย จึงเป็นบทที่เป็นกลางโดยออกแบบ กำหนดให้พนักงานสอบสวนแสวงหาข้อเท็จจริงทั้งที่เป็นคุณและเป็นโทษ ศาลถือว่าขอบเขตการรวบรวมพยานหลักฐานเป็นดุลพินิจของพนักงานสอบสวน เมื่อเห็นว่าพยานหลักฐานเพียงพอแล้วไม่จำต้องแสวงหาเพิ่มตามที่คู่ความร้องขอทุกเรื่อง บทนี้ทำงานร่วมกับมาตรา 130 และอำนาจยึดตามมาตรา 85
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรา 131 เตือนว่าการสอบสวนมุ่งให้เป็นสองทาง คือหน้าที่ของตำรวจคือรวบรวมทั้งพยานหลักฐานที่อาจทำให้ท่านพ้นผิดและที่เป็นโทษ หากมีพยานหลักฐานที่เป็นคุณ ควรทำให้พนักงานสอบสวนทราบแต่เนิ่น อย่างไรก็ดี ศาลให้ดุลพินิจแก่พนักงานสอบสวนว่าจะสอบสวนเพียงใด หากคำขอให้สอบเพิ่มถูกปฏิเสธ มักต้องเตรียมพยานหลักฐานนั้นไว้สืบในชั้นพิจารณามากกว่าจะโต้แย้งการสอบสวน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 326/2566 (2023)
ตามมาตรา 131 พนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิด ไม่ว่าจะสืบหามาได้เองหรือคู่ความหรือบุคคลภายนอกส่งมา เพื่อทราบข้อเท็จจริง รู้ตัวผู้กระทำผิด และพิสูจน์ความผิดและความเสียหายที่แท้จริง พยานหลักฐานไม่จำต้องมาจากผู้เสียหายเพียงฝ่ายเดียว
ศาลฎีกาเห็นว่าตามมาตรา 131 พนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิด รวมทั้งที่สืบหามาได้เอง เพื่อพิสูจน์ความผิดและความเสียหายที่แท้จริง เมื่อพนักงานสอบสวนตรวจบัญชีธนาคารพบการโอนเงินจากผู้เสียหายไปยังจำเลยรวม 3,023,352 บาท ย่อมเป็นพยานหลักฐานที่สืบหาตามอำนาจหน้าที่ ไม่จำต้องมาจากผู้เสียหายเพียงฝ่ายเดียว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8403/2561 (2018)
มาตรา 131 ให้ดุลพินิจแก่พนักงานสอบสวนในการรวบรวมพยานหลักฐาน เมื่อเห็นว่าพยานหลักฐานเพียงพอแล้ว ไม่จำต้องรวบรวมเพิ่มหรือสอบพยานตามที่จำเลยร้องขอทุกปาก และไม่ทำให้การสอบสวนไม่ชอบ
ศาลฎีกาเห็นว่าตามมาตรา 131 การรวบรวมพยานหลักฐานเป็นดุลพินิจของพนักงานสอบสวน เมื่อเห็นว่าพยานหลักฐานเพียงพอแล้ว จะไม่รวบรวมเพิ่มหรือสอบพยานเพิ่มตามที่จำเลยร้องขอก็ได้ ไม่ทำให้การสอบสวนไม่ชอบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6877/2559 (2016)
มาตรา 131 ให้อำนาจพนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดเท่าที่ทำได้ เพื่อทราบข้อเท็จจริงและพฤติการณ์เกี่ยวกับความผิดที่ถูกกล่าวหา รู้ตัวผู้กระทำผิด และพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา
ในการวินิจฉัยว่าจำเลยซึ่งเป็นเจ้าพนักงานกระทำผิดหรือไม่ ศาลฎีกาอ้างมาตรา 131 ว่าให้อำนาจพนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดเท่าที่ทำได้ เพื่อทราบข้อเท็จจริงและพฤติการณ์เกี่ยวกับความผิดที่ถูกกล่าวหา รู้ตัวผู้กระทำผิด และพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์ อ่านร่วมกับอำนาจยึดตามมาตรา 85 วรรคสาม
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 15 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 326/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5886/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6601/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2922/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1390/2522 (1979)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1368/2500 (1957)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8403/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1598/2494 (1951)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 83 7
- มาตรา 85 5
- ป.อ. มาตรา 157 5
- ป.อ. มาตรา 78 4
- ป.อ. มาตรา 91 4
- มาตรา 2 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
พนักงานสอบสวนต้องรวบรวมพยานหลักฐานที่เป็นคุณแก่ผู้ต้องหาด้วยหรือไม่
ต้อง มาตรา 131 กำหนดให้พนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดเพื่อพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา พยานหลักฐานที่เป็นคุณจึงอยู่ในหน้าที่ด้วย
พนักงานสอบสวนปฏิเสธไม่รวบรวมพยานหลักฐานเพิ่มได้หรือไม่
ได้ ศาลถือว่าขอบเขตการรวบรวมพยานหลักฐานเป็นดุลพินิจของพนักงานสอบสวน เมื่อเห็นว่าเพียงพอแล้วไม่จำต้องสอบสวนเพิ่มตามที่คู่ความร้องขอทุกเรื่อง
พนักงานสอบสวนยึดทรัพย์เป็นพยานหลักฐานได้หรือไม่
ได้ เพื่อปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา 131 พนักงานสอบสวนอาจยึดหรืออายัดสิ่งของ เช่น เงินในบัญชี เป็นพยานหลักฐานเกี่ยวกับความผิดที่กล่าวหาได้ ตามแนวมาตรา 85
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 131 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 131. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-131/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 131 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-131/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-131/"><p>ให้พนักงานสอบสวนรวบรวมหลักฐานทุกชนิด เท่าที่สามารถจะทำได้ เพื่อประสงค์จะทราบข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ต่าง ๆ อันเกี่ยวกับความผิดที่ถูกกล่าวหา เพื่อจะรู้ตัวผู้กระทำผิดและพิสูจน์ให้เห็นความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 131 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-131/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา